Up next in 10
Auzef Karşılaştırmalı Siyaset 2025-2026 Final Soruları
https://lolonolo.com/2026/09/01/karsilastirmali-siyaset-2025-2026-final-sorulari/
auzef, Karşılaştırmalı Siyaset, Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Lolo Nolo platformuna hoş geldiniz. Bu
0:02
dersimizde karşılaştırmalı siyaset
0:04
2025-2026 final soruları konularını ve
0:07
sorularını inceliyoruz. Sınava hazırlık
0:09
sürecine o tam da ihtiyacınız olan net
0:11
doğrudan bilgi akışını sağlamak için
0:13
buradayım. Hadi biraz odağımızı
0:15
toplayalım. Çünkü o gözünüzü korkutan
0:17
karmaşık siyaset bilimi kavramlarını
0:19
bugün hep birlikte akılda kalıcı ufak
0:22
bloklara dönüştüreceğiz. Öncelikle
0:24
zihnimizi toparlamak adına bugünkü
0:26
gündemimize hızlıca bir bakalım. Her
0:28
şeyi üç ana klasörde toplayacağız.
0:30
Birinci bölümümüz devlet ve demokrasi
0:32
kuramları. İkincisi siyasal sistemler ve
0:35
yöntem. Ve üçüncüsü ise sivil asker
0:38
ilişkileri ve ekonomi. Final sınavınızda
0:41
ihtiyacınız olan her şey işte bu üç
0:43
başlığın altında yatıyor. Birinci
0:45
bölümümüzle yani devlet ve demokrasi
0:47
kuramlarıyla hemen başlıyoruz.
0:49
Karşılaştırmalı siyasetin en temel, en
0:52
geniş perspektifine iniyoruz.
0:54
Karşılaştırmalı siyaset diyorsak işin
0:57
temeli tabii ki devletin ne olduğudur.
0:59
Burada Max Weber'in o klasikleşmiş
1:02
tanımı devreye giriyor ve inanın bana
1:04
sınavlar için gerçekten hayat kurtaran
1:06
yüksek getirili bir bilgi bu. Weber'e
1:08
göre modern bir devleti anlamanın altın
1:11
kuralı tekel kavramında gizli. Yani
1:13
belirli bir toprak parçası üzerinde kaba
1:16
kuvveti, fiziksel şiddeti meşru olarak
1:18
kullanma hakkını sadece ve sadece kendi
1:21
elinde tutan bir otoriteden
1:23
bahsediyoruz. Otorite bu tekeli
1:25
sağlayamıyorsa Weber'in kitabında ortada
1:27
modern anlamda bir devlet yoktur. Temel
1:29
çizgimiz kesinlikle bu. Peki devleti
1:32
tanımladık. Rejimleri birbirinden nasıl
1:34
ayıracağız? İşte burada Linds ve Stephan
1:36
devreye girip rejimler arasına çok ama
1:38
çok keskin çizgiler çekiyor. Onlara göre
1:40
bir sistemi diktatörlük yapan şey
1:42
aslında ne yaptığı değil neyi
1:44
yapmadığıdır. Bir sistemde çok partili
1:46
ve gerçekten adil seçimler hayata
1:48
geçirilmiyor mu? O zaman o rejim Linds
1:50
ve Stephan'a göre tartışmasız bir
1:52
şekilde diktatörlüktür. Yani olay
1:54
aslında bu kadar net. Gri alan falan
1:56
yok. İşin demokrasi tarafına gelirsek
1:59
sınavda bu iki dev ismin demokrasiye
2:01
bakışını karşılaştırmak kesinlikle
2:03
işinize yarayacaktır. Bir yanda Adam
2:05
Preswski var. Onun için olay tamamen
2:08
barışçıl bir geçişle ilgili. Yani
2:10
iktidar şiddete başvurulmadan kansız bir
2:12
şekilde elği bu. Presworski sadece o
2:16
değişim olasılığına bakar. Diğer
2:18
yandaysa Joseph Schumpetter'ı görüyoruz.
2:20
Schumpun Peter demokrasiyi öyle
2:22
romantize etmez. Onun o minimalist
2:24
çerçevesine göre demokrasi yüce bir
2:26
ideal değil, sadece siyasi liderleri
2:29
seçmek için kurulmuş mekanik ve kurumsal
2:31
bir düzenlemeden ibarettir. Bu iki zıt
2:34
yaklaşımın ayrımını mutlaka cebinize
2:36
koyun. Geçiyoruz ikinci bölümümüze.
2:38
Siyasal sistemler ve yöntem. Artık o
2:42
soyut tanımlardan biraz çıkıp bu siyasal
2:44
sistemleri gerçekten nasıl
2:46
incelediğimize, işin biraz daha
2:48
metodolojik mutfağına bakma vakti.
2:50
Siyaset bilimciler bu devasa sistemleri
2:52
sınıflandırmaya ilk ne zaman başladı
2:54
derseniz ta antik çağa uzanmamız
2:56
gerekiyor. Aristoteles'in ortaya attığı
2:57
o iki sarsıcı soru aslında bugün
2:59
bildiğimiz her şeyin başlangıcı. Kim
3:01
yönetir ve kimin yararına yönetir?
3:04
Rejimin doğasını çözmek istiyorsanız işe
3:06
buradan başlarsınız. Güç kimin elinde?
3:08
Ve bu güç bütün toplumun faydasına mı
3:10
yoksa sadece belli bir kesimin çıkarı
3:12
için mi kullanılıyor? Tabii
3:14
Aristoteles'in bu temel soruları zamanla
3:16
evrim geçirdi. Bugün siyasal sistemleri
3:19
anlamak için Arent Liphar Hart'ın
3:21
Westminster yani o meşhur çoğunlukçu
3:23
modeli gibi çok daha modern
3:25
kavramsallaştırmalar kullanıyoruz. Antik
3:28
çağın soruları günümüzde siyaseti
3:30
şekillendiren kurumları inceleyen geniş
3:33
analitik araçlara dönüştü. İşin içine
3:35
tarih, kültür, karmaşık yapılar girince
3:38
tahmin edersiniz ki her şey her zaman
3:40
siyah ya da beyaz olmuyor. Tam da bu
3:42
noktada karma yani hibrit rejimlerin o
3:45
aldatıcı doğasıyla karşılaşıyoruz.
3:46
Dışarıdan baktığınızda her şey harika
3:49
görünür. Partiler vardır, sandıklar
3:51
kurulur, seçimler yapılır. Ama işin
3:53
aslına baktığınızda bu seçimlerin
3:54
kesinlikle adil olmadığını, meşru bir
3:57
zemine oturmadığını fark edersiniz.
3:58
Hibrit rejimlerin en belirgin özelliği
4:00
işte bu devasa seçim illüzyonudur. Şimdi
4:03
biraz daha teknik ama bir o kadar da
4:05
kritik bir konuya, metodolojiye
4:07
değinelim. Çünkü yöntem soruları
4:09
sınavlarda cidden hayat kurtarır.
4:11
Diyelim ki çok vakalı. Yani large end
4:14
dediğimiz geniş çaplı nicel bir
4:15
araştırma yapıyorsunuz. Karşınıza
4:17
bağımlı değişken kavramı çıkacak. Nedir
4:19
bu? Çok basitçe sizin o araştırmada
4:22
kurduğunuz hipotezde açıklamaya
4:23
çalıştığınız asıl olgudur. Yani işin
4:26
sonucudur, etkilenen tarafıdır.
4:28
Karşılaştırmalı siyaset okuyorsanız bu
4:30
tanımı adınız gibi bilmeniz gerekiyor.
4:32
Ve geldik son bölümümüze. Sivil asker
4:35
ilişkileri ve ekonomi. Burada devletin
4:38
istikrarını sarsan o gerçek dünya
4:40
dinamiklerine, özellikle askeri
4:42
müdahalelere ve ekonomik kontrollere
4:44
odaklanacağız. Sivil otoritenin askeri
4:47
güç tarafından tamamen yutulduğu
4:49
durumları sınıflandırırken
4:50
Nordillinger'in tipolojisinden
4:51
faydalanıyoruz. Özellikle de yönetici
4:54
yani ruler modelini iyi bilmelisiniz. Bu
4:56
öyle perde arkasından hissettirilen ince
4:59
bir etki falan değil. Askerlerin darbeyi
5:01
yaptıktan sonra üniformalarını bile
5:02
çıkarmadan doğrudan kabineye girip
5:04
bakanlık koltuklarına oturdukları sivil
5:06
otoritenin kelimenin tam anlamıyla
5:08
sıfırlandığı çok doğrudan bir müdahale
5:10
biçimidir. Peki bu teoriyi biraz pratiğe
5:13
dökelim. Afrika gibi bölgelerde sıkça
5:15
yaşanan bu askeri darbelerin altında
5:17
yatan asıl sebepler, o kök nedenler
5:19
neler? Bu kısmı aklınızda bir bilgi
5:22
kartı gibi tutun. Üç temel
5:23
tetikleyicimiz var. Bir, toplumdaki
5:26
belirli grupların etnik olarak
5:27
dışlanması. İki, ordunun sınırları
5:30
koruması gerekirken içeride bir polis
5:32
gücü gibi konumlandırılması ve 3. sivil
5:35
yönetimle ordu arasındaki bitmek
5:37
bilmeyen bütçe anlaşmazlıkları.
5:39
İstikrarsızlığın formülü aslında bu
5:41
üçlüde yatıyor. Artık konularımızı
5:44
toparlarken devletin istikrarını
5:46
belirleyen bir başka devasa güce
5:48
kurumların ekonomik etkisine bakıyoruz.
5:50
Merkez bankaları devasa binalardan ya da
5:52
sadece para basan yerlerden ibaret
5:53
değildir. Bu kurumlar piyasadaki para
5:56
arzını ve faiz oranlarını doğrudan
5:58
kontrol ederek bir ülkenin makroekonomik
6:00
istikrarına müdahale eden en güçlü
6:02
finansal manivelalardır. İşin aslı
6:05
politik ekonominin kalbi tam olarak
6:06
burada atar. Peki bir düşünelim. Acaba
6:09
bu ekonomik denge sarsıldığında gücü
6:11
gerçekten kim elinde tutuyor? Sandıktan
6:13
çıkanlar mı yoksa kasayı yönetenler mi?
6:16
Bence sınavdan sonra bile üzerine
6:18
düşünmeye değer bir soru bu. Videoda
6:20
incelediğimiz bu dersin ve yıla ait
6:22
çıkmış soruları kendiniz deneme sınavı
6:24
formatında çözmek ve kendinizi test
6:25
etmek için lolonolono.com adresini
6:27
ziyaret edebilir, videonun altındaki
6:29
açıklama kısmında yer alan bağlantıya
6:31
tıklayabilirsiniz.
Jobs & Education