Up next in 10
Auzef İlkçağ Klasik Dönem Felsefesi 2024-2025 Bütünleme Soruları
https://lolonolo.com/2026/06/05/ilkcag-klasik-donem-felsefesi-2024-2025-butunleme-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Bugün tam 800 yıllık,
0:03
evet, yanlış duymadınız, 800 yıllık
0:05
devasa bir düşünce yolculuğuna
0:07
çıkıyoruz. Amacımız ne mi? İnsanlığın o
0:10
en eski, en temel problemini yani nasıl
0:13
mutlu oluruz sorusunu, antik zihinlerin
0:16
nasıl çözdüğünü keşfetmek. Hani o her
0:18
gün peşinde koştuğumuz iyi yaşam var ya
0:21
işte onun şifrelerini arayacağız. Hemen
0:23
soralım. Gerçekten nasıl mutlu oluruz?
0:26
Ve daha da önemlisi kaderimizi kim
0:29
belirler? Bu sadece modern çağın bizim
0:31
kafamızı kurcalayan popüler bir sorusu
0:33
falan değil. İnanın bana antik
0:35
filozofların uykularını kaçıran uğruna
0:37
koca bir ömür verdikleri o kök
0:39
bulmacanın ta kendisi. Hazırsanız hiç
0:42
vakit kaybetmeden dalalım. İyi bir yaşam
0:44
arayışının izini sürmek için bugün
0:47
sırasıyla klasik felsefe, Helenistik
0:49
dönem, yeni Platonculuk, Roma dönemi ve
0:52
son olarak Orta Çağ duraklarına
0:54
uğrayacağız. Zaman içindeki rotamız da
0:57
aslında çok net. Milattan önce 4.
0:59
yüzyılda Yunanistan'ın o güneşli ve
1:01
aydınlık akademilerinden yola çıkıyoruz
1:03
ve milattan sonra 6. yüzyılda erken Orta
1:06
Çağ'ın o buz gibi karanlık zindanlarına
1:08
kadar gidiyoruz. Baştan söyleyeyim
1:11
gerçekten çarpıcı bir rota bizi
1:12
bekliyor. Birinci bölümümüz klasik
1:15
felsefe, mutluluk ve erdem. İşe
1:18
Aristoteles'le başlıyoruz. Onun o meşhur
1:21
eee yani mutluluk kavramını mutlaka
1:23
duymuşsunuzdur. Aristoteles diyor ki,
1:26
"Hayatta yaptığımız her şeyin, attığımız
1:28
her adımın en nihai amacı mutlu
1:30
olmaktır." nokta. Ve o bu en yüksek
1:33
amaca ulaşabilmek için bilimleri bile
1:35
teorik, pratik ve üretici diye üçe
1:37
ayırarak incelemiş. Adam işi bayağı
1:40
ciddiye almış. Öyle değil mi? Ve
1:42
Aristoteles'in çok ama çok ilginç bir
1:44
fikri daha var. Katarsis yani arınma.
1:47
Düşünsenize izlemesi insana acı veren o
1:50
ağır tragedyaların bile pratik bir
1:52
işlevi olduğunu savunuyor. Neden mi?
1:54
Çünkü o tragedya yarattığı duygusal
1:57
sarsıntıyla yani o meşhur katarsis
1:59
yoluyla ruhumuzu temizliyor. Adeta
2:02
ruhsal bir detoks. Peki ya Platon? Onun
2:05
sistemi biraz daha farklı. Platon
2:07
içimizdeki o sürekli bir şeyler isteyen,
2:10
doymak bilmeyen kısmın yani
2:12
arzularımızın sofrosine yani ölçülük
2:15
erdemiyle sıkı sıkıya terbiye edilmesi
2:17
gerektiğine inanıyor. Hatta devlette
2:19
bile bu ölçülüğün karşılığı olarak
2:21
aristokrasiyi ideal görüyor. Ama bence
2:24
asıl can alıcı nokta Ermitosu. Platon
2:26
burada diyor ki, "Hayır, sen kaderin bir
2:29
kurbanı falan değilsin. İnsan kendi
2:31
kaderini tamamen kendi özgür iradesiyle
2:33
seçer. İnanılmaz güçlü bir iddia. İkinci
2:36
bölümümüze geçiyoruz. Helenistik dönem,
2:39
doğa ve ahlak. Bu dönemin düşünürleri
2:42
işleri çok daha pratik bir hale
2:44
getirmiş. Felsefeyi mantık, doğa ve
2:47
ahlak olarak üç net parçaya bölmüşler.
2:50
Yani felsefe artık sadece öyle yüksek
2:53
akademilerde tartışılan havalı bir teori
2:55
değil. İnsanın günlük hayatta ayakta
2:57
kalmasını, doğru kararlar vermesini
3:00
sağlayan bir alet çantası haline gelmiş.
3:03
Şimdi sıkı durun. Çünkü burada devasa
3:05
bir zıtlık var. Bir tarafta evrendeki o
3:07
sarsılmaz katı determinizmi kıran şeyin
3:10
atomların rastgele hareketi olduğunu ve
3:12
bize özgür iradeyi tam olarak bunun
3:14
verdiğini savunan epikrosçular var.
3:16
Diğer taraftaya stoğacılar. Onlar
3:19
evrensel aklağa ve doğaya boyun eğmeyi,
3:21
sırf ahlaki problemlere odaklanarak
3:23
huzuru bulmayı seçiyorlar. İki tamamen
3:26
farklı dünya görüşü. Şu epikorçuların
3:29
klinemen yani sapma fikrine biraz daha
3:31
yakından bakalım istiyorum. Teorileri
3:34
şu: boşlukta düşen atomlar bazen tamamen
3:37
nedensiz yere rastgele yön değiştirir.
3:40
Bakın bu gerçekten çok kritik. O katı
3:43
değişmez kuralları olan evrenin
3:45
karşısına insan özgürlüğünü savunan
3:48
fiziksel bir dayanak koyuyorlar. Bir
3:50
atomun ufucuk bir sapması bizi kaderin
3:53
esiri olmaktan kurtaran o nihai savunma
3:55
oluyor. Üçüncü durağımız geç antik çağa
3:59
yeni Platon'un çuluğa ve varlık
4:01
hiyerarşisine uzanıyoruz.
4:03
Karşımızda Pilotinos var. O dünyayı çok
4:06
daha kozmik, spiritüel bir hiyerarşi ile
4:08
açıklıyor. En tepede bir dediği tüm
4:11
ışığın ve iyiliğin yegane kaynağı var.
4:13
Sonra her şey ondan aşağıya doğru
4:15
yansıyarak varlık buluyor. Peki ya en
4:18
altta ne var dersiniz? Madde.
4:21
Pilotinos'a göre madde o kadar aşağıda
4:23
ki birin ışığı ve iyiliği oraya
4:25
ulaşamıyor bile. Madde tam bir karanlık,
4:28
tam bir yoksunluk hali. Tabii ufak ama
4:31
önemli bir detay. Biz bugün bu derin
4:33
kozmik fikirleri tartışabiliyorsak bunu
4:35
tamamen Platinos'un meşhur öğrencisi
4:37
Porfirios'a borçluyuz. Hocasının o
4:40
darmadağınık felsefi notlarını almış,
4:42
sabırla toparlamış ve o meşhur Enne Ades
4:44
yani dokuzluklar adıyla günümüze kadar
4:47
taşımış. Gerçekten de büyük bir miras.
4:50
4. bölümümüz Roma dönemi ve felsefenin
4:53
yeryüzüne inmesi. Humanitas kavramı.
4:57
Roma'ya özellikle de Sisero'ya
4:59
geldiğimizde o meşhur humanitas tanımı
5:01
karşımıza çıkıyor. Sisero bu kavramı
5:04
sisteme körü körüne isyan etmek olarak
5:07
değil kendine entelektüel olarak
5:09
eğitmek, kültürlü olmak ve en önemlisi
5:12
diğer insanlara karşı çok derin içten
5:14
bir saygı ve sorumluluk duymak olarak
5:16
tanımlıyor. Felsefenin tamamen insan
5:19
bağlarına odaklandığı bir an.
5:21
Cichero'nun bunun nasıl formüle ettiğine
5:23
bir bakın. Bir yanda retorik, hukuk,
5:26
tarih ve felsefeden oluşan o sarsılmaz
5:28
teorik eğitim var. Diğer yandaysa tüm
5:31
bunların sahaya yansıdığı, eyleme
5:33
dönüştüğü pratik alan yani siyaset. Bu
5:36
gerçekten de teoriyle pratiğin kusursuz
5:39
bir dansı. Ve geliyoruz 5. son çağımıza.
5:43
Dünyanın yavaş yavaş karardığı Orta Çağ.
5:46
Felsefenin bir teselliye dönüşmesi.
5:49
Hristiyan felsefesinin en büyük
5:50
isimlerinden Augustinus'un şu muazzam
5:53
sözüne bir kulak verelim. Adam yıllarca
5:55
hakikati dış dünyada orada burada
5:57
hararetle aradıktan sonra en sonunda
6:00
durup kendi içine dönüyor ve o aradığı
6:02
hakikati tanrıyı ancak gönül gözüyle
6:05
bulabildiğini söylüyor. Yaşadığı bu
6:07
derin ruhsal aydınlanmayı da o harika
6:09
otobiyografisi Konfesyonesle adım adım
6:12
anlatıyor. İçe dönüşün zirvesi
6:14
diyebiliriz. Ve gelelim bu dönemin belki
6:17
de en sarsıcı hikayesine. Son Romalı
6:20
olarak bilinen Boetius. Düşünün adam
6:23
tamamen haksız yere hapse atılmış, her
6:25
şeyini kaybetmiş bir şekilde o soğuk
6:28
zifiri karanlık hücrede otururken ne
6:30
yapıyor biliyor musunuz? gelmiş geçmiş
6:32
en büyük eserlerden biri olan felsefenin
6:35
tesellisini kaleme alıyor. Bütün o
6:37
çaresizliğin içinde tek sığınak olarak
6:39
sadece hakikatin gücüne tutunuyor.
6:42
Gerçekten tüyler ürpercici bir irade.
6:44
Boetius hücresindeyken ona tanrıça
6:46
felsefe bir vizyon olarak görünüyor.
6:49
Peki tanrıçanın üstündeki elbisede ne
6:51
var? Pratik felsefeyi simgeleyen piorik
6:54
felsefeyi simgeleyen teta harfleri. Hani
6:57
bizim yolculuğumuzun en başından o antik
6:59
Yunan akademilerinden beri aradığımız o
7:01
teorik, düşünce ve pratik eylem dengesi
7:03
var ya işte o muazzam bütünlük karanlık
7:06
bir zindanın içinde, bir tanrıçanın
7:08
elbisesinde tek bir vücut buluyor. Bütün
7:10
bu yolculuğun adeta tek bir resimde
7:12
özetlenmesi işte böyle. Yunanistan'ın
7:15
güneşli akademilerindeki klasik
7:17
erdemlerden Boetius'un o buz gibi
7:20
karanlık hücresindeki teselliye uzanan
7:22
devasa bir yolculuk. Şimdi sizi şu
7:24
düşünceyle başa bırakmak istiyorum. Peki
7:27
ya siz? Sizin kendi iyi yaşamınızı hangi
7:30
felsefe inşa ederdi? Platon'un o sıkı
7:33
ölçülü disiplini mi? Epiküros'un
7:35
determinizmi yıkan o rastgele özgürlüğü
7:37
mü? Yoksa Boetius'un zindanda bile huzur
7:40
bulan o sarsılmaz içsel hakikati mi?
7:43
üzerine biraz düşünmeye kesinlikle
7:45
değer. Bu incelememizde bana eşlik
7:47
ettiğiniz için çok teşekkürler. Bir
7:49
sonrakinde görüşmek üzere.
#Jobs & Education