Up next in 10
Auzef İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulaması 2023-2024 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2026/04/18/is-sagligi-ve-guvenligi-uygulamasi-2023-2024-vize-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Everest'in zirvesi, okyanusun en derin
0:03
noktası. İnsanların sınırları zorladığı
0:06
bu gibi yerlerde hayatta kalmayı neyin
0:08
sağladığını hiç düşündünüz mü? Hadi
0:10
gelin bu görünmez bilimin ve gizli
0:12
kuralların dünyasına dalalım. Aslında bu
0:15
mesleklerin arkasında inanılmaz bir
0:17
bilim var. Fizik, mühendislik ve tabii
0:19
ki çok katı kurallar. Bizi işte bu uç
0:22
noktalarda güvende tutan o görünmez
0:24
sistemleri hep birlikte deşifre
0:26
edeceğiz. Yolculuğumuza başlayalım ama
0:29
yerden binlerce metre yukarıda. Burada
0:31
ilk düşmanımız gözle göremediğimiz ama
0:35
ölümcül olabilen bir şey. Basınç
0:37
eksikliği. İşte bu gördüğünüz 2400 metre
0:40
hayati bir rakam. Bakın ticari uçaklar
0:43
aslında 10-12.000 metreye kadar tırmanır
0:46
ama içerideki hava basıncı hep bu
0:48
irtifadaymış gibi ayarlanır. Neden mi?
0:51
Çünkü bu seviyenin üzerinde vücudumuz
0:53
yeterli oksijen alamaz. Yani hipoksi
0:56
dediğimiz tehlikeli durum başlar. O
0:58
yükseklikte aslında sanki hafif bir dağ
1:01
gezisindeymiş gibi rahatça
1:02
oturabilmemizin sırrı bu mühendislik
1:04
harikası. Şimdi işin ilginçleştiği yere
1:08
geliyoruz. Normal uçaklar böyleyken bir
1:11
savaş jetinde durum bambaşka. Onların
1:14
kabin basıncı çok daha yüksek bir
1:16
irtifaya tam 7600 metreye ayarlı. Neden
1:20
daha az konforlu bir seviye seçiliyor ki
1:22
diye sorabilirsiniz. Cevap tamamen
1:24
hayatta kalmayla ilgili. Eğer olur da
1:27
kokpit delinirse içerideki ve dışarıdaki
1:29
basınç farkı ne kadar azsa o patlama
1:32
etkisi de o kadar zayıf olur. Bu pilotu
1:35
anında öldürebilecek bir şoktan koruyan
1:37
inanılmaz zekice bir tasarım detayı.
1:40
Aslında vücudumuzun bu basınç değişimine
1:42
verdiği tepkiyi dağcılardan çok iyi
1:43
biliyoruz. Eğer bir dağcı çok hızlı bir
1:46
şekilde zirveye tırmanmaya çalışırsa ne
1:47
olur? Vücut bu ani oksijen azalmasına
1:50
uyum sağlayamaz ve şoka girer. İşte buna
1:52
akut hastalığı diyoruz. Baş mide
1:55
bulantısı. Yüksek irtifanın en sinsi
1:57
tehlikelerinden biri budur ve kabin
1:59
basıncı işte tam da bu yüzden var.
2:01
Yükseldikçe başka bir tehlike daha
2:04
beliriyor. Bakın 18 km irtifada
2:07
atmosferin o koruyucu kalkanı adeta bir
2:09
tül perde gibi inceliyor. Bu ne demek?
2:12
Uzaydan gelen ve vücudumuz için oldukça
2:14
zararlı olan o enerji yüklü parçacıklar
2:17
yani kozmik radyasyon burada maksimum
2:19
seviyeye ulaşıyor. Yani pilotlar ve
2:22
kabin ekibi biz farkında bile değilken
2:24
bir de bu görünmez bombardımanla başa
2:26
çıkmak zorunda. Bütün bu fiziksel
2:29
zorlukları bir kenara koyun. Belki de en
2:31
büyük düşman zihinsel yorgunluk.
2:33
Düşünsenize bir gün New York'tasınız
2:36
ertesi gün Tokyo. Vücut saatiniz altüst
2:39
oluyor, uyku düzeniniz kalmıyor ve
2:41
programınız her an değişebiliyor.
2:43
Havacılıkta insanı en çok yıpratan şey
2:45
bu öngörülemezlik. Düzenli çalışma saati
2:48
diye bir şey yok. Bu onlar için bir
2:50
lüks. Peki gökyüzünün o ince havasını
2:53
bırakıp tam tersi bir ortama inelim mi?
2:56
Fizik kurallarının adeta bir tiran gibi
2:58
hüküm sürdüğü derin denizin ezici
3:01
basıncına. Dalgıçlar için en büyük
3:03
tehlike neden basıncın ta kendisi? Cevap
3:06
aslında çok temel bir fizik kanununda
3:08
gizli. Gazların basınç altındaki
3:10
davranışında. Henry yasası kulağa
3:13
karmaşık gelebilir ama aslında hepimizin
3:15
bildiği bir şey. Elinize bir gazoz
3:18
şişesi alın. O şişenin içindeki yüksek
3:20
basınç gazı sıvının içinde tutar. Değil
3:23
mi? Ama kapağı bir açtığınızda ne olur?
3:25
Basınç aniden düşer ve fıs diye o gaz
3:28
kabarcıklar halinde dışarı çıkar. İşte
3:30
bir dalgıç hızlı yükselirse kanında
3:33
çözülmüş olan azot gazına da tam olarak
3:35
bu olur. Kan damarlarında kabarcıklar
3:37
oluşur. Buna da vurgun diyoruz ve ölümcü
3:40
olu diyoruz. Vurgun sadece anlık bir
3:42
tehlike de değil. Bu işi meslek olarak
3:44
yapanlar için çok daha sinsi bir risk
3:46
var. Kemik nekrozu yani yıllar boyunca o
3:49
sürekli basınç değişimine maruz kalmak
3:51
kemik dokusunun kelimenin tam anlamıyla
3:54
ölmesine neden olabiliyor. 30 metreden
3:56
derinde çalışan her beş dalgıçtan
3:58
birinde görülüyor. Düşünebiliyor
3:59
musunuz? İşiniz yüzünden kemikleriniz
4:01
yavaş yavaş ölüyor. Ve işte bir başka
4:05
kritik rakam 8 saat. Su altında mesela
4:08
bir köprü ayağı inşaatında çalışan bir
4:10
işçiyi düşünün. Keson denilen basınçlı
4:13
odalarda çalışırlar. İşte o odada
4:16
vücutlarında tehlikeli düzeyde azot
4:18
birikmeden kalabilecekleri maksimum süre
4:21
tam olarak bu. Bir dakika bile fazla
4:23
kalsalar hayati risk başlar. Yani her
4:26
gün adeta bir saate karşı yarışıyorlar.
4:29
Peki ya soğuk? Bakın bu 35 derece rakamı
4:33
suyun ne kadar acımasız olduğunu tokat
4:35
gibi yüzümüze vuruyor. Eğer özel dalış
4:38
elbiseniz yoksa vücudunuzun ısı
4:40
kaybetmemesi için suyun tam olarak bu
4:42
sıcaklıkta olması gerekiyor. Tropik bir
4:45
deniz gibi. Neden? Çünkü su vücut
4:47
ısısını havadan tam 25 kat daha hızlı
4:50
emer. Yani soğuk suda korunmasız kalmak
4:53
donarak ölmek için en hızlı yollardan
4:55
biri. Fizik yasalarına kafa tutamazsınız
4:58
ama onları akıllıca yönetebilirsiniz.
5:00
İşte bu yüzden profesyonel bir dalış
5:02
operasyonunda güvenlik her şeyden önce
5:05
gelir ve bu güvenliğin temelinde de
5:07
çelik gibi bir hiyerarşi yatar. Dört
5:09
kişilik bir ekip ama bu ekibin beyni,
5:12
komutanı, mutlak otoritesi dalış
5:14
şetidir. Her şey onun planına ve
5:16
kararına bağlıdır. O çık demeden kimse
5:19
çıkamaz, in demeden kimse inemez. Hadi
5:23
şimdi derinlerden yüzeye çıkalım ve
5:25
bambaşka bir dünyaya, denizin
5:27
ortasındaki devlere yani petrol
5:29
platformlarına bakalım. Burada artık baş
5:31
düşman basınç değil, her an ortaya
5:34
çıkabilecek bir alev. Bu gördüğünüz
5:36
manifold deniz tabanındaki bir trafik
5:38
kavşağı gibi. Aslında çeşitli kuyulardan
5:41
gelen petrol veya gaz önce burada
5:43
toplanıyor ve sonra tek bir ana hattan
5:45
platforma yönlendiriliyor. Manifold ana
5:48
kavşaksa kuyu başları da o kavşağa
5:51
bağlanan yolların girişindeki vanalar
5:53
gibidir. Her bir kuyunun akışını tek tek
5:55
kontrol eden, açıp kapatan musluklar.
5:58
Biri sistemi topluyor, diğeri tekil
6:00
olarak kontrol ediyor. Şimdi bir saniye
6:02
düşünün. Etrafınızın her yanı tonlarca
6:06
yanıcı petrol ve gazla dolu. Böyle bir
6:08
yerde en ufak bir kıvılcım neye sebep
6:11
olur? bir felakete. Bu yüzden
6:13
platformlardaki bir numaralı kural
6:15
ateşleme kaynaklarını kontrol etmektir.
6:18
Kaynak aletleri, şimşek hatta kazanızdan
6:21
çıkan o küçücük statik elektrik hepsi
6:23
potansiyel bir bomba pimi. Peki tüm bu
6:27
inanılmaz mühendisliği, fiziği konuştuk
6:30
ama güvenliği sağlayan son ve belki de
6:33
en önemli katman ne olabilir? İşte cevap
6:36
burada. Teknoloji ve fizik size oyunun
6:39
sınırlarını çizer. Ama o sınırlar içinde
6:41
sizi hayatta tutan şey disiplin ve
6:44
prosedürlerdir. Yani insan faktörü.
6:47
Pilotun atlamadan takip ettiği o kontrol
6:49
listesi, dalış şefinin saatler süren
6:52
planlaması, işte tehlikeli bir işi
6:54
yönetilebilir bir mesleğe çeviren şey
6:56
tam olarak bu sarsılmaz disiplin. Yani
6:59
şimdiye kadar konuştuğumuz her bir
7:01
rakam, her bir fizik kanunu, her bir
7:03
prosedür, bunların hepsi tek bir hatanın
7:06
bile affedilmediği bu ortamlarda
7:08
insanları korumak için tasarlanmış
7:10
devasa bir sistemin parçaları. Peki
7:12
insanı bu kadar koruyan sistemler
7:14
kurduğumuzda tehlikeye bakışımız
7:16
değişiyor mu? Belki de asıl mesele bu.
7:19
Bu görünmez sistemleri ve arkasındaki
7:22
bilimi anladığımızda bu inanılmaz
7:24
risklerle her gün yüzleşen o
7:26
profesyonellere duyduğumuz saygı da
7:28
bambaşka bir seviyeye çıkıyor. Öyle
7:30
değil mi?
#Jobs & Education