Up next in 10
HUK110U Borçlar Hukuku Ünite 3 Haksız Fiilden Doğan Borç İlişkileri
https://lolonolo.com/2026/03/30/huk110u-borclar-hukuku-unite-3/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Bugün hukuk dünyasının
0:02
en temel ve aslında günlük hayatımıza en
0:05
çok dokunan konularından birine
0:07
dalıyoruz. Haksız fiil sorumluluğu.
0:09
Kulağa biraz teknik gelebilir ama
0:11
aslında olay şu. Komşunuzun o yeni
0:14
aldığı drone kontrolden çıkıp
0:16
bahçenizdeki en değerli süsyanızı
0:18
kırdığında zararı kimin ödeyeceğini
0:20
belirleyen kurallar bütünü tam olarak
0:22
bu. İşte gelin bu basit ama aslında çok
0:26
yaygın senaryo üzerinden ilerleyelim.
0:28
Hukukun o karmaşık labirentlerine
0:30
dalmadan önce bu soruya cevap arayarak
0:33
başlayalım. Bu zararı kim, neden ve
0:36
nasıl karşılayacak? Tam da bu gibi
0:38
durumlarda haksız fiil kavramı devreye
0:41
giriyor. En basit haliyle birinin hukuka
0:44
aykırı bir eylemiyle bir başkasına zarar
0:46
vermesi durumunda ortaya çıkan o can
0:48
sıkıcı sorunun cevabını veriyor. Peki
0:51
şimdi ne olacak? Peki bir mahkeme
0:54
sorumlunun kim olduğuna nasıl karar
0:56
veriyor? Aslında elinde bir nevi tarif
0:59
gibi 5 maddelik bir kontrol listesi var.
1:01
Eğer bir olayda bu beş şartın hepsi
1:03
birden evet bu da var diyorsa o zaman
1:06
sorumluluk kapınızı çalıyor demektir.
1:08
Gelin bakalım neymiş bu beş madde. Bu
1:11
mahkemenin birini sorumlu bulabilmesi
1:13
için bu beş unsurun da tamam olması
1:15
şart. Yani ortada bir fiil olacak. Bu
1:18
fiil hukuka aykırı olacak. Bu fiil
1:21
sonucunda bir zarar doğacak. Kişinin bu
1:23
olayda bir kusuru yani bir kastı veya
1:26
ihmali olacak ve son olarak o fiille
1:28
ortaya çıkan zarar arasında mantıklı bir
1:31
nedensellik bağı kurulacak. Düşünün ki
1:33
bu beş madde bir zincirin halkaları
1:35
gibi. Biri bile eksik olursa o zincir
1:38
kopar ve yasal sorumluluktan
1:39
bahsedemeyiz. Şimdi gelelim çok sık
1:43
karıştırılan ama aslında çok önemli bir
1:45
detaya. Bir eylemin haksız fiil
1:47
sayılması için ceza kanunlarında
1:49
tanımlanan bir suç olması gerekmiyor.
1:52
Yani birine yanlışlıkla çarpıp
1:54
telefonunu düşürüp kırmak bir haksız
1:56
fiildir ama bir suç değildir. Çünkü
1:58
haksız fiil hukukunun derdi kişiyi
2:01
cezalandırmak değil, kırılan telefonun
2:03
parasını ödeterek o zararı gidermektir.
2:06
Amaç tamamen farklı. İyi, güzel.
2:09
Kusurluysan sorumlusun. Peki ya hiçbir
2:12
kusurun olmasa bile sorumlu tutulduğun
2:13
durumlar? İşte hukuk burada işleri biraz
2:16
daha ilginçleştiriyor ve karşımıza
2:18
kusursuz sorumluluk diye bir kavram
2:20
çıkarıyor. Evet, doğru duydunuz. Bazen
2:23
kanun diyor ki, "Senin bir kusurun
2:25
olmasa bile sırf o pozisyonda olduğun
2:28
için ya da o işi yaptığın için meydana
2:31
gelen zarardan sen sorumlusun." Yani
2:34
burada mahkeme artık sizin dikkatli
2:36
miydim değil miydim diye kendinizi
2:38
savunmanızla pek ilgilenmiyor. Ve bu
2:40
durumlar hiç de az değil. Medeni
2:42
kanundaki aile reisinin sorumluluğundan
2:44
tutun da Borçlar Kanunundaki işverenin,
2:47
bir bina sahibinin veya bir hayvan
2:49
besleğinin sorumluluğuna kadar gidiyor.
2:52
Hatta özel kanunlarla düzenlenen trafik
2:54
kazaları veya çevreyi kirletme gibi çok
2:56
daha geniş alanlara yayılıyor.
2:59
Gördüğünüz gibi kapsamı oldukça geniş.
3:01
Neyse ki bu katı sorumluluk hallerinin
3:04
varzılarında kanun size bir acil çıkış
3:07
kapısı bırakmış. Buna kurtuluş kanıtı
3:09
diyoruz. Yani ben elimden gelen her şeyi
3:12
yaptım. Tüm özeni gösterdim ama yine de
3:15
zarar oluştu diyerek sorumluluktan
3:17
kurtulma şansınız olabiliyor. Ama hemen
3:19
uyarıyım bu kapı her zaman açık değil.
3:22
Mesela bir işveren çalışanının verdiği
3:25
zarardan dolayı onu işe alırken ve
3:27
denetlerken tüm dikkati gösterdiğini
3:30
ispatlayabilirse evet sorumluluktan
3:32
kurtulabilir. Ama binasının balkonunun
3:35
çökmesi sonucu birine zarar veren bir
3:37
mülk sahibinin ben tüm bakımları
3:39
yaptırmıştım deme gibi bir lüksü yok.
3:41
Onun sorumluluğu mutlak. Kanun diyor ki
3:44
o binanın riskini taşıyan sensin. Nokta.
3:47
Tamam. Mahkeme kararını verdi ve sorumlu
3:50
sensin dedi. Peki şimdi ne olacak? Zarar
3:52
gören kişi tam olarak ne isteyebilir?
3:55
Yani şu zarar dediğimiz şeyin içi neyle
3:57
dolu? Gelin şimdi de tazminatın
3:59
kalemlerine bir bakalım. Eğer ortada bir
4:02
bedensel zarar varsa yani bir yaralanma
4:05
söz konusuysa Borçlar Kanunu neleri
4:07
isteyebileceğinizi tek tek saymış.
4:10
Hastane masrafları, o süreçte
4:12
çalışamadığınız için oluşan kazanç
4:14
kaybı, belki de kalıcı bir sakatlık
4:16
yüzünden çalışma gücünüzün azalmasından
4:18
doğan kayıplar, hatta ekonomik
4:21
geleceğinizin sarsılmasından doğan
4:23
kayıplar bile buna dahil. Kanun zararın
4:26
her boyutunu telafi etmeyi amaçlıyor.
4:29
Burada şöyle ince bir detay var. Eğer
4:31
olay Allah korusun ölümle sonuçlandıysa
4:34
cenaze masrafları gibi giderler de tabii
4:36
ki talep ediliyor. Fakat bu talep
4:39
yaralanmaları düzenleyen 54. maddeye
4:41
göre değil özel olarak ölüm halini
4:44
düzenleyen 53. maddeye göre yapılıyor.
4:47
Yani hukukta her durumun kendine özel
4:49
bir adresi var. Diyelim ki bir zarara
4:52
uğradınız ve hakkınızı aramaya karar
4:54
verdiniz. Sakın unutmayın bunun için
4:56
sonsuz bir vaktiniz yok. kanun zaman
4:59
aşımı adını verdiği çok net ve katı son
5:01
tarihler belirliyor. Yani dava açmak
5:04
için adeta zamana karşı bir yarışa
5:06
giriyorsunuz.
5:08
Kural oldukça basit ve net. Zararı ve o
5:11
zarardan sorumlu olan kişiyi
5:13
öğrendiğiniz andan itibaren kronometre
5:15
çalışmaya başlıyor ve dava açmak için
5:18
sadece ve sadece iki yılınız var. Bu
5:21
süre gerçekten kısa. O yüzden hakkınızı
5:23
aramayı düşünüyorsanız hızlı hareket
5:25
etmeniz şart. Evet, bu iki yıllık süre
5:28
sizin olayı öğrendiğiniz tarihten
5:30
başlıyor. Ama bir de her halkâarda
5:33
olayın yaşandığı tarihten itibaren
5:35
işleyen 10 yıllık bir üst sınır var.
5:38
Hatta eğer yaşanan olay aynı zamanda bir
5:41
suç teşkil ediyorsa ve Ceza Kanunundaki
5:44
zaman aşımı daha uzunsa o daha uzun olan
5:46
süre uygulanıyor. Ama siz yine de genel
5:48
kuralı o ik yıllık süreyi aklınızdan
5:50
çıkarmayın. Bütün bu sorumluluk
5:53
kurallarını kusurlu ve kusursuz
5:54
sorumluluğu zaman aşımını öğrendikten
5:57
sonra gündelik hayattaki o basit
5:59
risklere bile artık biraz daha farklı
6:01
bir gözle bakmaya başlıyoruz. Öyle değil
6:03
mi? Sanırım bundan sonra komşunuzun o
6:05
dronunu havalandırdığını gördüğünüzde
6:08
aklınıza birkaç hukuk maddesi daha
6:09
gelecek. Dinlediğiniz için teşekkürler.
#Education