Up next in 10
İLH2003 İslam Düşünce Tarihi 2025-2026 Final Soruları
https://lolonolo.com/2026/08/19/ilh2003-islam-dusunce-tarihi-2025-2026-final-sorulari/
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Lolo Nolo platformunda ILH 2003 İslam
0:03
Düşünce Tarihi 2025-2026 final
0:06
konularını ve sorularını inceliyoruz. Bu
0:08
incelememizde final sınavı için
0:11
ihtiyacınız olan her şeyi üç ana
0:13
başlıkta toparlıyoruz. İlk olarak bir
0:16
felsefenin temelleri ve okulları
0:18
diyeceğiz. Ardından 2. Endülüs
0:20
filozofları ve batıya uzanacağız. Son
0:23
olarak da 3. Tarih, kelam ve son dönem
0:25
ile final yapacağız. Hiç merak etmeyin.
0:28
Sınavda karşınıza çıkacak tüm kritik
0:30
dönemleri adım adım çok net bir şekilde
0:33
halledeceğiz. Tamam. Hadi hemen buna
0:36
dalalım. 1inci bölüm. Felsefenin
0:38
temelleri ve okulları. Her şeyin
0:41
gerçekten ateşlendiği o muazzam
0:43
entelektüel uyanış dönemine doğru bir
0:45
yolculuk yapıyoruz. Karşımızda devasa
0:48
bir tarih duruyor. 830. Peki neden bu
0:51
kadar önemli bu yıl? Düşünün ki İslam
0:53
düşünce dünyasında aklın ve felsefenin o
0:56
kurumsal şahlanışı tam da bu tarihte
0:58
yani 830 yılında başlıyor. Halife memun
1:02
Bağdat'ta Beytül Hikme'yi yani bilgelik
1:04
evini açıyor. İnanılmaz bir hızla antik
1:07
Yunan eserleri Arapçaya çevriliyor ve o
1:09
büyük felsefi ateş tam da burada
1:11
yakılıyor. Bu çevirilerle beraber
1:13
sahneye çıkan en büyük oyuncu meşailik
1:16
ekolü. Kelimenin tam anlamıyla
1:18
yürüyenler demek bu. Bu okul Antik
1:21
Yunan'ın özellikle de Aristo'nun o
1:23
sarsılmaz felsefi sistemini alıp merkeze
1:26
koyuyor. Farabi, İbn Sina, İbn Bahçe,
1:29
İbn Rüşt yani İslam felsefesinin o
1:31
tartışmasız ağır sikletleri hep bu
1:34
ekolden çıkma. Sınavda bu isimlerden
1:36
birini gördüğünüzde aklınızda hemen
1:38
meşailik ışığı yanmalı. Anlaştık mı?
1:41
Ekranda tam anlamıyla hayat kurtaracak
1:44
harika bir görsel kopya kağıdı duruyor.
1:47
İbn Sina'yı eşşeyhur reis yani başat
1:51
unvanıyla İbn Rüştü ise şarih yani
1:55
yorumcu unvanıyla doğrudan
1:57
eşleştiriyoruz. İbn Rüşt Aristo'yu o
2:00
kadar iyi ve sadık bir şekilde anlatmış
2:02
ki Latin dünyasında bile ona komentatör
2:05
demişler. Bu iki eşleştirmeyi cebinize
2:08
mutlaka koyun. Ve işte İslam düşünce
2:11
tarihinin belki de en efsanevi
2:13
entelektüel düellosu. Bir köşede
2:16
Nizamiye Medresesi'nin dahi müderrisi
2:18
Gazali var. filozofları topa tutuyor.
2:21
İslam düşüncesini adeta baştan aşağı
2:23
yeniden tasarlıyor. Diğer köşede ise
2:26
felsefeye yapılan bu ağır eleştirilere
2:28
karşı muazzam bir savunma hattı kuran o
2:31
meşhur Tehafütü Tehafüt eseriyle İbn
2:33
Rüştuyor. Düşünce dünyasının ne kadar
2:36
dinamik, ne kadar ateşli olduğunu hayal
2:38
edebiliyor musunuz? O büyük
2:40
tartışmaların dumanı tüterken sahneye
2:43
Fahrettin Razi çıkıyor. Razi'nin olayı
2:46
çok başka. Doğrudan bu bahsettiğimiz
2:48
tehafüt yani tutarsızlık geleneğinin
2:50
içinde olmasa da o kelam ilmiyle
2:52
felsefeyi resmen harmanlıyor. Onun bu
2:55
çabası sayesinde felsefeyi kelamın
2:58
içinde okumak tamamen meşru ve kabul
3:00
edilebilir bir zemine oturuyor. Hadi
3:02
şimdi coğrafyayı biraz değiştirelim ve
3:04
bunun nasıl geliştiğini görelim. İkinci
3:07
bölüm: Endülüs filozofları ve Batı.
3:10
Rotamızı Avrupa'nın ucuna o göz
3:12
kamaştırıcı Endülüs'e çeviriyoruz ve
3:14
İslam düşüncesinin batıyı nasıl
3:16
dönüştürdüğüne yakından bakıyoruz.
3:18
Akılda tutması çok keyifli. Tam sınavlık
3:21
iki eşleştirmemiz var burada. İbn Bacce
3:23
dediğimizde aklımıza hemen o yalnız
3:26
insanın yönetimi yani Kitap Tedbiril
3:28
Mütevahhid eseri ve batıda çok konuşulan
3:31
ruhların İtisali teorisi gelecek. İbn
3:33
Tufail dediğimizde ise o meşhur Ada
3:36
hikayesi Hayin Yagzan gelecek.
3:38
Düşünsenize ıssız adada sırf aklıyla
3:41
hakikati bulan bir çocuk. Bu hikaye
3:43
batıda deneyciliğin yani amplizmin
3:46
resmen fitilini ateşlemiş. İnanılmaz bir
3:48
etki. Tabii bu felsefi rüzgar sadece
3:51
kitaplarla sınırlı kalmadı. Napoli
3:53
mektebine bir bakın. Bu kurum resmen
3:56
İslam medreselerinin batıdaki ilk
3:58
kopyası. Sadece mimari olarak değil
4:00
müfredatından tutun ders anlatım tarzına
4:03
kadar her şeyiyle İslam ilim
4:04
merkezlerini model almışlar. Aristo'nun
4:07
İtalya'ya giriş biletini işte tam olarak
4:09
bu okul kesmiştir. Hız kesmiyoruz ve
4:12
hemen 3ün bölüme geçiyoruz. Tarih, kelam
4:15
ve son dönem. Burada vites büyütüp o
4:18
soyut felsefi dünyadan çıkıyoruz.
4:20
Sosyolojinin, tarihin ve bize daha yakın
4:23
dönem düşünürlerinin dünyasına hızlaca.
4:26
Bu ekrana adeta yüksek puanlı bir görsel
4:29
bilgi kartı gibi bakabilirsiniz. Ümran,
4:32
Bedevi, Hadari, Asabiye bu temel
4:35
sosyolojik kavramlardan sadece bir
4:38
tanesini bile sınavda görürseniz gözünüz
4:40
kapalı İbn Haldun'u işaretleyin. O
4:43
tarihi sadece savaşların peş peşe
4:45
dizildiği bir kronoloji olmaktan çıkarıp
4:47
toplumların gelişim yasalarıyla
4:49
inceleyen o ilk büyük dehadır. İbn
4:52
Haldun demişken devletlerin evrelerini
4:55
anlattığı o ünlü tavırlar nazariyesini
4:57
atlamak olmaz. kuruluş, güçlenme derken
5:00
özellikle bu üçüncü aşamaya yani sulh ve
5:03
istikrar dönemine odaklanmanızı
5:05
istiyorum. Diğer adıyla ferah ve da
5:08
aşaması. Burası devlette siyasi
5:11
dengelerin tam oturduğu, vergilerin
5:13
tıkır tıkır toplandığı, yetkililerin
5:16
bolca ödüllendirildiği ve halkın artık
5:18
refah içinde servet biriktirdiği o tatlı
5:21
dönemdir. Sırada İslam ahlakçısı ve dev
5:24
bir tarihçi var. İbn Miskevey. Bu ismi
5:27
kesinlikle ama kesinlikle Tecaribül Ümem
5:30
adlı o meşhum eseriyle kafanıza kazıyın.
5:32
Tarih felsefesi ile ilgili sorularda bu
5:35
eşleştirme banko hayat kurtarır. Yani
5:38
buradaki en can alıcı nokta taklidi iman
5:40
kavramı. İnanç boyutuna baktığımızda bu
5:43
nedir? Bir kişinin inandığı değerleri
5:45
hiç sorgulamadan sırf çevresinden öyle
5:48
gördüğü için bilinçsizce ve körü körüne
5:50
kabul etmesidir. Düşünün aklın ve
5:52
felsefenin bu kadar el üstünde tutulduğu
5:54
bir gelenekte böylesi kör bir inanç
5:57
biçiminin tanımı sınavlarda sıkça
5:59
karşınıza çıkacaktır. Hadi şimdi
6:02
yüzyıllar arasında hızlıca bir surf
6:04
yapalım. 15. yüzyıl. Osmanlı'nın ilk
6:08
şeyhül islamı Molla Fenari'yi Şerh-i
6:11
Isagoci ile yakalıyoruz. 17. yüzyıla
6:14
zıplıyoruz. Dev aydınımız Katip Çelebi
6:17
Keşfuz Zunun ve Mizanül Hak ile
6:20
karşımızda. Ve 19. yüzyılda materyalizme
6:23
karşı adeta bayrak açan Cemalettin
6:26
Afgani'nin Erd Aleddehriyin eserini
6:29
görüyoruz. Bu dönemsel eşleştirmeleri
6:32
doğrudan hafızaya atın. Şimdi size asıl
6:35
ilginç olanı söyleyeyim. Bir yanda
6:37
Doğunun kalbinden Yunus Emre ve Mevlana,
6:39
diğer yanda Batı felsefesinden Blondel
6:42
ve Berkson. İşte bu iki farklı dünyayı
6:45
muazzam bir şekilde harmanlayıp kendi
6:47
özgün sentezini yaratan kişi Nurettin
6:50
Topçuur. Hazır modern döneme girmişken,
6:52
İslam'ın aslında akılla ne kadar uyumlu
6:55
bir din olduğunu kuvvetle savunan
6:57
Babanzade Ahmet Naim'i de kesinlikle bu
7:00
listeye eklememiz gerekiyor. Ve bu
7:02
kavram tarihte çok sık düşülen bir
7:04
yanılgıyı harika bir şekilde özetliyor.
7:06
Anakronizm. Çok basitçe bugünün modern
7:09
kavramlarını alıp o kavramların
7:11
esamesinin bile okunmadığı yüzlerce yıl
7:13
öncesinde aramaktır. Yani geçmişi
7:16
bugünün gözlüğüyle yargılamak. Tarih
7:18
felsefesinin en büyük tuzağıdır bu.
7:20
Sakın ha bu tuzağa düşmeyin. Bu
7:22
anlatımda incelediğimiz dersin ve yıla
7:25
ait çıkmış soruları kendiniz deneme
7:27
sınavı formatında çözmek ve kendinizi
7:29
test etmek için lolonolo.com adresini
7:31
ziyaret edebilir, açıklama kısmında yer
7:33
alan bağlantıya tıklayabilirsiniz.
#Jobs & Education