Up next in 10
ISG110U Temel Yangın Güvenliği Bölüm 5 Yapısal Yangın Güvenliği
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Her gün içinde yaşadığımız, çalıştığımız
0:02
binalar var ya işte o binaların
0:04
duvarlarının, döşemelerinin hatta
0:06
kolonlarının içinde gizli bir mimari
0:08
yatıyor. Bizi yani hepimizi görünmez bir
0:11
tehlikeden korumak için tasarlanmış.
0:13
Çoğumuzun aklına bile gelmez ama bu
0:15
sistemler hayatımızı kurtarmak için
0:17
sessizce hazırda bekliyor. Bugünkü
0:19
konumuz da tam olarak bu. Yapısal yangın
0:22
güvenliği. Şimdi bir anlığına düşünün.
0:24
Bir yerde bir yangın çıktı diyelim.
0:26
Küçücük bir kıvılcım kocaman bir alve
0:28
dönüştü. Peki o alevlerin bütün binayı
0:31
sarmasını engelleyen o görünmez kalkan
0:34
ne olabilir? Yani o alevi tek bir
0:36
odanın, tek bir katın içine hapseden şey
0:38
tam olarak nedir? İşte o kalkanın adı
0:41
bu. Yapısal yangın güvenliği. Yani ne
0:44
demek bu? Bir binanın alevlere karşı
0:47
dimdik ayakta kalabilmesi için özenle,
0:50
mühendislikle tasarlanmış iskeleti ve
0:52
zırhı demek aslında. Bakın bu konunun
0:55
hiç şakası yok. Bunu anlamak için
0:57
tarihteki acı bir olaya bakmak yeterli.
0:59
MGM Grand Otel faciası. O görünmez
1:02
zırhta oluşabilecek en ufak bir çatlağın
1:04
bile ne kadar yıkıcı, ne kadar trajik
1:06
sonuçlar doğurabileceğinin en acı
1:08
kanıtı. Peki hadi o zaman bu mimarinin
1:11
biraz daha derinlerine inelim. Bir
1:13
binanın yangın savunması öyle herkese
1:15
uyan tek bir reçete gibi değildir.
1:17
Olamaz da her şey binanın taşıdığı riski
1:20
doğru tanımakla, doğru analiz etmekle
1:22
başlıyor. Yönetmelikler binaları
1:24
içlerindeki yanıcı madde miktarına göre
1:27
yani teknik tabiriyle yangın yüküne göre
1:29
üç ana tehlike sınıfına ayırıyor. Mesela
1:32
düşük tehlike sınıfında bir okul ya da
1:35
bir ofis var. Orta tehlikede ise bir
1:37
otel, bir hastane görüyoruz. Yüksek
1:40
tehlike sınıfıysa adından da
1:41
anlaşılabileceği gibi mesela bir boya
1:44
fabrikası ya da bir havai fişek atölyesi
1:46
gibi yerler. İşte binanın bütün savunma
1:48
stratejisi tam olarak bu sınıflardan
1:51
hangisine girdiğine göre şekilleniyor.
1:53
Şimdi gelelim binanın iskeletine yani
1:56
taşıyıcı sistemine. Tıpkı bizim
1:58
vücudumuz gibi düşünün. Bir binanın da
2:00
ayakta kalabilmesi için iskeletinin sapa
2:02
sağlam olması lazım. Ve bir yangın o
2:05
binlerce derecelik ısısı var ya işte o
2:07
ısı bu iskeletin en ama en büyük
2:10
düşmanı. En yaygın iki yapı malzemesi
2:12
nedir? Beton ve çelik. İkisinin de ateşe
2:15
karşı farklı zayıflıkları var. Çok
2:17
ilginç. Beton aşırı ısındığı zaman
2:20
yüzeyi böyle patlayarak dökülmeye
2:22
başlıyor. Çelik ise yanmıyor evet ama
2:25
yaklaşık 600 derece sıcaklıkta taşıma
2:27
gücünü kaybediyor ve adeta pişmiş bir
2:29
spagetti gibi eğilip bükülüyor. İşte tam
2:32
da bu yüzden betonun içindeki çeliği
2:34
paspayı dediğimiz bir beton tabakasıyla
2:37
korumak zorundayız. Çelik yapıları da
2:39
özel yalıtım malzemeleriyle kaplamak
2:41
şart. Ve bu bahsettiğim pas payı
2:43
mesafeleri o kadar hayati ki
2:45
yönetmeliklerde milimetrik olarak
2:48
belirtilmiş. Bakın kolonlarda en az 3,5
2:51
cm, kirişlerde 2,5, döşemelerde ise 2
2:55
cm. Belki size az gibi gelebilir ama bu
2:58
incecik beton tabakası yangın anında
3:01
içindeki çeliğe o pağa biçilmez hayati
3:04
dakikaları kazandıran bir kalkan
3:05
aslında. Peki ya ahşap yapılar? Onlar
3:08
için de son derece akıllı çözümler var.
3:11
Mesela yapıya eklenen ekstra kurban
3:13
katmanlar var. Bunların görevi ne
3:15
biliyor musunuz? Dış yüzey kontrollü bir
3:17
şekilde kömürleşiyor ve bu kömür
3:19
tabakası içerideki asılı taşıyıcıları
3:21
koruyan bir yalıtım malzemesine
3:22
dönüşüyor. Çok zekice değil mi? Ya da
3:25
alevi geciktiren özel kaplamalar,
3:27
boyalar kullanılıyor. Yani kısacası
3:29
modern ahşap yapılar da ateşe karşı
3:31
kesinlikle savunmasız değil. Tamam
3:34
binanın iskeletini koruduk ama bu
3:36
savaşın sadece yarısı. Asıl büyük
3:38
strateji yangını doğduğu yere, o tek bir
3:41
odaya hapsetmek. İşte bu hayati konsepte
3:44
biz kompartmentasyon diyoruz.
3:47
Kompartmentasyon dediğimiz şey ne? En
3:49
basit anlatımıyla bir binayı alın ve onu
3:52
yangına dayanıklı duvarlarla,
3:54
döşemelerle daha küçük sızdırmaz
3:56
kutulara bölün. Amaç ne? Amaç son derece
3:58
net. Yangın hangi kutuda başlarsa o
4:01
kutunun içinde kalacak. Nokta. Peki bu
4:04
sistem nasıl işliyor? Mantığı aslında
4:06
çok basit. Diyelim ki yangın bu
4:08
kutulardan birinin içinde başladı.
4:11
Alevler ve duman ne yapıyor? O kutunun
4:13
yangına dayanıklı duvarlarına çarpıyor,
4:15
zeminine, tavanına çarpıyor ve orada
4:18
hapsoluyor. Binanın geri kalanıysa
4:20
güvende kalıyor. İşte bu kadar. Şimdi
4:23
hani başta bahsettiğimiz MCM Grant
4:25
faciası vardı ya oraya geri dönelim.
4:28
Orada yaşanan felaket tam olarak bir
4:30
kompartimentasyon hatasıydı. Nasıl mı?
4:33
odaları ayıran duvarlar asma tavanın
4:35
üzerinde devam etmiyordu. E bu ne demek?
4:38
Tavanın arkasında kimsenin görmediği
4:40
devasa bir boşluk var demek. Alevler de
4:42
bu boşluğu adeta bir otoban gibi
4:45
kullanarak saniyeler içinde bütün kata
4:47
yayıldı. İşte bu gibi acı dersler
4:49
sayesinde bugün yönetmelikler çok net.
4:52
asansör ve tesisat şaftları gibi hani
4:54
dumanın katları arasında adeta bir baca
4:56
gibi tırmanabileceği o dikey yollar var
4:58
ya işte onların yangına en az 60 dakika
5:01
dayanıklı malzemelerle kapatılması
5:02
zorunlu ve o 60 dakika insanların
5:05
kaçması ve itfaiyenin gelmesi için
5:07
kazanılmış paha biçilemez bir zaman
5:09
demek. İyi de tüm bu duvarlar, kapılar,
5:12
koruyucu katmanlar o kritik anda
5:15
gerçekten işe yarayacak mı? Bunu nereden
5:17
biliyoruz? Güzel soru. İşte tam bu
5:19
noktada performans testleri ve
5:21
sertifikalar devreye giriyor. Şimdi bir
5:24
otelde ya da büyük bir ofiste bir yangın
5:27
kapısının üzerinde R120 gibi bir etiket
5:30
mutlaka görmüşsünüzdür. Peki bunun ne
5:32
anlama geldiğini hiç merak ettiniz mi?
5:34
Söyleyeyim. Bu rastgele bir kod değil. O
5:37
kapının yangın sınavından nasıl
5:39
geçtiğini gösteren bir nevi karnesi.
5:41
Hadi gelin bu karneyı birlikte okuyalım.
5:44
R yani rezistans bu elemanın yük taşıma
5:47
kapasitesini koruduğunu, basitçe
5:49
çökmediğini söylüyor. E entrite yani
5:52
bütünlük alevlerin veya zehirli gazların
5:54
en ufak bir çatlaktan bile sızmasına
5:56
izin vermiyor demek. Son olarak ı,
5:59
izolasyon yani yalıtım. Bu da yangının
6:02
olmadığı diğer tarafın yeni bir yangını
6:05
başlatacak kadar ısınmasını engelliyor
6:07
anlamına geliyor. Kısacası o gördüğünüz
6:10
R120 etiketi bize şunu söylüyor. Bu kapı
6:14
ya da duvar neyse gerçek bir yangın
6:17
testinde tam 120 dakika boyunca hem
6:20
ayakta kalmayı başarmış, hem
6:22
sızdırmamayı başarmış hem de ısıyı
6:25
geçirmemeyi başarmış. Yani bu üçünü
6:27
birden yapmış. Ve bakın buradaki en
6:29
ilginç nokta ne biliyor musunuz? Bu
6:31
sınavı geçmek için R, E ve I
6:35
kriterlerinin üçü de eşit derecede
6:37
önemli. Bir tanesi bile başarısız olursa
6:40
zincir kopuyor ve bütün sistem çöküyor.
6:43
O yüzden üçü de olmak zorunda. Evet,
6:46
artık güvenli bir binanın anatomisini az
6:48
çok biliyorsunuz. O zaman size bir soru.
6:51
Bir dahaki sefere bir otel koridorunda
6:53
yürürken, bir alışveriş merkezine ya da
6:55
kendi ofisinize girerken etrafınızdaki
6:58
hangi görünmez korumaları fark
6:59
edeceksiniz? Belki de o size sıradan
7:02
gelen kalın duvarlar, o ağır kapılar
7:04
veya tavanın tasarımı size artık
7:07
bambaşka bir hikaye anlatır. Ne
7:08
dersiniz?