Up next in 10
ISG108U Afet ve Acil Durumlarda İş Sağlığı ve Güvenliği Ünite 7 Endüstriyel Kazalarda İş Sağlığı ve Güvenliği
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Bugün endüstriyel
0:02
kazalar gibi duyunca biraz içimizi
0:04
ürperten ama aslında hepimizi
0:06
ilgilendiren bir konuya bakacağız. Bu
0:08
kazaları nasıl anlıyoruz ve daha da
0:10
önemlisi onları nasıl önleyebiliriz? Bu
0:13
sadece bir kurallar ve yönetmelikler
0:14
meselesi değil. Aynı zamanda bizim bu
0:17
konuya bakış açımızın, zihniyetimizin
0:19
nasıl değiştiğinin de bir hikayesi.
0:21
Hazırsanız hadi başlayalım. Bir
0:23
düşünelim. Bir felaket nasıl başlar?
0:26
Aklımıza ilk gelen kelime genelde kötü
0:28
şans veya kader falan oluyor, değil mi?
0:30
Ama işin aslına baktığımızda çoğu büyük
0:32
kaza aslında bir dizi küçük
0:35
öngörülebilir hatanın üst üste
0:36
gelmesiyle patlak veriyor. Tıpkı bir
0:39
zincirin halkaları gibi biri diğerini
0:41
tedikliyor. İşte biz bugün bu zincirin
0:43
halkalarını tek tek inceleyeceğiz. Dünya
0:46
Sağlık Örgütün'nün tanımı çok net ve
0:49
basit aslında. Planlanmamış bir olay.
0:52
Ama burada kilit nokta şu: Bir olayın
0:54
planlanmamış olması onun önlenemez
0:56
olduğu anlamına gelmiyor. İşte tam da bu
0:59
ayrım modern iş güvenliği anlayışının
1:01
temelini oluşturuyor. Peki bu
1:04
planlanmamış olaylar endüstriyel ölçekte
1:07
ne demek? Yani devasa fabrikalardan,
1:09
kimyasal tesislerden bahsettiğimizde
1:11
işin rengi nasıl değişiyor? Gelin ilk
1:14
olarak endüstriyel kazanın ne olduğuna
1:16
ve günümüz dünyasının karmaşıklığının
1:18
ufacık bir hatayı bile nasıl dev bir
1:21
felakete dönüştürebildiğine bakalım.
1:23
Şöyle bir düşünün. Teknoloji geliştikçe
1:26
hayatımız kolaylaşıyor. Evet. Ama
1:28
madalyonun bir de öbür yüzü var. Bu
1:30
gelişimle birlikte daha tehlikeli
1:32
maddeler kullanıyoruz. Daha karmaşık
1:34
sistemler kuruyoruz. Bu da şu demek
1:36
oluyor. Bir kimya tesisinde ya da bir
1:38
fabrikada yaşanan küçücük bir hata artık
1:41
sadece o tesisi değil bütün bir şehri,
1:44
bütün bir bölgeyi tehdit edebilecek bir
1:46
güce sahip. O zaman asıl soru şu: Bu
1:50
kazaların arkasındaki mantığı nasıl
1:51
çözebiliriz? Bu konuda bir sürü teori
1:54
var ama biz en temel, en kolay
1:56
anlaşılanıyla başlayalım. Domino
1:59
teorisi. H ve Heinrich'in domino teorisi
2:03
tam da burada devreye giriyor. Heinrich
2:05
diyor ki kazalar öyle gökten zembille
2:08
inmez. Her şey art arda dizilmiş domino
2:11
taşları gibidir. Birinci taş devrilir ve
2:14
diğerlerini de peşinden sürükler. Yani
2:16
sosyal çevreden gelen bir etki
2:19
çalışandaki kişisel bir kusuru tetikler.
2:21
O da güvensiz bir harekete yol açar ve
2:24
pat kaza olur ve sonunda birileri
2:27
yaralanır. İşte teorinin en can alıcı
2:29
noktası burası. İlk iki taşı yani
2:32
insanın yetiştiği ortamı veya kişisel
2:35
zaaflarını değiştirmek neredeyse
2:37
imkansız. Ama o üçüncü taşı yani
2:40
güvensiz hareketleri ve tehlikeli
2:42
çalışma koşullarını ortadan kaldırmak
2:44
işte bu tamamen bizim elimizde. O taşı
2:47
aradan çektiğiniz anda zincir kırılır ve
2:49
diğer taşlar ayakta kalır. Kaza daha hiç
2:52
yaşanmadan önlenmiş olur. Peki ne demek
2:55
bu güvensiz hareket ve güvensiz koşul?
2:58
Çok basit. Güvensiz hareket bir
3:00
çalışanın yaptığı bir hatadır. Mesela
3:03
ekipman kullanmadan yüksekte çalışmak ya
3:05
da bir makineyi tehlikeli bir hızla
3:07
kullanmak gibi. Güvensiz koşulsa
3:09
ortamdaki bir tehlikedir. Koruma kapağı
3:12
olmayan bir makine, yetersiz aydınlatma,
3:14
dağınık bir çalışma alanı. Modern iş
3:17
güvenliğinin bütün amacı işte bu ikisini
3:19
de sıfıra indirmektir. Tamam, teori bu
3:22
şekilde. Şimdi gelin bu teorinin ne
3:25
kadar önemli olduğunu bize acı bir
3:27
şekilde gösteren gerçek bir olaya
3:29
gidelim. Endüstriyel güvenlik tarihini
3:32
kökünden değiştiren bir olay.
3:34
İtalya'daki Seveso felaketi. Bu olay
3:37
bütün Avrupa için adeta bir uyandırma
3:39
ziliydi. Ama oraya gitmeden önce konunun
3:42
bugün bizim için ne kadar gerçek ve
3:44
güncel olduğuna bir bakalım. Bakın
3:46
sadece 2018 yılında Türkiye'de kayıtlara
3:49
geçen endüstriyel yangın ve patlama
3:51
sayısı en az 436.
3:54
Bu rakam sorunun ne kadar yanı başımızda
3:56
olduğunu ve her an tetikte olmamız
3:58
gerektiğini çok net gösteriyor. Bu zaman
4:01
çizelgesi yaşanan acı bir tecrübenin
4:03
nasıl modern güvenlik yasalarına
4:05
dönüştüğünün en net özeti. 1976'daki
4:08
Sevo felaketi o kadar büyüktü ki tüm
4:11
Avrupa bir daha asla dedi ve bugünkü
4:13
yönetmeliklerin temelini attı.
4:15
Türkiye'de bu küresel güvenlik
4:17
anlayışına bekra yönetmeliğiyle resmen
4:19
dahil oldu. Peki Türkiye'deki bu yasal
4:22
çözüm yani bekra tam olarak ne anlama
4:25
geliyor? Aslında bekra Sevo'an ve
4:28
benzeri kazalardan alınan tüm dersleri
4:30
somut kurallara döken bir yol haritası
4:32
sunuyor bize. Sistem aslında oldukça
4:35
mantıklı çalışıyor. Tesisler
4:37
depoladıkları tehlikeli maddelerin
4:39
miktarına ve türüne göre alt seviyeli ve
4:41
üst seviyeli olarak sınıflandırılıyor.
4:43
Eğer bir tesis alt seviyede temel bir
4:46
kaza önleme politikası hazırlaması
4:48
yeterli. Ama eğer üst seviyede yani daha
4:51
riskli ise o zaman işler ciddileşiyor.
4:53
Çok daha ayrıntılı bir güvenlik raporu
4:56
ve acil durum planı sunmak zorunda
4:57
kalıyor. Kısacası risk ne kadar büyükse
5:01
önlemler ve denetimde o kadar
5:02
sıkılaşıyor. Ve geldik işin en can alıcı
5:06
noktasına. Artık anladık ki sadece bir
5:08
dizi kurala uymak yeterli değil. Modern
5:11
güvenlik anlayışı olay olduktan sonra
5:13
tepki vermekten çok daha ötesini
5:15
hedefliyor. Güvenliği işin her anına
5:18
işleyen yaşayan bir sisteme dönüştürmeyi
5:20
amaçlıyor. Güvenlik yönetim sistemi
5:23
dediğimiz şey bir klasör dolusu doküman
5:26
ya da duvara asılmış bir politika metni
5:28
değil. Bu bir şirketin damarlarını
5:31
işlemiş, yaşayan, nefes alan bir süreç.
5:34
Üretimden bakıma, insan kaynaklarından
5:37
en tepedeki yöneticiye kadar herkesin bu
5:39
sürecin bir parçası olması gerekiyor.
5:41
Güvenliği kağıt üzerinde bırakmayıp bir
5:44
kurum kültürü haline getirmek işte asıl
5:46
mesele ve en büyük zorluk da tam olarak
5:49
burada yatıyor. İşte o bahsettiğimiz
5:52
büyük zihniyet değişimi bu iki kavramda
5:54
saklı. Pasif izleme, vazo kırıldıktan
5:57
sonra yere eğilip parçaları incelemeye
6:00
benziyor. Yani kaza oluyor ve biz de
6:03
neden oldu diye araştırıyoruz. Elbette
6:05
bu da gerekli ama aktif izleme çok daha
6:08
farklı. O vazoyu daha raftayken eline
6:11
alıp acaba bir çatlağı var mı diye
6:13
kontrol etmektir. Yani asıl amaç daha
6:15
hiçbir sorun yaşanmadan tehlikeleri
6:18
görüp ortadan kaldırmak. Odak noktası
6:20
tepki vermekten önlem almaya kayıyor ve
6:24
bu konuyu zihnimizi kurcalayacak bir
6:26
soruyla noktalayalım. Eğer bir kaza tek
6:28
bir kişinin hatası değilse, eğer bir
6:31
domino zincirinin ya da sistemdeki bir
6:33
zayıflığın son halkasıysa o zaman
6:35
sorumlu kimdir? Belki de doğru cevap
6:38
parmakla tek bir kişiyi işaret etmek
6:40
yerine zincirin tüm halkalarının yani
6:43
sistemin tamamının sağlam ve güvenilir
6:45
olmasını sağlamaktır. ver
#Jobs & Education