Up next in 10
Auzef Dİnsan Hakları ve Sosyal Hizmet 2025-2026 Vize Soruları
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Selamlar. İnsan Hakları ve Sosyal Hizmet
0:02
Dersi vize hazırlık rehberimize hoş
0:04
geldiniz. Vizeler yaklaşıyor. Yoğun bir
0:06
dönemdesiniz biliyorum. O yüzden lafı
0:08
hiç uzatmıyorum. Bu rehberimizde sınavda
0:10
karşınıza çıkacak o kocaman materyali
0:12
olabildiğince net, yapılandırılmış ve
0:15
akılda kalıcı bir şekilde
0:16
toparlayacağız. Not defterleriniz
0:18
hazırsa hadi hemen başlayalım. Peki
0:20
insan hakları derken aslında en temelde
0:23
neyden bahsediyoruz? Aslında mesele çok
0:25
yalın. Sadece insan olduğumuz için sahip
0:28
olduğumuz o evrensel özgürlükler. Burada
0:31
aklınıza kazımanız gereken en kilit
0:33
kelime ihlal edilemezlik. Bu haklar o
0:35
kadar temeldir ki devletin bile
0:37
dokunamayacağı, yok sayamayacağı bir
0:39
alandan bahsediyoruz. Üzerine
0:41
konuşacağımız her şey işte bu sarsılmaz
0:43
zemin üzerinde yükseliyor. Sınavda
0:46
işinizi kolaylaştırmak için konularımızı
0:48
dört ana durakta inceleyeceğiz. Tarihsel
0:50
ve felsefi temeller, İslam hukukunda
0:53
insan hakları, hakların
0:54
sınıflandırılması ve son olarak Türk
0:57
anayasa hukukundaki uygulamalar. Hemen
0:59
ilk durağımızla yani işin tarihsel ve
1:02
felsefi temelleriyle başlıyoruz. İşin
1:05
felsefi kökenini indiğimizde karşımıza
1:07
iki dev isim çıkıyor. Log ve Russo.
1:10
Düşünün 17. yüzyılda Kuzey Amerika'daki
1:13
o meşhur insan hakları belgeleri aslında
1:15
bu ikilinin fikirlerinden besleniyor.
1:17
Lok diyor ki yaşama özgürlük ve mülkiyet
1:20
hakları devletten çok önce de vardı.
1:23
Yani devlet bu hakları bize vermez.
1:25
Sadece var olanı tanır. Rus soysa olaya
1:28
bambaşka bir açıdan bakıyor ve
1:30
egemenliğin yani o büyük gücün doğrudan
1:32
halka ait olduğunun altını çiziyor.
1:34
Sınavda bu iki düşünürün yaklaşımlarını
1:36
eşleştirmek inanın hayat kurtarır. Kısa
1:39
bir zaman yolculuğu yapalım mı? Yıl
1:41
1628. İngiltere'nin İspanya'ya savaş
1:44
ilanı meşhur haklar dilekçesini
1:45
tetikliyor. Sonra 1791'e uzanıyoruz.
1:48
ABD'nin haklar bildirgesi basın toplanma
1:51
ve ifade özgürlüğünü güvence altına
1:53
alıyor. Ama ufak bir detay genişletilmiş
1:55
seçme hakkı henüz bu listede yok. Derken
1:58
19. yüzyılda sanayi devrimi patlak
2:00
veriyor. Bu devrim kelimenin tam
2:02
anlamıyla oyunun kurallarını
2:03
değiştiriyor ve ekonomik, sosyal haklar
2:06
dediğimiz o ikinci kuşak hakları
2:07
doğuruyor. Ve tabii ki 1948 o hepimizin
2:11
bildiği insan hakları evrensel
2:12
beyannamesinin doğuşu. İkinci ana
2:15
başlığımıza İslam hukukunda insan
2:18
hakları konusuna geçiyoruz. Şimdi İslam
2:20
medeniyetinin bu meseleye nasıl
2:22
yaklaştığına bakalım. Burada bilmeniz
2:24
gereken nokta atışı ayrımlar var.
2:26
Doğuştan sırf insan olduğunuz için Allah
2:28
tarafından verildiğine inanılan o temel
2:30
haklara vehbi haklar diyoruz. Tamam mı?
2:32
Ama kendi çabanızla çalışarak sonradan
2:34
elde ettiğiniz haklar var ya işte onlar
2:36
kespi haklar. Tabii bir de madalyonun
2:39
diğer yüzü var. Ödevlerimiz yani
2:41
sorumluluklarımız. Buna da vecibeler
2:43
deniyor. Bu üçlü kavramı birbirine
2:45
kesinlikle karıştırmamalıyız. Bununla
2:47
bağlantılı harika bir ayrım daha var.
2:49
İslam medeniyeti ilahi haklar ile
2:52
insanların birbirleri üzerindeki
2:53
haklarını net bir çizgiyle ayırıyor.
2:56
İlahi haklar hukukullah olarak
2:58
adlandırılırken bizim birbirimiz
3:01
üzerindeki haklarımız yani insanların
3:03
birbirleriyle olan ilişkilerinden doğan
3:05
haklar hukukul ibad olarak
3:07
isimlendiriliyor.
3:09
İnsan hakları derken aslında doğrudan bu
3:11
ikinci kavramın içindeyiz. İşin teolojik
3:14
boyutuna bakarsak aklınızda tutmanız
3:16
gereken temel bir felsefi zıtlık var.
3:19
Hristiyanlık düşüncesi insanın doğuştan
3:21
günahkar olduğu inancıyla yola çıkarken,
3:24
İslam'da insan haklarının temeli insanın
3:27
tertemiz, masum bir doğayla yani fıtrat
3:30
üzere doğduğu fikrine dayanır. İnsan
3:32
haklarının bu iki inanç sistemindeki
3:34
başlangıç noktası tam olarak budur ve bu
3:37
ayrım akademik açıdan çok önemlidir.
3:40
Peki din ve vicdan özgürlüğü meselesi
3:42
nereden geliyor? Kur'an'daki yaklaşıma
3:44
göre Hz. Peygamberin görevinin hiçbir
3:47
baskı kurmadan sadece öğüt vermek
3:49
olduğunu görüyoruz. İşte meşhur dinde
3:52
zorlama yoktur ilkesi tam da buradan bu
3:54
baskısız rol tanımından filizleniyor.
3:57
İnanç ve ifade özgürlüğünün köklerini
3:59
ararken bu bağlantıyı mutlaka
4:00
hatırlayın. Geldik 3üncü ana
4:03
başlığımıza. Hakların sınıflandırılması
4:06
ve kurumsallaşma. Burada notlarınıza
4:08
kocaman bir yıldız atmanızı istediğim
4:10
bir isim var. Georg Celinek ve onun
4:13
negatif statü hakları. adı üstünde
4:15
negatif. Yani devleti dönüp diyor ki,
4:18
"Dur, benim özel alanıma müdahale etme.
4:20
Bunlar klasik sivil haklardır ve
4:22
devletin dışarıda kalmasını gerektirir.
4:24
Bunu devletten eylem talep eden, devleti
4:27
göreve çağıran o sosyal haklarla sakın
4:29
karıştırmayın. Mantık tamamen birbirine
4:31
zıt işler." Jelinek'in bu
4:33
sınıflandırmasını o meşhur hak
4:35
kuşaklarıyla eşleştirelim. Şimdi şöyle
4:38
aklınızda tutun. İkinci kuşak haklar
4:40
daha çok pozitif, nitelikli ve siyasal
4:42
haklara karşılık gelir. 3üncü kuşak
4:44
haklar ise tamamen kolektif bir yapısı
4:46
olan dayanışma haklarına denk düşer.
4:49
Sınavda bu kuşaklar arası geçişleri
4:51
bilmek kesinlikle artı puan demek.
4:53
Kurumsallaşma tarafında ise şu üç hap
4:55
bilgiyi hemen cebimize koyalım.
4:57
Birincisi 1948 İnsan Hakları Evrensel
5:00
Beyannamesi teknik olarak bağlayıcı bir
5:02
yasa değildir. Ancak evrensel
5:04
standartların adeta sarsılmaz bir
5:05
anayasasıdır. İkincisi, Avrupa İnsan
5:08
Hakları Mahkemesi günümüz Modern İnsan
5:09
Hakları Mahkemesi sisteminin tartışması
5:11
öncüsüdür. Ve son olarak medeni ve
5:13
siyasal haklar sözleşmesi genel bir
5:15
metindir. Yani sadece tek bir konuya
5:17
odaklanan o spesifik BM sözleşmelerinden
5:20
sayılmaz. Ve son viraja giriyoruz. 4.
5:23
bölümümüz Türk Anayasa Hukukunda
5:25
uygulama. Anayasa Mahkemesine yani
5:28
AYM'ye 10 meşhur bireysel başvuruyu
5:31
yapmak öyle her durumda kolay değil. Çok
5:34
basit altın bir kuralımız var.
5:36
Hakkınızın ihlal edildiğini iddia
5:38
ediyorsanız bu hakkın hem 1982
5:42
anayasasında hem de Avrupa İnsan Hakları
5:44
Sözleşmesinde ortaklaşa yer alıyor
5:47
olması şarttır. Birinde var diğerinde
5:50
yoksa o kapı size açılmaz. Bireysel
5:53
başvurun matematiği bu kadar nettir.
5:55
Sınavda sizi tuzağa düşürebilecek o 1982
5:58
anayasa istisnalarına gelelim. Özellikle
6:01
hükümlülerin durumu çok sorulur.
6:02
Unutmayın hükümlüler oy kullanamazlar.
6:05
Ancak eğitim hakları veya maddi ve
6:07
manevi bütünlük hakları kesinlikle
6:09
korunmaya devam eder. Hüküm giymek bu
6:12
hakları silmez. Bir de ufak bir
6:14
şaşırtmaca detayı. Haberleşme
6:15
özgürlüğünün kısıtlanma nedenleri
6:17
arasında çevrenin korunması diye bir
6:19
madde kesinlikle yoktur. şıklarda
6:21
görürseniz hiç düşünmeden eleyin. Tüm bu
6:24
incelememizi toparlarken Ali Şeriati'nin
6:27
o çok derin eleştirisine değinmeden
6:29
geçemeyiz. şeriati, batının modelini,
6:32
insanı eksik ve yüzeysel bıraktığı
6:34
gerekçesiyle tek boyutlu insan olarak
6:36
eleştiriyor. Buna karşılık insanın
6:39
sadece hukuki değil maddi ve manevi tüm
6:42
yönleriyle bir bütün olarak ele alınması
6:44
gerektiğini savunduğu o meşhur tam insan
6:47
tezine öne sürüyor. Bu felsefi dokunuş
6:50
olaya bakış açımızı inanılmaz derecede
6:53
genişletiyor. İşte vizeler öncesi
6:55
bilmeniz gereken o sağlam yapı tam
6:57
olarak bu. Sınava girerken şeriatinin bu
7:00
tam insan fikrini de zihninizin bir
7:01
köşesinde taşımanızı isterim. Sizce
7:04
yüzlerce yıllık tarihsel, dini ve yasal
7:06
tartışmalardan süzülüp gelen bu kurallar
7:08
bütünü sadece sınavı geçmek için
7:10
öğrenilen birer ezber mi? Yoksa
7:12
gelecekte sahada çalışan bir sosyal
7:14
hizmet uzmanı olduğunuzda karşınızdaki o
7:16
tam insana gerçekten dokunabilmeniz için
7:18
size rehberlik edecek en büyük gücünüz
7:20
mü? Hepinize vizelerde bol şans. Harika
7:23
iş çıkaracağınıza eminim.
7:27
Ev.
#Jobs & Education