Up next in 10
Auzef Havalandırma ve İklimlendirme 2024 Üç Ders Soruları
https://lolonolo.com/2026/08/04/havalandirma-ve-iklimlendirme-2024-uc-ders-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. İklimlendirme ve
0:02
havalandırma mühendisliğinin o karmaşık
0:04
görünen denklemlerini masaya
0:05
yatırdığımız bu analizimize hoş
0:07
geldiniz. Bugün yoğun teknik detayları
0:09
alıp havanın mantıksal ve sezgisel
0:11
yolculuğuna dönüştüreceğiz. Bu
0:13
konseptlerde ustalaşmak ve arka plandaki
0:15
o muazzam mantığı kavramak inanın bana
0:18
hiç bu kadar net olmamıştı. Hazırsanız
0:20
lafı hiç uzatmadan konuya dalalım. Bugün
0:23
önümüzde harika bir yol haritası var.
0:25
Önce insan bedeninin havayı nasıl
0:27
hissettiğiyle başlayıp adım adım bu işin
0:30
mutfağına yani o devasa makinelere doğru
0:33
ilerleyeceğiz. Gündemimiz çok net. İklim
0:36
ve ısıl konforla açılışı yapıp
0:38
psikrometri, ısı yükleri ve basınç ile
0:40
devam edeceğiz. Sonrasında bir mekana ne
0:43
kadar hava basacağımızı hesaplayıp
0:45
finali fan gücü ve performansı ile
0:47
yapacağız. Başlayalım. 1ci bölüm
0:50
iklimlendirme ve ısıl konfor. İşi önce
0:53
insan tarafıyla açıyoruz. Termal konfor
0:56
denince akla hemen rahat koltuklar veya
0:58
yumuşacık battaniyeler gelebilir. Ama
1:01
aslında bu kavram tamamen bir farkında
1:03
olmama halidir. Düşünsenize
1:05
etrafınızdaki havanın varlığını
1:07
hissetmiyorsanız ve ondan zerre kadar
1:09
rahatsızlık duymuyorsanız işte o an
1:12
kusursuz bir ısıl konfor içindesiniz
1:14
demektir. Bedenin mükemmel bir rahatlık
1:16
içinde olması. İşte iklimlendirmenin
1:18
kutsal kasesi tam olarak budur. Peki biz
1:22
bu gizli rahatlığı nasıl sağlıyoruz?
1:24
Sistemlerimiz dört ana parametreye
1:26
odaklanır. Sıcaklık, nem, havanın
1:29
temizliği ve hava hızı. Havadaki su
1:32
buharı seviyesini yaş termometre
1:33
sıcaklığıyla belirleriz. Ama durun tam
1:36
burada sıklıkla düşülen devasa bir sınav
1:38
tuzağı var. Şıklarda azot seviyesi
1:41
görürseniz arkanıza bakmadan kaçın.
1:43
Havadaki azot seviyesi iklimlendirmenin
1:46
kontrol parametrelerinden biri
1:47
kesinlikle değildir. O bahsettiğimiz
1:50
farkında olmama hissini yakalamak için
1:53
havanın hızı hayati bir öneme sahip.
1:55
Peki o tatlı nokta tam neresi biliyor
1:58
musunuz? Saniyede 015 ile 020 metre. Ne
2:02
kağıtları uçuracak bir fırtına ne de
2:05
nefes kesen boğucu bir durgunluk. Sadece
2:08
teninizin hissetmeyeceği o kusursuz
2:11
pürüzsüz akış. Şimdi şu iki senaryoyu
2:13
kıyaslayalım ve havanın vücudumuzla
2:16
nasıl dans ettiğini görelim. Tatlı bir
2:18
esinti çıktığında ne olur? Hoş bir
2:20
serinlik gelir, değil mi? Çünkü taşınım
2:22
ve terleme yollarıyla vücudumuz ısıyı
2:24
dışarı atar. Peki ya o meşhur yapış
2:26
yapış nem? Bağıl nem yükseldiğinde
2:28
havanın daha fazla nem tutma kapasitesi
2:30
kalmaz. Dolayısıyla biz terleyerek o
2:33
ısıyı dışarı atamayız ve o bunaltıcı his
2:35
ortaya çıkar. Yüksek nem kendi
2:37
bedeninizin ısısını bir nevi size
2:39
hapseder. Gelelim ikinci bölüme.
2:42
Pisrometri ve nem sırları. Havanın o
2:45
görünmez mikroskobik dinamiklerine
2:47
iniyoruz. Psikrometri kelimesini
2:49
duyduğunuzda gözünüz hemen korkmasın. En
2:52
kaba ve anlaşılır tabirle bu nemli hava,
2:55
kuru hava ve su buharının bir araya
2:56
gelip o mükemmel gaz karışımını nasıl
2:59
oluşturduğunun bilimidir. O koca koca
3:01
binalardaki karmaşık iklimlendirme
3:03
sistemlerinin arkasında yatan temel
3:05
bilim işte tamamen bu gazların birlikte
3:07
sergilediği davranışlardır.
3:10
İşte hayat kurtaran, daha doğrusu puan
3:12
kurtaran kritik bir detay daha. Atmosfer
3:15
basıncı, kuru hava ve su buharının kısmi
3:18
basınçlarının toplamına eşittir. Tekrar
3:20
ediyorum, toplamına. Sınavlarda bunu
3:22
sanki bu iki bileşenin basınç farkıymış
3:25
gibi yutturmaya çalışırlar. Sakın bu
3:27
tuzağa düşmeyin. Kısmi basınçlar her
3:29
zaman ama her zaman toplanır. Peki size
3:32
günlük hayattan tanıdık bir senaryo
3:34
çizeyim. Nemli hava çiğ noktası
3:36
sıcaklığının altında olan yani kendinden
3:39
daha soğuk bir yüzeye çarparsa ne olur?
3:41
Kışın otobüs camlarında veya yazın
3:43
dolaptan çıkardığınız buz gibi bir soda
3:45
şişesinin dışında gördüğümüz o klasik
3:48
manzarayı düşünün. Evet. Aslında olan
3:51
biten şudur. O soğuk hava duvarına
3:53
çarpan hava artık içindeki nem yükünü
3:56
taşıyamaz hale gelir. Çiğ noktası
3:59
aşılmıştır ve o görünmez su buharı
4:02
anında o soğuk yüzeye tutunarak
4:04
bildiğimiz su damlacıklarına yani
4:06
yoğuşmaya dönüşür. Gözle göremediğimiz
4:09
gazın fiziksel olarak can bulduğu andır.
4:12
Bu fiskrometrik diyagramlara ilk
4:14
baktığınızda karmaşık bir örümcek ağı
4:16
gibi gelebilir. Ama şu iki ipucunu
4:18
cebinize koyarsanız grafikleri rahatça
4:20
okursunuz. Birincisi diyagramın en
4:23
solundaki %100 bağıl nem sınırını çizen
4:26
o kavisli çizgi adı üstünde doyma
4:28
eğrisi. İkincisi ise duyulur ısı oranı.
4:31
Kısaca diyor. Mesela bir işlemde bu oran
4:34
075 çıkıyorsa bu şu demektir. Sistemdeki
4:37
duyulur ısı değişiminin toplam ısı
4:40
değişimine yani duyulur ve gizli ısı
4:42
toplamına oranı tam olarak %75'tir.
4:45
3. bölüm: ısı yükü ve basınç.
4:49
Mikroskobik detaylardan çıkıp devasa
4:51
binalara, yapı fiziğine geçiyoruz. Bir
4:55
odayı ya da plazayı soğutacaksınız
4:57
diyelim. Bütün o klimaları, cihazları
4:59
neye göre seçiyoruz? İşte her şeyi dikte
5:01
eden o büyük patron ısı kazancı hesabı.
5:04
Cihazınızın kapasitesini doğrudan bu
5:06
hesap belirler. Peki bu hesaplamada
5:09
yükümüzü hafifletecek, cihazımızı o
5:11
amansız ısı savaşı'a koruyacak en büyük
5:13
silahımız nedir? Tabii ki iyi bir
5:16
yalıtım. Yalıtımınız ne kadar
5:18
kaliteliyse ekipmanınızın yükü o kadar
5:20
hafifler. Düşünün ki bir hastane
5:23
odasındasınız veya yoğun kokulu bir
5:25
mutfaktasınız. O havanın koridorlara
5:27
sızmasını asla istemezsiniz. Öyle değil
5:29
mi? İşte bu noktada negatif basınçlı
5:32
havalandırma devreye girer. İçeriden
5:34
emdiğiniz yani dışarı attığınız hava
5:36
miktarını içeri bastığınız taze havadan
5:38
yüksek tutarsınız. Böylece ortam
5:41
etrafına göre eksi basınca düşer. Hava
5:43
akışı sürekli dışarıdan içeriye doğru
5:45
olur ve o kötü koku veya kirli hava
5:47
olduğu yere hapsedilir. Koca bir binada
5:50
tavan aralarındaki o yüzlerce metrelik
5:53
hava kanallarını bir düşünün. Basınç
5:55
kaybını hesaplarken mühendisler oturup
5:57
da her borudaki kaybı tek tek
5:58
toplamazlar. Bu devasa bir zaman kaybı
6:01
olurdu. Bunun yerine işin bir kısa yolu
6:03
vardır. Biz sadece kritik devreye yani
6:06
en yüksek basınç kaybı beklenen o en
6:09
zorlu, en uzun kola bakarız. Fanımız o
6:12
en dirençli güzergahı yenecek güce
6:14
sahipse tüm sistemi zaten rahatça aşar.
6:17
4. bölüm. Havalandırma debisi hesaplama.
6:20
Kağıt kalemleri hazırlayın çünkü pratik
6:22
matematiğe giriyoruz. Bir alana saniyede
6:25
ya da saatte tam olarak ne kadar hava
6:27
taşımamız gerektiğini bulmamız lazım.
6:29
Değil mi? İhtiyacımız olan formül
6:31
oldukça zarif ve basit. Toplam
6:34
havalandırma debisi eşittir o mekanın
6:36
hacmi çarpı hava değişim sayısı. Tüm
6:39
iklimlendirme matematiğinin kalbinde
6:41
yatan anahtar işlem budur. Gelin bu isi
6:44
kafamızda canlandırmak için standart bir
6:46
senaryoyu iki adıma bölelim. Birinci
6:49
adım odamızın boyutlarını bileceğiz.
6:51
Diyelim ki 15 metre uzunluk, 10 metre
6:54
genişlik ve 5 metre yüksekliğimiz var.
6:57
Çarptık. Mekanımızın hacmi tam 750 m³.
7:00
İkinci adım ise bu havayı kaç kez
7:02
yenileyeceğimiz. Hava değişim sayımız 7
7:05
olsun. Yani bu oda saatte 7 kez taze
7:08
havayla dolup taşmalı. Geriye kalan tek
7:11
şey 750 ile 7'yi çarpmak ve final. Çıkan
7:14
sonuç 5250.
7:17
Anlamı ne mi? O mekanı standartlara
7:19
uygun ferah tutabilmek için tamına 5250
7:23
metre³üplük koca bir havayı saatte bir
7:26
hareket ettirmemiz gerekiyor. Denklemin
7:28
bize anlattığı hikaye işte bu kadar net.
7:32
5. ve son bölüm. Fan gücü ve
7:35
performansı. O devasa miktardaki havayı
7:38
gerçekten ittirecek olan ağır abilere
7:40
sıra geldi. Elinizdeki fanları sisteme
7:43
nasıl kurguladığınız, hangi problemi
7:45
çözmeye çalıştığınızı bağırır. Diyelim
7:47
ki sistemde ciddi bir tıkanıklık, bir
7:50
direnç var. O basıncı kırmanız lazım. O
7:52
zaman fanları seri bağlarsınız.
7:55
Sistemden geçen debi aynı kalırken
7:57
basınç katlanarak artar. Ama hayır benim
7:59
derdim basınç değil. Bana daha çok hava,
8:02
daha fazla hacim lazım derseniz o zaman
8:04
doğru hareket fanları paralel
8:06
bağlamaktır. Seri bağla basıncı arttır,
8:09
paralel bağla havayı arttır. Bu dev
8:11
fanları seçerken öyle rastgele hareket
8:14
etmiyoruz. Meşhur performans eğrilerine
8:17
bakıyoruz. Bu eğrilerde neler var? Fanın
8:20
verimi, üretebileceği debi, harcayacağı
8:23
güç ve yeneceği basınç. Ek bitover
8:25
vereyim. Özgül fan gücü değerinin düşük
8:27
olması harikadır. Çünkü bu fanın iş
8:30
yaparken cebinizi yakmadığı, az elektrik
8:33
harcadığı anlamına gelir. Yalnız grafiğe
8:36
bakarken şu devasa tuzağa sakın
8:38
düşmeyin. Kanat sayısı sadece fiziksel
8:40
bir tasarımdır. Bu grafikte kanat
8:42
sayısını gösteren bir eksen veya eğrik
8:45
kesinlikle aranmaz. Yoktur öyle bir şey.
8:48
İnsan bedeninin havayı hissetme
8:50
biçiminden başladık, psikrometrenin
8:52
görünmez dünyasına daldık. Isı hesapları
8:55
derken ağır sanayi tipi fanlarla final
8:58
yaptık. Bir dahaki sefere bir binada o
9:00
tatlı serinliği hissettiğinizde
9:02
kendinize şunu bir sorun. Acaba sizin o
9:04
kusursuz hiçbir şey hissetmeme halini
9:07
yaşamanız için arka planda ne kadarlık
9:10
devasa bir mühendislik çalışıyor? Açık
9:12
öğretim denemeleri ve aklınızı
9:13
kurcalayan o zorlu sınav sorularının
9:16
pratik çözümleri için lononolo.com'u
9:18
ziyaret etmeyi unutmayın. Hoşça kalın.
9:20
Öğrenmeyle kalın.
#Jobs & Education