live_tv
Livestream Starting Soon
00
Hours
:
00
Minutes
:
00
Seconds
Up next in 10
Auzef Hukukun Temel Kavramları 2025-2026 Vize Soruları (Güz)
https://lolonolo.com/2025/11/12/hukukun-temel-kavramlari-2025-2026-vize-sorulari-guz/
Bu kaynaklar, hukukun temel kavramlarını ve toplumsal düzeni sağlayan kurallar bütününü kapsayan kapsamlı bir eğitim materyali sunmaktadır. Metinlerde, hukuk kurallarının din ve ahlak gibi diğer sosyal normlardan ayrılan devlet destekli yaptırım gücü vurgulanmaktadır. Hukuk sistemleri, normlar hiyerarşisi ve hakların sınıflandırılması gibi yapısal konuların yanı sıra, yazılı ve yazısız kaynaklar arasındaki hiyerarşi detaylandırılmaktadır. Ayrıca, kişilerin hak ve fiil ehliyetleri, tüzel kişiliklerin işleyişi ve hukuki işlemlerin türleri gibi medeni hukuk konularına dair teknik bilgiler yer almaktadır. İçerik, teorik açıklamaların ardından sunulan vize soruları aracılığıyla, öğrenilen kavramların somut olaylar üzerinden pekiştirilmesini sağlamaktadır. Toplamda bu doküman, hukuk okuryazarlığı için gerekli olan temel yasal prensipleri ve mevzuat işleyişini özetlemektedir.
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Bugün hepimizi bir
0:02
arada tutan o görünmez ama çok güçlü
0:04
kurallar anı yani huku masaya
0:06
yatırıyoruz. Hukukun temel yapı taşları
0:09
nelerdir? Ardındaki mantık nasıl işler?
0:12
Gelin Türk hukukunu rehber alarak bu
0:14
sistemin kodlarını birlikte çözelim.
0:16
Şöyle bir düşünelim. Günlük hayatımızda
0:18
bir sürü kural var değil mi? Ailemizden
0:21
öğrendiğimiz ahlak kuralları, inanç
0:23
sistemimizden gelen din kuralları,
0:25
toplum içindeki görgü kuralları. Peki
0:27
bütün bu kuralların arasında hukuku
0:29
ayıran, onu bu kadar özel ve güçlü kılan
0:32
o sihirli bileşen ne olabilir? İşte
0:34
cevap bu kadar basit ama bir o kadar da
0:37
güçlü. Devlet desteği. Huku diğer bütün
0:40
sosyal düzen kurallarından ayıran en
0:42
temel, en kritik özellik arkasında
0:45
devletin o muazzam yaptırım gücünün ve
0:47
otoritesinin olması. Yani bu kurallara
0:50
uyulmazsa devlet gerekirse zorla
0:53
uygulatır. O zaman ilk bölümle
0:55
başlayalım. Hukuk tam olarak nedir? Bu
0:58
resmi kural kitabının amacı ne? Toplum
1:00
için ne anlama geliyor? Gelin hep
1:02
birlikte keşfedelim. Asıl fark işte tam
1:04
burada yaptırımda ortaya çıkıyor. Bir
1:06
görgü kuralını çiğnediğinizde ne olur?
1:08
En fazla ayıplanırsınız. Belki
1:10
dışlanırsınız. Ama bir hukuk kuralını
1:12
ihlal ettiğinizde işte o zaman devlet
1:14
bütün gücüyle devreye girer. Mesela
1:16
borcunuzu ödemediniz. Devlet gelir cebri
1:18
icra ile yani bildiğiniz zor kullanarak
1:21
o borcu tahsil eder. İşte hukukun
1:23
gücünün en somut hali budur. Peki
1:25
hukukun nihai hedeflerine adaleti
1:28
sağlamak, herkes için eşitliği getirmek,
1:31
toplumsal barışı ve güvenliği korumak.
1:33
Bunlar temel amaçlar ama sınırlarını
1:36
bilmekte bir o kadar önemli. Bakın,
1:38
hukuk bir insanın manevi dünyasını
1:40
geliştirmeyi ya da inançlarını
1:42
düzenlemeyi hedeflemez. O alan din gibi
1:45
diğer sosyal kurallara aittir. Tamam.
1:47
Hukukun ne olduğunu anladık diyelim.
1:50
Şimdi sıradaki en mantıklı soruya
1:51
geçelim. Bir hakim önüne bir dava
1:53
geldiğinde bu kuralları nerede arıyor,
1:56
nereden buluyor? Yani bu kuralların
1:58
kaynağı ne? Size küçük bir soru. Bu Türk
2:01
Medeni Kanunun daha ilk maddesinde yer
2:03
alan temel bir prensip aslında. Düşünün
2:06
bir hakimsiniz ve önünüzde bir dava
2:09
dosyası var. Karar vermek için kuralı
2:11
bulmanız lazım. İlk bakacağınız yer
2:13
neresi olurdu? Cevap: Hakimin izlemek
2:16
zorunda olduğu çok net üç adımlı bir
2:18
hiyerarşide gizli. Birincisi ve en
2:20
önemlisi önce kanunlara yani yazılı
2:22
kaynaklara bakar. Orada bir çözüm
2:24
bulamadı mı? O zaman ikinci adıma geçer.
2:26
Toplumun kendi kendine oluşturduğu
2:28
yazısız kurallara yani örf ve adet
2:30
hukukuna bakar. Eğer sorun hala
2:33
çözülmediyse ki bu çok nadir bir
2:34
durumdur. Son çağrı olarak kendisi bir
2:37
kanun koyucu gibi davranır ve hukuk
2:39
yaratır. Bu tablo hakimin adeta alet
2:42
çantasını özetliyor. Bakın asli
2:44
kaynaklar dediğimiz yazılı hukuk ve örf
2:46
ve adet kesinlikle bağlayıcıdır. Hakim
2:49
bunları uygulamak zorundadır. Mahkeme
2:51
kararları ve bilimsel görüşler gibi
2:54
yardımcı kaynaklarsa yol göstericidir
2:56
ama bağlayıcı değildir. Yalnız burada
2:58
çok önemli bir istisna var. Yargıtayın
3:01
içtihadı birleştirme kararları. Bu
3:03
kararlar farklı mahkemelerin farklı
3:06
yorumlarını birleştirmek için
3:07
alındığından tıpkı bir kanun gibi herkes
3:10
için bağlayıcıdır. Şimdi sıkça
3:12
karıştırılan iki kritik terime bakalım.
3:14
Mevzu hukuk dediğimizde aklınıza sadece
3:16
kanunlar, kararnameler gibi yazılı
3:18
kurallar gelsin. Pozitif hukuk ise daha
3:21
geniş bir şemsiye gibi. Hem yazılı
3:22
kuralları yani mevzu hukuku hem de
3:25
yazısız örf ve adet kurallarını kapsar.
3:27
Yani her mevzu hukuk pozitif hukukun bir
3:30
parçasıdır. Hukuk kuralları öyle dağınık
3:32
bir yağın değil. Aralarında çok net bir
3:34
astüst ilişkisi var. Bunu bir piramit
3:36
gibi düşünün. En tepede zirvede ne var?
3:39
Tabii ki anayasa. Hiçbir kanun, hiçbir
3:41
kararname anayasaya aykırı olamaz. Aynı
3:44
şekilde piramitte aşağı doğru indikçe
3:46
mesela bir yönetmelik de kendisinden
3:48
üstü olan bir kanuna asla ters düşemez.
3:51
Kısacası alttaki kural her zaman
3:52
üsttekine uymak zorundadır. Bu hukuk
3:55
devletinin en temel garantisidir. Evet,
3:58
kuralları ve kaynaklarını gördük. Şimdi
4:00
de sahneye çıkalım ve oyundaki
4:02
oyunculara bakalım. Yani hukuk kimlere
4:05
uygulanıyor ve bu kişilerin ne gibi
4:08
yetkileri, ne gibi hakları var? Mutlak
4:10
hak adından da anlaşıldığı gibi
4:12
mutlaktır. Yani bu hakkı herkese karşı
4:15
savunabilirsiniz. En klasik örnek
4:16
mülkiyet hakkıdır. Bir eviniz varsa o
4:19
evin size ait olduğunu sadece komşunuza
4:21
değil bütün dünyaya karşı ileri
4:22
sürebilirsiniz. Nisbi hak ise bunun tam
4:25
tersi. Sadece belirli bir kişiye ya da
4:28
kişilere karşı kullanabileceğiniz bir
4:30
haktır. Mesela bir arkadaşınızdan
4:32
alacağınız var. O parayı kimden
4:34
istersiniz? Sadece o arkadaştan. Yoldan
4:37
geçen herhangi birine gidip bana borcunu
4:39
öde diyemezsiniz. İşte hak sadece iki
4:42
kişi arasında olduğu için buna nisbi hak
4:44
diyoruz. Peki mutlak haklar sadece ev,
4:48
araba gibi elle tutulur şeyler için mi
4:50
geçerli? Tabii ki hayır. Mesela bir
4:53
yazarın yazdığı kitap, bir müzisyenin
4:55
bestesi. Bunlar maddi olmayan eserler.
4:58
Ama bunlar da telif hakkı adıyla herkese
5:01
karşı korunabilen mutlak bir hakla
5:03
güvence altına alınmıştır. Hakları da
5:06
kendi içinde kategorilere ayırıyoruz.
5:08
Örneğin seçme ve seçilme hakkı. Bu
5:11
sizinle komşunuz arasındaki özel bir
5:13
ilişki değil. Sizin doğrudan devletle
5:15
olan ilişkinizi düzenleyen bir kamu
5:17
hakkıdır. Mülkiyet gibi haklar ise özel
5:20
haklar kategorisine girer. Şimdi yine
5:22
küçük bir bilgi sorusu. Hukuk sadece
5:25
kişilerle değil, dernekler gibi tüzel
5:27
kişilerle de ilgilenir. Peki bir
5:29
derneğin zorunlu organlarından olan
5:31
denetim kurulu en az kaç üyeden oluşmak
5:34
zorundadır? Cevap net. 3. Dernekler
5:37
Kanununa göre bir denetim kurulunun
5:40
oluşabilmesi için en az ü asıl üye
5:43
gereklidir. Bu derneklerdeki şeffaflık
5:46
ve hesap verebilirlik için konulmuş
5:48
önemli bir kuraldır. Ve geldik son
5:50
bölüme. Şimdiye kadar öğrendiğimiz bütün
5:52
bu soyut kavramları bir araya getirelim
5:54
ve gerçek hayatta bunların nasıl
5:56
işlediğini, devletin nihai gücünün nasıl
5:58
ortaya çıktığını görelim. Hukukta
6:01
sahipsiz bir malı edinmenin bile özel
6:03
isimleri var. Eğer sokakta atılmış
6:06
sahipsiz bir sandalye gibi taşınabilir
6:08
bir eşyayı alıp sahiplenirseniz bunun
6:10
hukuktaki adı ihrazdır. Ama sahipsiz bir
6:14
arazi gibi taşınmaz bir malı kanundaki
6:17
şartları yerine getirerek mülk
6:18
edinirseniz buna da işgal denir. Bir
6:21
devletin kendi toprakları üzerindeki
6:23
gücü neredeyse mutlak gibidir. Ama bunun
6:25
bile istisnaları var. Mesela Türkiye
6:28
başka bir egemen devleti ya da
6:30
diplomatik dokunulmazlığı olan bir büyük
6:32
elçiyi kendi mahkemelerinde
6:33
yargılayamaz. Fakat ilginç bir detay
6:35
var. Bu dokunulmazlık ülkemizde resmi
6:38
bursla okuyan yabancı öğrencileri
6:39
kapsamıyor. Modern ceza hukukunda çok
6:42
önemli bir güvence bulunur. Devlet bir
6:44
suçu cezalandırırken suçlunun o suçla
6:47
hiçbir ilgisi olmayan bütün mal
6:48
varlığını el koyamaz. Buna genel
6:51
müsadere yasağı denir. Sadece suçtan
6:53
elde edilen veya suçta kullanılan
6:55
eşyaları el konulabilir. Bu mülkiyet
6:58
hakkının önemli bir korumasıdır. Ve
7:00
kapanışı en başta konuştuğumuz o kritik
7:03
ve büyüleyici anla yapalım. Hakimin
7:05
hukuk yaratması, kanunlarda bir boşluk
7:07
olduğunda hakimin bu yetkiyi kullanması.
7:10
Sizce bu adalet için bir zafer mi yoksa
7:13
erkler ayrılığı ilkesi için bir risk mi
7:15
teşkil ediyor? İşte bu soru hukukun ne
7:17
kadar canlı ve dinamik bir alan olduğunu
7:19
bize bir kez daha hatırlatıyor. Üzerine
7:21
düşünmeye değer. Bir sonraki bölümde
7:23
görüşmek üzere.
#Education
#Law & Government
#Legal
#Legal Services