Up next in 10
HUK110U Borçlar Hukuku Ünite 6
Borç İlişkisindeki Özel Durumlar, Kayıtlar ve Borcun Sona Ermesi
Cezai Şart, Takas, İbra, Yenileme, Zamanaşımı ve Özel Borç Türleri
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
selamlar. Hayatımızda sürekli sözleşme
0:02
imzalıyoruz. Borç alıp veriyoruz. Bunlar
0:04
gündelik şeyler. Ama peki bu işlerin
0:07
arkasındaki borçlar hukukunun o gizli
0:10
hatta çoğu zaman yanlış bildiğimiz
0:12
kurallarını gerçekten biliyor muyuz?
0:14
Gelin bugün bu kafa karıştırıcı ama
0:16
acayip önemli detayların üzerinden
0:18
birlikte geçelim. Hadi şöyle bir
0:20
senaryoyile başlayalım. Diyelim ki bir
0:22
arkadaşınıza borç verdiniz. Sonra da iyi
0:25
niyetle dediniz ki, "Ya boş ver ödemesen
0:27
de olur." Peki sizce hukuken bu borç
0:30
gerçekten silindi mi? Yani sizin tek
0:32
başınıza tamamdır borcunu sildim demeniz
0:35
yetiyor mu? Eminim birçoğumuz içimizden
0:38
e tabii ki yeter diyoruz değil mi? Ama
0:40
işte hukukun cevabı tam olarak böyle
0:43
değil. Hata sizi epey şaşırtabilir. Bu
0:46
anlatımda tam da bu gibi doğru
0:48
sandığımız yanlışlara bakacağız. O zaman
0:51
ilk durağımız şu olsun. Bir borç hukuken
0:54
nasıl biter ve daha da önemlisi bu
0:56
konuda ortalıkta dolaşan en büyük
0:58
efsaneler neler? Evet, geldik ilk ve
1:02
belki de en büyük yanılgıya. İbra yani
1:05
bir borcu silme meselesi. Genelde ne
1:08
düşünürüz? Alacaklı ben vazgeçtim dedi
1:10
mi iş biter. Ama hukuk diyor ki dur
1:13
bakalım. Bu tek taraflı bir jest değil.
1:16
Bildiğiniz iki taraflı bir sözleşme.
1:18
Yani borcun silinmesi için borçlunun da
1:21
tamam borcumun silinmesini kabul
1:23
ediyorum demesi şart. Anlayacağınız bu
1:26
tango gibi bir şey tek başına yapılmaz.
1:28
Sırada takas var. Şimdi takas deyince
1:31
hepimizin aklına ne geliyor? Para. Ama
1:33
hukuk için mesele para değil. Borcun
1:35
cinsi. Yani borçlar aynı türdense
1:38
tamamdır. Mesela benim size 100 kilo
1:40
buğday borcum var. Sizin de bana 100
1:42
kilo buğday borcunuz var. E o zaman bu
1:44
borçları şak diye takas edebiliriz. İlla
1:47
paranın ortada dönmesine gerek yok.
1:49
Borcu bitirmenin bir yolu daha var.
1:51
Yenileme yani tecdit. Bu ne demek?
1:53
Aslında çok basit. Eski borcu tamamen
1:55
ortadan kaldırıyorsunuz ve onun yerine
1:58
yepyeni bir borç yaratıyorsunuz. Hani
2:00
derler ya defteri kapatıp temiz bir
2:02
sayfa açmak. İşte tam olarak bu. Pekala.
2:05
Şimdi dalıyoruz sözleşmelerin o en
2:07
çetrefilli kısmına. hani o küçük
2:09
yazılarla yazılan ama devasa sonuçlar
2:12
doğurabilen özel şartlara. Cezai şart
2:15
sözleşmelerde en çok gördüğümüz ama
2:17
belki de en yanlış anladığımız şeylerden
2:19
biri. Şöyle düşünelim. Cezai şart bir
2:22
trene bağlı vagon gibidir. Ana
2:24
sözleşmede lokomotif. E şimdi lokomotif
2:26
yani ana sözleşme geçersiz olup raydan
2:29
çıkarsa o vagon tek başına bir yere
2:31
gidebilir mi? Gidemez. İşte bu kadar
2:33
basit. Asıl sözleşme yoksa cezai şart da
2:36
yoktur. Ha bu ikisi sürekli birbirine
2:39
karıştırılır. Üçüncü kişi taahhüdü ve
2:41
kefalet. Ama aradaki fark gece ile
2:43
gündüz gibi. Bakın kefalet dediğiniz şey
2:46
mevcut bir borca dahil olmaktır. Yani
2:49
dersiniz ki onun borcunun arkasındayım
2:51
ama bir başkasının bir işi yapacağına
2:53
söz vermek bambaşka bir şey. Bu o
2:56
yapmazsa ben öderim demek değil. Bu o
2:58
işin yapılmasının garantisi bizzat benim
3:01
demektir. Yani ortada tamamen yeni size
3:03
ait bağımsız bir borç var. Eğer o kişi o
3:06
işi yapmazsa alacaklı doğrudan size
3:08
gelir, başkasına değil. Şimdi dikkat.
3:11
Pişmanlık akçesi ve dönme cezası. İkisi
3:13
de caymayla ilgili ama aradaki fark
3:16
tamamen zamanlamada. Bakın pişmanlık
3:18
akçesi cayma hakkını daha sözleşmeye
3:20
imzalarken en başta satın almaktır.
3:23
Peşin ödersiniz kafanız rahat eder.
3:25
Dönme cezası ise çok farklı. sözleşmeden
3:28
caymaya karar verdiğiniz anda ödediğiniz
3:30
bir bedeldir. Yani biri daha en başta
3:32
belki cayarım diye kapıyı aralık
3:34
bırakmanın parası, diğeri ise sonradan
3:37
ben gidiyorum demenin cezası. İşte
3:39
zamanlama bu kadar kritik. Madem
3:41
zamanlama dedik, gelin şimdi borçlar
3:43
hukukunda zamanlamanın ve belirsizliğin
3:45
ne kadar ama ne kadar önemli olduğuna
3:48
daha yakından bakalım. Zaman aşımı hani
3:51
her borcun bir son kullanma tarihi
3:53
vardır ya işte o. Ama bu geri sayım
3:56
sayacı her zaman durmadan işlemez.
3:58
Hayır. Bazen hukuk gelir ve pause tuşuna
4:01
basar. Peki ne zaman durur bu saat?
4:04
Kanun diyor ki bazı hassas ilişkiler
4:07
varken bu saati durduralım ki o
4:09
ilişkiler zarar görmesin. Mesela evlilik
4:11
devam ederken eşler arasında zaman aşımı
4:14
işlemez. Ya da siz bir şirkette
4:16
çalışırken o şirketle aranızdaki borçlar
4:19
için saat durur. Yani hukuk bu özel
4:21
bağları korumak için adeta zamanı
4:24
donduruyor. Tabii her borcun zaman aşımı
4:26
süresi aynı değil. Mesela kira borçları,
4:29
faiz alacakları, işte bir esnafın
4:31
yaptığı işin parası gibi daha gündelik,
4:33
daha sık karşılaşılan borçlar için kanun
4:35
özel bir süre belirlemiş. 5 yıl. Peki ya
4:39
kanunda özel bir süre yoksa o zaman
4:41
genel kuralımız devreye giriyor ve süre
4:44
tam 10 yıla çıkıyor. Mesela büyük bir
4:47
olay diyelim ki bir gayrimenkul satışı
4:50
işte bundan doğan alacaklar için geçerli
4:52
olan süre bu 10 yıllık genel süredir. Ve
4:55
şimdi geldik şart meselesine. Bakın
4:58
hukukta şart kelimesini duyduğunuzda
5:00
aklınıza tek bir şey gelsin.
5:02
Belirsizlik. Eğer bir sözleşmenin
5:05
sonucunu olup olmayacağı kesin olmayan
5:08
bir olaya bağlıyorsanız işte bunun adı
5:10
şarttır. En klasik örnek borçlar hukuku
5:13
sınavını geçersem sana kitabımı
5:15
vereceğim. Bakın sınavı geçmem kesin mi?
5:18
Değil tabii ki. Geçebilirim de
5:20
kalabilirim de. İşte bu belirsizlik
5:22
yüzünden bu bir şart. Kitabı verme
5:25
borcum ancak ve ancak o sınavı geçersem
5:28
ortaya çıkacak. Geçemezsem borç falan
5:30
yok. İşte bu noktada şart ile vadeyi
5:33
asla karıştırmamamız lazım. Aradaki fark
5:35
aslında çok basit. Şart olacak mı
5:37
sorusunu sorar. Belirsizlik var. Vadi
5:40
ise ne zaman olacak diye sorar. Yani
5:42
olacağı kesindir. Sadece zamanı bellidir
5:44
ya da değildir. Mesela birinin ölümü ne
5:47
zaman olacağı belirsiz ama olacağı
5:48
kesim. İşte bu yüzden bu bir şart değil
5:51
vadedir. Tamam. Epey bir detaya girdik
5:53
farkındayım. O zaman şimdi ne yapıyoruz?
5:55
Gelin tüm bu öğrendiklerimizi aklımızda
5:58
kalması için üç basit kurala bağlayalım.
6:00
Hazır mıyız? Birinci kuralımız şu:
6:03
Anlaşmalar her zaman göründüğü gibi
6:06
değildir. Bazen gizlidir. Unutmayın, bir
6:09
borcu silmek yani ibra iki taraflı bir
6:12
anlaşmadır ve bir cezai şart ana
6:15
sözleşme olmadan asla tek başına ayakta
6:18
duramaz. onun kaderine bağlıdır. İkinci
6:21
kural zamanlama her şeydir. Zaman aşımı
6:24
sayacının bazı özel durumlarda
6:26
duraklayabildiğini ve her borç için
6:28
farklı süreler 5 yıl ya da 10 yıl gibi
6:31
olduğunu aklınızdan çıkarmayın. Ve 3üncü
6:34
ve son kuralımız kesinlik anahtardır.
6:37
Bir olayın olup olmayacağı belirsizse
6:39
yani eğer olursa diyorsak bu bir
6:41
şarttır. Ama olacağı kesilse ve sadece
6:44
ne zaman olacağını konuşuyorsak bu bir
6:46
vaattır. Bu küçücük fark bir sözleşmenin
6:48
bütün kaderini değiştirebilir. Evet.
6:51
Artık borçlar hukukunun bu gizli
6:53
dehlizlerinde biraz daha rahat
6:54
gezinebiliriz. Peki size sorum şu:
6:57
Bundan sonra elinize bir sözleşme
6:59
geçtiğinde bu öğrendiğimiz gizli
7:01
kurallardan hangisini ilk önce
7:03
arayacaksınız? Düşünmeye değer. Bir
7:06
sonraki anlatımda görüşmek üzere. Hoşça
7:08
kalın.
#Education
#Government
#Legal