Up next in 10
Auzef İş Hukuku 2025-2026 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2026/06/07/is-hukuku-2025-2026-vize-sorulari-bahar/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese selamlar. İş hayatındaki
0:02
haklarınızı gerçekten ama gerçekten tam
0:04
anlamıyla kavramak ve o önünüze çıkacak
0:07
sınavlardaki meşhur tuzak soruları bir
0:09
çırpıda aşmak için hazırladığımız
0:10
yepyeni incelememize hoş geldiniz. Bugün
0:13
şöyle bir şey yapacağız. Türk iş
0:15
hukukunu o sıkıcı ders kitaplarından
0:17
çıkarıp adeta bir işçinin yolculuğu gibi
0:20
adım adım ele alacağız. Amacımız
0:22
dışarıdan bakıldığında o inanılmaz
0:24
karmaşık görünen yasal düzenlemeleri en
0:26
net en akılda kalıcı haliyle deşifre
0:29
etmek. Hazırsanız lafı hiç uzatmayalım
0:31
ve İşçi Hakları Dünyasının şifrelerini
0:33
birlikte kırmaya başlayalım. Hemen
0:36
kısaca yol haritamıza bir göz atalım.
0:38
Önce iş hukukunun tarihsel kökleri ile
0:41
başlayacağız. Sonra iş yeri, işçi ve
0:43
işveren kavramlarına bakacağız. Üçüncü
0:46
durağımız sözleşmeler ve temel borçlar.
0:48
Dördüncüsü ücret ve yan haklar olacak.
0:50
5. adımda alt işveren ve muvazzaa gibi
0:53
biraz daha çetrefilli konulara girip son
0:56
olarak kanunun kapsamı ve istisnalarıyla
0:58
bu yolculuğu tamamlayacağız.
1:00
O zaman 1inci bölümle hemen başlıyoruz.
1:03
İş hukukunun tarihsel kökleri. İş hukuku
1:06
öyle bir gecede yazılmadı. Tabii ki
1:08
takvimi epey bir geriye sararsak en
1:10
başta Osmanlı dönemi var. Burada iş
1:13
hukukuna dair ilk düzenleme olarak
1:14
bilinen Dilaver Paşa nizamnamesini
1:17
görüyoruz. Bu gerçekten çok önemli bir
1:19
kilometre taşı. Sonra Türk Borçlar
1:21
Kanunu yani o bildiğimiz TBK dönemine
1:24
geçiyoruz. Orada iş sözleşmesinin
1:26
karşılığı hizmet sözleşmesi olarak
1:28
geçiyor ve nihayet günümüz modern dönem
1:31
yani 4857 sayılı İş Kanunu. Yalnız
1:34
burada çok ama çok kritik bir detay var.
1:36
Sınavlarda da tam buradan vururlar.
1:38
Modern 4857 sayılı kanun iş sağlığı ve
1:42
güvenliği konusunu kendi içine almamış.
1:44
Bu inanılmaz hayati meseleyi tamamen
1:46
ayrı bir kanuna bırakmıştır. Bu detayı
1:48
lütfen aklınızın bir köşesine yazın.
1:51
Geçelim ikinci bölüme. İş yeri, işçi ve
1:54
işveren. İşin kalbine iniyoruz. Peki iş
1:57
yeri nedir? Aklınıza hemen öyle sadece
2:00
dört duvardan ibaret büyük kapıları olan
2:02
bir bina gelmesin. Hukuk olaya hiç böyle
2:05
bakmaz. Hukukun gözünde iş yeri patronun
2:08
mal ve hizmet üretmek için maddi ve
2:11
maddi olmayan tüm unsurları işçi ile
2:14
birlikte harmanladığı örgütlü bir
2:16
birimdir. Yani bu bir ofis masası da
2:18
olabilir, bir bilgisayar ekranının başı
2:21
da devasa bir sanayi tesisi de. Hukuk o
2:24
organizasyonun bütününe bakar. Şimdi
2:27
sahnede iki farklı karakter var. işçi ve
2:29
stajyer. Bu ikisini birbirinden ayırmak
2:32
kelimenin tam anlamıyla hayati bir
2:34
mesele. Bakın, bir kişinin işçi
2:36
sayılabilmesi için işveren adına hareket
2:38
etme şartı kesinlikle ama kesinlikle
2:41
aranmaz. Yani işçi demek patronun
2:43
vekili, temsilcisi demek değildir. İşçi
2:45
sadece işini yapar. Fakat stajer
2:48
dediğimizde olay tamamen boyut
2:49
değiştiriyor. Stajyerin oradaki varlık
2:51
amacı sadece ve sadece okulda öğrendiği
2:54
o teorik bilgiyi uygulamayla
2:56
tamamlamaktır. İşçi gibi üretim
2:58
sürecinin ana parçası olması beklenmez.
3:00
İşte bu ufak gibi görünen devasa nüans
3:03
hem gerçek hayatta hem de sınavlarda en
3:05
çok düşülen şaşırtmacalardan biridir.
3:08
Geldik 3ün bölüme. Sözleşmeler ve temel
3:11
borçlar. İşte en sevdiğim kısım. O
3:15
meşhur tuzak soru. Biliyorsunuz çoğumuz
3:17
hukuki bir güvence için her şeyin ama
3:19
her şeyin kağıda dökülmesi gerektiğini
3:21
düşünürüz. Hani söz uçar, yazı kalır
3:24
deriz ya hep. Peki sizce yasalara göre
3:26
belirsiz süreli bir iş sözleşmesi
3:28
yapıyorsanız bunun illa yazılı olması, o
3:31
kağıda imza atılması zorunlu mudur?
3:34
Sadece bir düşünün. Cevap: Kocaman bir
3:36
hayır. Evet, yanlış duymadınız. Belirsiz
3:39
süreli iş sözleşmeleri yazılık koşuluna
3:41
tabi falan değildir. Kanun burada
3:43
aslında işçiyi korumak için esnek bir
3:46
yol izler. Sözlü bir anlaşmayı geçtim.
3:48
Fiilen işe başlamayı, o eylemi bile
3:50
sözleşmenin kurulması için gayet yeterli
3:53
sayar. Bu durum hem gerçek hayatta
3:54
hakkınızı ararken devasa bir kalkan hem
3:57
de sınavlarda öğrencileri fena halde
3:59
ters köşeye yatıran o klasik detaydır. E
4:02
sözleşme kurulduğuna göre ortada bir
4:04
teraz, bir borç dengesi oluşmak zorunda.
4:07
Terazinin bir kefesinde işçinin borcu
4:09
var. İşçinin en temel borcu nedir? İş
4:12
görme borcudur tabii ki. Ama durun
4:14
bununla bitmiyor. İşçi aynı zamanda çok
4:17
ciddi bir sadakat borcu altındadır ve
4:19
buraya dikkat rekabet etmeme durumu da
4:21
doğrudan işte bu sadakat borcunun içine
4:23
girer. Terazinin diğer kefesinde ise
4:26
işverenin o devasa borcu yer alıyor.
4:28
Yani tüm bu iş görme eyleminin tam
4:30
karşılığı olan ücreti ödemek. Bütün o
4:33
hukuki ilişki işte tam olarak bu
4:35
tahterie üzerinde durur. O zaman geçelim
4:38
herkesin en çok ilgilendiği 4. bölüme.
4:41
Ücret ve yanaklar. Burada inanılmaz sık
4:43
karıştırılan iki kavramı hemen
4:45
aydınlatalım. Birincisi fazla çalışma
4:47
ücreti. Şimdi mantıken düşününce ana
4:49
maaşın bir eki, bir uzantısı gibi
4:51
gelebilir ama hukuken olay kesinlikle
4:54
böyle değil. Fazla çalışma ücreti ücret
4:56
ekleri kapsamında sayılmaz. O düpe
4:58
yaptığınız o ekstra işin kendi başına
5:00
karşılığıdır. İkinci maddemiz ise iş
5:03
yeri uygulamaları. Mesela bir şey
5:05
kanunda yazmıyor diyelim. Onun o iş
5:07
yerinde bir hakka dönüşmesi için sürekli
5:09
uygulanması ve herkese yani genel
5:12
nitelikli olması gerekir. Diyelim
5:13
patronunuz 3 yıl üst üste herkese
5:15
yılbaşında ikramiye veriyor. İşte o iş
5:18
artık bir iş yeri uygulamasıdır ve o
5:20
sizin için kazanılmış bir hak
5:22
sayılabilir.
5:23
5. Lütfen bu rakamı hafızanıza kazıyın.
5:26
Sadece 5. Çünkü ücret alacaklarında
5:28
zaman aşımı süresi tamına 5 yıldır. Yani
5:32
diyelim ki işverenden içeride kalmış bir
5:34
maaşınız, ödenmemiş bir fazla mesainiz
5:36
veya bir priminiz var. Bu hakkınızı
5:39
yasal olarak talep edebilmek için o
5:41
paranın hak edildiği tarihten itibaren
5:43
tam 5 yılınız var. Bu süreyi bir gün
5:45
bile kaçırırsanız, %100 haklı bile
5:47
olsanız maalesef hukuken o parayı talep
5:50
etme hakkınızı tamamen kaybedersiniz.
5:52
Geçmiş olsun. 5. bölüm. Alt işveren ve
5:56
muvaza.
5:58
İşte geldik iş hukukunun o en ağır
6:01
abisine, en keskin kılıcına. Muvaza.
6:04
Nedir bu muvazaa derseniz kelime
6:06
anlamıyla danışıklılık, hukuki bir
6:08
kılıf, bir nevi sahte bir senaryo
6:10
uydurma demektir. Mesela bir şirket sırf
6:13
kendi yasal sorumluluklarından kaçmak
6:15
için sahte, yapay bir alt işveren yani
6:18
taşeron şirket kurarsa ve siz de bunu
6:20
mahkemede ispatlarsanız ne olur biliyor
6:23
musunuz? Kanun o sahte illüzyonu anında
6:25
yırtıp atar. O Taşeron'un işçileri ta en
6:28
başından ilk günden itibaren o dev asıl
6:31
işverenin kadrolu işçisi sayılır. Tüm
6:33
haklar da geriye dönük olarak o asıl
6:35
patrona fatura edilir. Muvazza işçiyi
6:38
sömrüden koruyan gerçekten muazzam bir
6:40
kalkandır. Geçici iş ilişkileri ile
6:42
ilgili çok net bir çizgiden daha
6:44
bahsedeyim. Kanun koyucu gayet açık bir
6:46
şekilde der ki mesleki geçici iş
6:48
ilişkisi memurlar tarafından görülecek
6:51
devlet işlerinde kurulamaz. Yani devlet
6:53
kendi memurunun yapması gereken o
6:55
sürekli ve asli kamu hizmetini dışarıdan
6:58
kiralık bir geçici iş ilişkisiyle bir
7:00
başkasına falan devredemez. Kamu
7:02
hizmetinin o ağırlığı ve güvenliği buna
7:05
asla müsaade etmez. Ve hafızamıza
7:07
kazmamız gereken bir sihirli rakam daha
7:09
geldi. 8. Bu kural tamamen işverenlerin
7:13
o kötü niyetli uyanıklıklarını
7:15
engellemek için konmuştur. Diyelim ki
7:17
bir işveren toplu işçi çıkarma yaptı. O
7:20
iş yerinde tam da o çıkarılan işçilerin
7:23
yaptığı aynı işler için tam 8 ay boyunca
7:26
geçici iş ilişkisi kurulamaz. Bu kural
7:29
ya ben bu kadrolu işçileri topluca bir
7:31
kapının önüne koyayım da yerlerine daha
7:33
ucuza geçici işçi alayım zihniyetine
7:35
atılmış devasa bir frendir. Artık yavaş
7:39
yavaş sona yaklaşıyoruz. 6. ve son
7:41
bölümümüz. Kanunun kapsamı ve
7:44
istisnaları. Bakalım bu kanun kimleri
7:47
koruyor, kimleri dışarıda bırakıyor,
7:49
kimlerin iş kanunu kapsamında olduğuna
7:51
baktığımızda gerçekten ilginç detaylar
7:54
karşımıza çıkıyor. Mesela spor kulübü
7:56
antrenörleri kapsam içindedir. Onlar
7:59
gidip profesyonel sporcular gibi kapsam
8:01
dışı bırakılmazlar. Ya da diyelim bir el
8:04
sanatı işi yapıyorsunuz. Sizin kanun
8:06
kapsamında sayılmanız için takım
8:08
sözleşmesi gibi şartlar falan aranmaz.
8:11
Doğrudan kanunun o sıcak koruması
8:13
altındasınızdır. Ama kocaman bir istisna
8:16
var. Çıraklar. Çıraklar maalesef iş
8:19
kanunun kişi bakımından uygulama alanına
8:21
dahil edilmezler. Onların statüsü ve
8:23
hakları mesleki eğitim kanunu gibi
8:26
bambaşka yasalarla yönetilir. İşte bu
8:28
ayrımı yapabilmek o yasal güvenlik
8:30
ağının tam olarak nerede başlayıp nerede
8:32
bittiğini anlamak açısından olmazsa
8:34
olmazdır. Peki yasal sınırlarımız bu
8:37
kadar net bir şekilde çizildiğine göre
8:39
ben de size şunu soruyorum. Masanıza
8:42
konan o ilk iş sözleşmesinde sizden
8:44
istenen o sadakat borcunun sınırlarını
8:46
artık çizebilecek misiniz? ya da o çok
8:48
ter döktüğünüz sınav kağıdında
8:50
sözleşmenin illa yazılı olmak zorunda
8:53
olmadığını hemen hatırlayıp o gizli
8:55
tuzağı fark edebilecek misiniz?
8:57
Unutmayın, bilgi gerçekten de elinizdeki
8:59
en büyük güçtür. Özellikle de bu vahşi
9:02
çalışma hayatında. Bu incelememize
9:04
katıldığınız için çok teşekkürler.
9:05
Kendinize iyi bakın ve haklarınızı
9:07
bilerek yola devam edin.
Jobs & Education