Up next in 10
HUK108U İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku 2024-2025 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2026/04/01/huk108u-is-ve-sosyal-guvenlik-hukuku-2024-2025-vize-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Selam. İş hayatı bazen tam bir labirent
0:03
gibi değil mi? İşte bugün o labirentte
0:05
yolumuzu bulmamızı sağlayacak o haritayı
0:07
yani Türk iş hukukunu masaya
0:09
yatırıyoruz. Hadi gelin bir çalışanın
0:11
gözünden bu yolculuğa beraber çıkalım.
0:14
İster evinizin konforunda çalışın ister
0:16
bir ofisin hareketliliğinde şurası kesin
0:18
haklarınız çok sağlam kanunlarla güvence
0:21
altında. Peki bu haklar pratikte tam
0:23
olarak ne anlama geliyor? İşte şimdi işe
0:26
başladığımız o ilk günden son güne kadar
0:28
uzanan bir hikayede bunu adım adım
0:30
göreceğiz. E her şeyin bir temeli var
0:32
değil mi? İşin nedenini anlamak lazım
0:34
önce. Yolculuğumuzun bu ilk durağında
0:37
sahip olduğumuz o hakların kaynağına
0:39
iniyoruz. Yani bu korumalar nereden
0:41
geliyor ona bir bakalım. Şimdi bakın bu
0:43
ekranda gördüğünüz şey öyle sıradan bir
0:45
şirket politikası ya da bir iyi niyet
0:47
beyanı falan değil. Hayır. Hayır.
0:50
Çalışanı koruma görevi en tepedeki yasal
0:52
metin olan anayasanın ta kendisiyle
0:54
devlete verilmiş bir sorumluluk. Yani
0:57
işin özü en tepeden güvence altına
0:59
alınmış durumda. Bu işin kökleri aslında
1:01
bayağı eskilere dayanıyor. Ta 1865'lere
1:04
maden işçileri için çıkarılan
1:05
Dilaverpaşa Nizamnamesine kadar gidiyor.
1:08
Ama asıl devrim niteliğindeki adımlardan
1:10
biri 1936'da atıldı. O yıl bugün bile iş
1:13
hayatında en çok konuştuğumuz konulardan
1:15
biri olan kıdem tazminatı kavramı
1:17
hayatımıza girdi. Unutmayın bu tarihi
1:19
çünkü bu konuya sonra tekrar döneceğiz.
1:21
Peki bu yasa dediğimiz koruma şemsiyesi
1:24
kimleri kapsıyor? Aslında oldukça geniş
1:26
bir kitleyi ama herkesi değil. Mesela
1:29
aile çiftliğinde çalışanlar, profesyonel
1:31
sporcular ya da çıraklar gibi bazı
1:34
gruplar bu kanunun genel kapsamı dışında
1:36
kalabiliyor. O yüzden kendi durumunuzun
1:39
nereye girdiğini bilmek çok önemli.
1:41
Tamam. Temelleri anladık. Şimdi gelelim
1:43
yolculuğun en heyecanlı anına. İşe
1:45
başlıyoruz ve her şeyin başladığı o
1:47
noktaya geliyoruz. İş sözleşmesi.
1:50
Aslında bir iş sözleşmesi en temelde
1:52
dengeli bir terazi gibi
1:53
düşünebilirsiniz. Bir kefede işverenin
1:56
size ücret ödeme, sizi koruma ve eşit
1:58
davranma gibi temel görevleri var. Diğer
2:00
kefede de sizin işi yapma ve talimatlara
2:03
uyma yükümlülüğünüz. İşte bütün iş
2:05
ilişkisi bu denge üzerine kuruluyor.
2:07
Gelelim günümüzün en popüler
2:09
konularından birine. Uzaktan çalışma.
2:12
Eğer siz de teknoloji aracılığıyla evden
2:14
veya ofis dışından çalışıyorsanız
2:16
kanunun mesajı çok net. Aranızdaki
2:18
anlaşma kesinlikle yazılı olmak zorunda.
2:21
Hani o meşhur laf vardır ya söz uçar
2:23
yazı kalır. İşte bu durum tam da o
2:25
hesap. Peki ya o meşhur deneme süresi
2:28
eğer sözleşmenizde böyle bir madde varsa
2:30
kanun bunun üst sınırını genellikle 2 ay
2:33
olarak çiziyor. Bu süre aslında hem
2:35
sizin hem de işverenin birbirinize uygun
2:37
olup olmadığınızı anlamanız için
2:39
verilmiş bir tanışma fastlı gibi bir
2:41
şey. Tamamdır. Sözleşmeyi imzaladık. İşe
2:44
de başladık. Harika. Eee, peki şimdi ne
2:46
olacak? Gelin bakalım o günlük
2:48
koşturmacanın içinde iş yerindeki
2:50
hayatımızı düzenleyen kurallara ve en
2:52
temel haklarımıza. Ve geldik günün belki
2:54
de en çok beklenen anına. Mola zamanı.
2:57
Ama şunu unutmayın. Mola size verilmiş
3:00
bir lütuf değil. Sizin yasal hakkınız.
3:02
Mesela günde 7,5 saatten fazla
3:04
çalışıyorsanız en az bir saat mola
3:06
vermek zorundalar. Bu süre tamamen sizin
3:09
dinlenmeniz ve enerji toplamanız için
3:11
var. Kanun özellikle 18 yaşın altındaki
3:14
genç çalışanlar için adeta bir koruma
3:17
kalkanı oluşturuyor. Bunun en net
3:19
örneklerinden biri ney mi? Sanayi
3:21
işlerinde gece vardiyasında
3:22
çalıştırılmaları kesinlikle ve
3:24
kesinlikle yasak. Bu konuda hiçbir
3:26
esneklik yok. Şimdi genel kuranların bir
3:29
adım ötesine geçiyoruz. Çünkü kanun bazı
3:32
grupların özel durumlarını da dikkate
3:34
alıyor ve onlara ekstra güvenceler
3:36
sağlıyor. Gelin bakalım bu özel koruma
3:39
alanları nelermiş? Özel koruma deyince
3:41
akla ilk gelenlerden biri tabii ki yeni
3:43
anneler oluyor. Hadi gelin onların çok
3:45
temel bir hakkıyla ilgili bilginizi test
3:47
edelim. Sorumuz ekranda. 16 haftalık
3:49
analık izni bittikten sonra yeni bir
3:51
anne en fazla ne kadar daha ücretsiz
3:54
izin isteyebilir? Bir düşünün bakalım.
3:56
Ve cevap tam 6 ay. Bakın burası çok
3:59
önemli. Bu yeni annenin talep etmesi
4:01
durumunda işverenin hayır diyemeyeceği,
4:04
kanunla güvence altına alınmış çok
4:06
kritik bir hak. Gelelim hem okuyup hem
4:09
de çalışan gençlere. Onların durumu ne
4:11
olacak? Kanun eğitim hayatlarını
4:13
aksatmamaları için nasıl bir koruma
4:15
sağlıyor? Hadi bir soru daha. Cevap:
4:18
Haftada 10 saat. Buradaki mantık çok
4:20
açık ve net. Gençlerin eğitimleri
4:22
aksamasın. Öncelik her zaman okulda,
4:25
derslerde. Bu sınırda işte bu dengeyi
4:28
korumak için var. Kanunun bir diğer
4:30
önemli boyutu da toplumsal fırsat
4:32
eşitliği. Özellikle kamuya ait iş
4:35
yerlerinde engelli vatandaşlarımız ve
4:37
eski hükümlüler için ayrılmış yasal
4:40
kotalar var. Yani diyelim ki 200 kişilik
4:43
bir kamu kurumundan bahsediyoruz. Bu
4:45
durumda o iş yeri en az 8 engelli ve 4
4:48
eski hükümlü çalıştırmak zorunda. Bu bir
4:51
tercih değil. Yasal bir zorunluluk. İşe
4:54
girdik, çalıştık, tecrübe kazandık ve
4:56
her yolculuk gibi bunun da bir sonu
4:58
olabiliyor. Şimdi geldik belki de en
5:01
stresli, en çok soru işaretinin olduğu
5:03
bölüme. İşin sona ermesi. Düşünün
5:06
işvereniz size yasal bildirim sürelerine
5:08
uymadan bir nevi hadi bakalım yarın
5:10
gelme dedi. İşte bu durumun adı usulsüz
5:13
fesi oluyor ve böyle bir durumda size
5:16
verilmeyen o bildirim süresinin ücretini
5:18
tazminat olarak alma hakkınız doğuyor.
5:20
Peki ya elde olmayan sebeplerle mesela
5:23
bir yangın ya da sel gibi bir olay
5:24
yüzünden iş bir haftadan uzun süre
5:27
durursa ne olacak? İşte böyle durumlarda
5:29
kanun diyor ki işveren o duruşun ilk
5:31
haftası boyunca size maaşınızın yarısını
5:34
ödemek zorundadır. Ve işte geldik en
5:36
başta sözünü ettiğimiz o meşhur konuya.
5:38
Kıdem tazminatı. Bakın bu sadece bir
5:41
ödeme değildir. Bu sizin bir şirkete
5:44
verdiğiniz emeğin, gösterdiğiniz
5:45
sadakatin bir karşılığıdır ve Türk iş
5:48
hukukunun da temel taşlarından biridir.
5:50
Ama kıdem tazminatı ile ilgili belki de
5:52
en şaşırtıcı detay şu. Bunun bir tavanı
5:55
var. Yani alabileceğiniz maksimum bir
5:57
miktar belirlenmiş. Peki neye göre?
6:00
Türkiye'deki en yüksek rütbeli devlet
6:02
memurunun emekli ikramiyesine göre. Yani
6:04
özel sektördeki bir çalışanın tazminat
6:06
tavanı kamudaki en üst düzeydeki bir
6:09
memura endekslenmiş durumda. Bence
6:11
oldukça ilginç bir denge değil mi?
6:13
Gördüğünüz gibi bir çalışanın
6:15
yolculuğundaki her adım aslında
6:16
kanunlarla çevrelenmiş ve korunmuş
6:18
durumda. Unutmayın bilgi güçtür. Bu
6:21
kuralları bilmek sizi hem iş
6:23
görüşmesinde hem de kariyerinizin her
6:25
anında çok daha güçlü yapar. O yüzden
6:28
asıl soru şu. Tüm bu öğrendiklerinizden
6:30
sonra önünüze gelecek bir sonraki iş
6:33
sözleşmesine artık hangi gözle
6:35
bakacaksınız?
Jobs & Education
Education
Jobs
Labor & Employment Law