Up next in 10
ISG106U Çevre Sağlığı ve Güvenliği Ünite 7
https://lolonolo.com/2026/04/13/isg106u-cevre-sagligi-ve-guvenligi-unite-7/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Her gün kullandığımız ürünlerin
0:01
üzerindeki o tuhaf semboller ve karmaşık
0:03
etiketler var ya işte bugün onların
0:06
gizimini çözüyoruz. Bu analizde kimyasal
0:09
güvenlik dilini basitleştireceğiz.
0:11
Böylece hem kendinizi hem de
0:13
etrafınızdakileri nasıl daha iyi
0:15
koruyacağınızı göreceksiniz. Bir
0:17
düşünün. Elinize bir ürün alıyorsunuz ve
0:20
üzerinde bu şekiller var. İlk bakışta
0:22
sanki bir bilmece gibi değil mi? Ama
0:24
aslında her biri hayat kurtaran
0:26
bilgilerle dolu birer kod. Ve biz
0:29
birazdan bu kodları birlikte kıracağız.
0:32
Pekala, hadi o zaman ilk kodumuzu kırmak
0:34
için kolları sıvayalım. Güvenliğe giden
0:36
yolda ilk adımımız bir kimyasalın
0:38
üzerindeki bu görsel ipuçlarını yani
0:40
sembolleri bir bakışta okumayı öğrenmek.
0:42
İşte karşınızda evrensel kod çözücümüz
0:46
temel tehlike sembolü. Ateşle ilgili
0:48
olanlarla başlayalım. Patlayan bir bomba
0:51
adı üstünde patlayıcı demek. Sadece alev
0:53
görüyorsanız bu madde kolayca alev
0:55
alabilir demek. Peki ya daire üzerindeki
0:58
alev o oksitleyici demek. Yani tek
1:01
başına yanmaz ama yangını fena halde
1:03
körükler. Şimdi gelelim vücudumuza
1:05
vereceği zararlara. Şu elden damlayan
1:08
sıvı aşındırıcı yani korozif demek.
1:11
Cildinize veya metale değdiği an hasar
1:13
verir. Kuru kafaysa en bilineni
1:15
yutulursa veya solunursa anında
1:17
zehirleyebilen, ölümcü olabilen maddeler
1:20
için. Ünlem işareti daha hafif tahrişler
1:23
için bir uyarı. Ama göğsü patlayan insan
1:25
figürü var ya işte o çok önemli. Kanser
1:28
gibi ciddi ve uzun vadeli sağlık
1:30
risklerini işaret eder. Son olarak
1:32
diğerleri. Gaz tüpü, basınçlı gazları,
1:35
kurumuş ağaç ve balık ise o maddenin
1:37
doğaya ne kadar zararlı olduğunu açıkça
1:39
gösteriyor. Şimdi çok sık karıştırılan
1:41
iki kavrama bir bakalım. Korozif ve
1:44
toksik. Aradaki fark çok basit aslında.
1:47
Korozif bir şeye dokunduğu an onu
1:49
fiziksel olarak yakar, deler, eritir.
1:51
Yani dışarıdan zarar verir. Toksik ise
1:54
daha sinsi. Vudun içine girdiğinde zehir
1:57
gibi çalışır. Anında hasta edebilir veya
2:00
yıllar sonra ortaya çıkan hastalıklara
2:02
yol açabilir. Bu ayrım gerçekten kritik.
2:05
Semboller dediğimiz gibi hızlı birer
2:08
uyarı ama etiketin kendisi bize çok daha
2:11
fazlasını fısıldıyor. Şimdi gelin
2:13
güvenliğin bu daha detaylı dilini nasıl
2:15
okuyacağımızı öğrenelim. Şöyle düşünün.
2:18
Her kimyasalın bir nevi kimliği hatta
2:21
kullanma kılavuzu var. Bunun adı malzeme
2:24
güvenlik bilgi formu ya da kısaca MGBF.
2:27
Bu belge o kimyasalla ilgili aklınıza
2:30
gelebilecek her sorunun cevabını içeren
2:32
kapsamlı bir rehber. MGBF'in uzunluğu
2:35
gözünüzü korkutmasın. Kilit bölümleri
2:37
aslında çok basit sorulara cevap verir.
2:39
Mesela bölüm 2. Bu kimyasal bana tam
2:42
olarak ne yapabilir sorusunu yanıtlar.
2:44
Bölüm 4 ters bir şey olursa ne
2:45
yapmalıyım der. Bölüm 7 ve 8 nasıl
2:48
güvenle kullanacağınızı, hangi eldiveni
2:50
hangi gözlüğü takmanız gerektiğini
2:52
söyler. Ve bölüm 13. İşiniz bitince
2:54
ondan nasıl güvenle kurtulacağınızı
2:56
anlatır. Kısacası bu belge sizin kişisel
2:59
güvenlik planınız. etiketlerin üzerinde
3:02
bu MGBF'nin en can alıcı özetini
3:04
görürüz. İşte burada H ve P ifadeleri
3:06
dediğimiz sihirli kodlar devreye
3:08
giriyor. Bunlar bize tehlikeyi ve
3:11
almamız gereken önlemi net bir şekilde
3:13
söyleyen özel komutlar gibi. Bu
3:16
ifadeleri basit bir eğer o zaman
3:18
denklemi gibi düşünebilirsiniz. Çok
3:20
kolay. H ifadeleri yani zararlılık
3:23
ifadeleri denklemin eğer kısmı yani
3:26
tehlikeyi söylüyor. Mesela H350 diyor ki
3:29
eğer bu maddele maruz kalırsan kansere
3:31
yol açabilir. P ifadeleri yani önlem
3:34
ifadeleri de o zaman kısmı yani ne
3:36
yapman gerektiğini söylüyor. Mesela
3:38
P280. O zaman koruyucu eldiven kullan.
3:42
Bakın ne kadar basit bir mantık. Eğer
3:44
bir ürün H314 uyarısı taşıyorsa yani
3:47
cildi fecii yakıyorsa o zaman P260'a
3:50
uyup dumanını solumayacaksın ve P280'e
3:53
göre koruyucu ekipman kullanacaksın. Bu
3:55
kadar net. Tamam iyi güzel de bu kodları
3:58
çözmek, bu dili öğrenmek neden bu kadar
4:01
hayati? Gelin bunu en ciddi uzun vadeli
4:04
sağlık risklerinden birine yani kansere
4:06
odaklanarak daha iyi anlayalım.
4:08
Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı
4:10
yani EARK kimyasalları kanser riskine
4:13
göre gruplara ayırıyor. Grup 1 Entepede
4:15
yani bilimsel olarak insanlar için
4:18
kesinlikle kanser yaptığı kanıtlanmış
4:19
maddeler. Grup 2A'da bu ihtimal çok
4:22
yüksek. 2B'de ise bir ihtimal var. Grup
4:24
3'te ise henüz yeterli veri yok demek.
4:27
Yani bu en tehlikelisinden en az
4:29
şüpheliye doğru giden bir risk
4:30
merdiveni. Şimdi şu rakama iyi bakın.
4:33
120. Bu bir tahmin değil. Kanıtlanmış
4:37
bir gerçek.
4:38
ERC'in o en tepedeki listesinde yani
4:41
insanlar için kesin kanserojen dediği
4:43
grup 1'de tam 120 madde var. Risk işte
4:46
bu kadar somut ve bu kadar gerçek. Peki
4:50
bu 120 madde arasında neler var? Emin
4:53
olun birçoğu size çok tanıdık gelecek.
4:56
Asbest, benzen, formaldehit, tütün
4:59
dumanı hatta bildiğimiz
5:01
marangozanelerdeki odun tozu bile bu
5:03
listede. Bunlar hayatın içinde birçok iş
5:06
yerinde karşımıza çıkabilecek maddeler.
5:09
Riski anladık. Peki kendimizi nasıl
5:11
koruyacağız? Panik yok. Hadi şimdi
5:12
pratik hemen uygulayabileceğimiz
5:14
adımlara ve güvenli kullanım
5:16
yöntemlerine geçelim. İşte size altın
5:19
kural 1. Bazı kimyasallar asla ama asla
5:22
bir araya gelmemeli. Mesela evdeki
5:24
çamaşır suyuyla tuz ruhunu karıştırmak
5:26
gibi. Asitleri bazlarla karıştırmak
5:29
tehlikeli. Isı ve duman çıkarır. Alev
5:32
alan bir maddeyi bir oksitleyici ile
5:34
yani yangını körükleyen bir şeyle bir
5:36
araya getirmekse resmen patlamaya
5:38
davetiye çıkarmaktır. Bu tablo hayat
5:41
kurtaran basit ama çok önemli kuralları
5:44
özetliyor. Her tehlike türü içinde
5:46
birkaç temel kural var. Alevlenir
5:48
maddelerle mi çalışıyorsun? Ortamda
5:50
kıvılcım çıkaracak hiçbir şey olmamalı.
5:53
Korozivlerle mi? Unutma, kural basit.
5:55
Asidi suya yavaşça eklersin. Asla
5:58
tersini yapmazsın. Toksik maddeler için
6:00
eldiven, gözlük, maske gibi ekipmanlar
6:03
lüks değil, zorunluluktur. Ve son olarak
6:06
gaz tüpleri. Onlara asla soba muamelesi
6:08
yapmayın, ısıtmayın. Harika. Bu
6:11
yolculuğun sonuna yaklaşırken artık
6:13
elinizde müthiş bir güç var. Bilgi.
6:16
Şimdiye kadar öğrendiklerimizi bir
6:18
toparlayalım ve bu bilgiyi kullanmaya
6:20
hazır hale gelelim. Yani günün sonunda
6:22
en önemli şey şu. Artık o sembolleri
6:25
okuyabiliyor, etiketleri anlayabiliyor
6:27
ve gerçek riskleri
6:28
değerlendirebiliyorsunuz. O ilk baştaki
6:30
kafa karışıklığından bilinçli bir
6:32
özgüvene geçiş yaptınız. Artık elinizde
6:34
kendinizi korumak için gerekli tüm
6:36
araçlar var. Artık bu dile hakimsiniz.
6:40
Peki şimdi ne olacak? Evinizde ya da iş
6:42
yerinizde elinize alacağınız bir sonraki
6:45
kimyasal üründe bu yeni bilgilerinizle
6:47
ilk olarak neye bakacaksınız? İşte asıl
6:50
macera şimdi başlıyor.