live_tv
Livestream Starting Soon
00
Hours
:
00
Minutes
:
00
Seconds
Up next in 10
Auzef Genel İktisat 2025-2026 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2025/11/12/genel-iktisat-2025-2026-vize-sorulari/
Bu kaynaklar, mikroiktisat prensiplerini kapsayan ve 2025-2026 dönemi için hazırlanan genel iktisat vize sorularını ve konu özetlerini içermektedir. Metinler; arz ve talep dengesi, tüketici davranışlarını inceleyen fayda teorisi ve üretim maliyetleri gibi temel ekonomik kavramları detaylandırmaktadır. Ayrıca, karma ekonomik sistem, piyasa türleri ve talep esnekliği gibi teknik konular akademik bir perspektifle açıklanmaktadır. Okuyucuya hem teorik bilgiler sunulmakta hem de bu bilgilerin örnek sorular üzerinden pekiştirilmesi sağlanmaktadır. İçerik genel olarak piyasa işleyişini, üretici kararlarını ve fiyat mekanizmalarını kapsamlı bir şekilde ele almaktadır.
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Hiç düşündünüz mü
0:02
markete gittiğinizde neden bazı
0:04
ürünlerin fiyatı artarken bazılarınınki
0:06
düşüyor? İşte bugün tam da bu gibi
0:09
sorularla yola çıkıp ekonominin o
0:11
görünmez kurallarını birlikte deşifre
0:13
edeceğiz. Günlük hayatta karşımıza çıkan
0:15
ekonomik olayların arkasındaki mantığı
0:17
hep beraber çözeceğiz. Hadi o zaman ilk
0:20
bulmacamızla başlayalım. Tavuk fiyatları
0:23
tavan yaptığında neden bir anda kuzu
0:25
etine yöneliriz? Bakın bu çok basit gibi
0:28
görünen soru aslında ekonominin en temel
0:30
prensiplerinden birini saklıyor içinde.
0:33
Bu yolculukta hem bunun hem de daha
0:35
birçok sorunun cevabını bulacağız. Ama
0:37
durun o tavuk kuzu meselesine gelmeden
0:40
önce şöyle bir en başa dönmemiz lazım.
0:43
Yani iktisat dediğimiz şey tam olarak
0:45
ne? Gelin bu kavramın bir özüne inelim
0:48
bakalım. Aslında iktisat hepimizin her
0:51
Allah'ın günü yaptığı bir şeyi
0:53
inceliyor. Seçim yapmak. Düşünsenize
0:56
isteklerimiz sınırsız ama kaynaklarımız
0:59
eh o kadar da değil. Paramız, zamanımız
1:01
hatta enerjimiz bile sınırlı. Yani kıt.
1:04
İşte iktisat. Bu kıt kaynakları o sonsuz
1:07
istekler arasında en mantıklı, en
1:09
verimli şekilde nasıl dağıttığımızın
1:11
bilimi tam olarak bu. Peki madem konuya
1:14
girdik işte ilk sorumuz gelsin. Şöyle
1:17
bir günümüz dünyasındaki ekonomileri
1:19
gözünüzün önüne getirin. Bir yanda
1:21
kişilerin yani özel sektörün sahip
1:23
olduğu şeyler var. Diğer yanda da
1:25
devletin işlettiği kurumlar. Peki bu
1:28
ikisini bir araya getiren, harmanlayan
1:30
sisteme ne diyoruz? Cevabı basit. Karma
1:33
ekonomik sistem. Yani ne tam kapitalist
1:35
ne tam sosyalist ikisinin bir karışımı.
1:38
Bu sistemde özel sektörün o dinamizmi, o
1:41
girişimci ruhuyla devletin düzenleyici,
1:44
denetleyici rolü bir araya geliyor. En
1:46
güzel örneği ne mi? Sağlık sistemi. Hem
1:48
özel hastaneler var hem de devlet
1:50
hastaneleri. İşte size karma sistem.
1:53
Şimdi gelelim piyasanın kalbine. Her
1:56
şeyi ama her şeyi yöneten o meşhur
1:59
ikiliye. Piyasanın o bitmeyen dansına
2:02
arz ve talep. Şimdi size çok temel bir
2:05
soru. Diyelim ki bir ürünün fiyatı arttı
2:08
ama başka hiçbir şey değişmedi. Sadece
2:11
fiyat. Ne olur? Cevabı hepimiz içgüdüsel
2:14
olarak biliyoruz aslında. Fiyat etiketi
2:17
yukarı doğru tırmandıkça o üründen
2:19
alışveriş sepetimize daha az atarız.
2:21
Değil mi? İşte iktisatta buna talep
2:23
kanunu diyoruz. Basit ama çok güçlü bir
2:26
kural. Peki bu dansın bir de diğer
2:28
partneri var yani üretici. Madalyonun
2:31
öbür yüzüne bakalım. Diyelim ki devlet
2:33
vergilere bir zam yaptı. Bu durum
2:35
üreticiyi nasıl etkiler? Şimdi daha
2:38
yüksek vergi demek üretici için daha
2:40
yüksek maliyet demek. E maliyet artınca
2:42
ne olur? Üretici aynı fiyattan eskisi
2:44
kadar mal satmak istemez. Hatta satamaz.
2:47
Dolayısıyla piyasaya sürdüğü ürün
2:49
miktarı azalır. İşte ekonomistler buna
2:52
arz kayması diyorlar. Yani bütün arz
2:54
dengesi sola doğru kayıyor. Tamam. Şimdi
2:57
işleri biraz daha heyecanlı hale
2:59
getirelim. Diyelim ki bir ürün piyasada
3:01
azaldı. Yani arz düştü ama tam o sırada
3:04
insanlar o ürünü deli gibi istemeye
3:06
başladı. Yani talep patladı. Bu iki zıt
3:09
güç aynı anda piyasaya vurduğunda ne
3:11
olur sizce? Önce arz tarafından bakalım.
3:14
Ürün azaldığı için bu durum doğal olarak
3:17
fiyatları yukarı çeker. Piyasadaki
3:19
miktarı da aşağı. Aynı anda talep
3:21
tarafında da bir hareket var. İnsanlar
3:24
ürünü daha çok istediği için bu da hem
3:26
fiyatları hem de talep edilen miktarı
3:28
yukarı doğru itiyor. Peki bu iki etkiyi
3:31
bir araya getirince ne oluyor? Şöyle
3:33
düşünün. Miktar konusunda bir taraf
3:36
azalsın derken diğer taraf artsın diyor.
3:39
Eşit güçteyseler birbirlerini
3:40
nötrlerler. Miktar pek değişmez. Ama
3:43
fiyata ne oluyor? Hem arzın azalması
3:46
fiyatı yukarı itiyor hem de talebin
3:48
artması. Yani fiyata çifte baskı var.
3:51
Sonuç fiyatlar kaçınılmaz olarak fırlar.
3:54
Tabii bu arz talep dansı her zaman böyle
3:56
pürüzsüz işlemiyor. Bazen piyasada çok
3:58
ilginç durumlar ortaya çıkıyor. Mesela
4:01
biletleri anında tükenen bir konseri
4:03
düşünün. Hemen kara borsa devreye girer.
4:05
Biletler değerinin kat üstüne satılır.
4:07
Ya da küçük bir kasabada sadece tek bir
4:09
büyük fabrika vardır ve bütün işçiler
4:11
oraya muhtaçtır. İşte buna monopson
4:14
deniyor. Veya çiftçilerin bu seneki
4:16
fiyatlara bakıp seneye ne ekeceğine
4:18
karar vermesiyle oluşan o meşhur fiyat
4:20
dalgalanmaları. Örümcek ağ teoremi
4:22
diyoruz buna da. Bunların hepsi o temel
4:24
kuralların hayattaki ilginç yansımaları.
4:27
Tamam piyasaların nasıl çalıştığını
4:29
anladık ama en temele inelim. Biz yani
4:32
tüketiciler neden bir şey alıp diğerini
4:34
almıyoruz? Bu seçimlerimizin arkasında
4:37
ne var? İşte her şey fayda dediğimiz
4:40
sihirli bir kelimede gizli. Şöyle bir
4:42
senaryo hayal edin. Çok açsınız ve
4:45
önünüze bir pizza geldi. O ilk dilim
4:48
aman Tanrım muhteşemdir değil mi? İkinci
4:50
dilim de harika. Peki ya 5. dilim? Artık
4:53
o ilk heyecandan eser yoktur. E işte
4:56
dersiniz. İşte ekonomide buna azalan
4:59
marjinal fayda kanunu diyoruz. Aldığımız
5:01
her ek birim bir öncekinden daha az
5:04
tatmin verir. Peki bu durum bizi çok
5:06
kritik bir soruya getiriyor. Diyelim ki
5:09
yiyebileceğiniz kadar pizza yediniz
5:11
artık doydunuz. Yani toplam tatmininiz
5:13
zirveye ulaştı. Tam o anda bir sonraki
5:16
dilimden alacağınız ekstra fayda yani
5:18
marjinal fayda ne olur? Cevap kocaman
5:21
bir sıfır. Evet, yanlış duymadınız.
5:23
Toplam mutluluğunuzun tavan yaptığı o
5:25
noktada bir lokma daha almak size hiçbir
5:28
ek fayda sağlamaz. Hatta belki de eksiye
5:30
bile düşürür. Şimdi madalyonu bir kez
5:32
daha çevirelim. Tüketicinin faydasını
5:35
anladık. Peki üretici nasıl düşünüyor?
5:37
Onların dünyasında verimlilik ne anlama
5:39
geliyor? İşte bu da az önceki fayda
5:42
bulmacasının üretici versiyonu. Düşünün
5:45
bir fabrikanız var. Yeni bir işçi daha
5:47
aldınız ama bu yeni işçi üretimi hiç
5:49
artırmadı. Yani sıfır ek katkı sağladı.
5:52
Bu durum sizin toplam üretiminiz
5:54
hakkında ne söylüyor? Bu artık tepe
5:57
noktasına ulaştığınız anlamına gelir.
5:59
Fabrika tam kapasite çalışıyor.
6:01
Makineler dolu, mevcut işçiler yeterli.
6:04
Ekleyeceğiniz bir kişi daha sadece
6:06
kalabalık yapar. Üretime zerre katkısı
6:08
olmaz. Yani toplam ürün maksimum
6:10
seviyededir. Tekrar tüketici tarafına
6:13
dönersek burada esneklik diye çok önemli
6:15
bir kavram var. Yani fiyat değiştiğinde
6:19
bizim talebimiz ne kadar değişiyor? Bu
6:21
hassasiyeti ölçüyor. Mesela hayati bir
6:24
ilacı düşünün. Fiyatı iki katına da
6:25
çıksa almak zorundayız, değil mi? İşte
6:28
bu sıfır esneklik. Talebilimiz fiyata
6:30
hiç tepki vermiyor. Diğer uçta ne var?
6:33
Sonsuz esneklik. Mesela binlerce
6:35
çiftçinin olduğu bir buğday pazarında
6:37
tek bir çiftçi fiyatını bir kuruş
6:39
arttırsa kimse ondan almaz. Herkes
6:41
diğerlerine gider. İşte bu da talebin
6:44
fiyattaki en ufak bir değişime sonsuz
6:46
tepki vermesi demek. Evet, bayağı bir
6:49
yol katettik. Şimdi gelin öğrendiğimiz
6:51
bütün bu parçaları birleştirelim ve
6:53
büyük resmi görelim. Bakın nelerin
6:56
kilidini açtık. Fiyat artınca talebin
6:58
düştüğünü öğrendik. Arz ve talebin o
7:00
sonsuz dansıyla fiyatların nasıl
7:02
belirlendiğini gördük. Neden ilk
7:04
lokmanın hep en lezzetlisi olduğunu
7:06
azalan faydayla anladık. Üreticinin ne
7:09
zaman tamam bu kadar yeter dediğini
7:11
çözdük ve en baştaki sorumuza geldik.
7:14
Tavuk pahalılaşınca neden kuzu alırız?
7:16
Çünkü onlar birbirinin yerine geçebilen
7:19
yani ikame mallardır. Artık piyasanın
7:21
temel mantığı cebinizde. Şunu unutmayın.
7:24
Bu kurallar sadece kitaplarda yazmıyor.
7:27
Her gün her an etrafımızda işliyorlar.
7:29
Markette, benzin istasyonunda, iş
7:32
yerinizde. Artık bu görünmez güçlerin
7:34
farkındasınız. Peki size son bir soru.
7:37
Bu temel kuralları bildiğinize göre
7:39
günlük hayatınızda bu ekonomik dansı ilk
7:41
nerede fark edeceksiniz? Bir düşünün
7:43
bakalım. Vakit ayırdığınız için
7:44
teşekkürler.
#Education