Up next in 10
Auzef Gelişmekte Olan Ülkeler Siyaseti 2025-2026 Bütünleme Soruları
https://lolonolo.com/2026/08/23/gelismekte-olan-ulkeler-siyaseti-2025-2026-butunleme-sorulari/
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Lolonola platformuna hoş geldiniz. Bu
0:02
dersimizde gelişmekte olan ülkeler
0:04
siyaseti 2025-2026
0:07
bütünleme konularını ve sorularını
0:08
inceliyoruz. Sınav yaklaşıyor biliyorum.
0:11
O yüzden en karmaşık konuları, o kritik
0:13
kavramları ve karşınıza çıkma ihtimali
0:16
yüksek detayları net ve akılda kalıcı
0:18
bir şekilde zihninize oturtmak için
0:20
buradayız. Hazırsanız bu yoğun ama bir o
0:22
kadar da ufuk açıcı tura başlayalım.
0:25
Pekala, hemen konuya girelim. Gelişmekte
0:28
olan ülkeler siyaseti dersi gerçekten
0:30
yoğun ve kavramsal olarak çok zengin bir
0:32
içeriğe sahip. İşi sizin için
0:34
kolaylaştırmak adına o göz korkutan 25
0:37
farklı kavramı mantıksal bir sırayla
0:39
altı ana temada topladık. Kalkınma
0:42
kavramıyla başlayıp sırasıyla tarihsel
0:44
dönemeçler, küresel finans, sanayi ve
0:47
teknoloji, Çin ve Japonya örnekleri ve
0:50
en sonunda toplum, kurumlar ve insan
0:52
diyeceğiz. Birinci bölümümüz kalkınma
0:54
kavramı ve sürdürülebilirlik. Yani
0:57
sadece ekonomik büyümenin çok daha
0:59
ötesi. Biliyorsunuz sanami devriminden
1:01
bu yana dünyamız bambaşka bir yer haline
1:03
geldi ve kalkınma fikri de inanılmaz bir
1:06
evrim geçirdi. Başlangıçta kalkınma,
1:09
sömürgecilik ve sanayileşme sonrasında
1:11
ülkeler arasındaki o devasa uçurumları
1:13
gelir seviyelerine ölçmek için analitik
1:16
bir araç olarak ortaya çıkmıştı. Ancak
1:18
işin özünev aydığımızda tüm o süslü
1:20
ekonomik teorilerin ve veri
1:22
analizlerinin ardında yatan tek bir
1:24
nihai hedef var. insan yaşamını
1:26
iyileştirmek, beslenmeyi, barınmayı,
1:28
sağlığı ve özgürlükleri daha iyi bir
1:30
noktaya taşımak. Yani o karmaşık
1:32
eşitsizlik analizleri aslında tamamen
1:35
insanlık onurunu yükseltmek için
1:36
kullandığımız birer pusula ve bu da
1:38
bakış açımızın nasıl kökten değiştiğini
1:40
harika bir şekilde gösteriyor. 2015'te
1:43
Birleşmiş Milletler OD dar sadece paraya
1:46
ve büyümeye odaklanan anlayışı bir
1:47
kenara bıraktı. yerine sosyal adaleti,
1:50
cinsiyet eşitliğini ve çevreyi de içine
1:52
alan son derece kapsayıcı sürdürülebilir
1:54
kalkınma amaçlarını benimsedi. Düşünün
1:57
dünya o kadar karmaşıklaştı ki 2021
1:59
yılında Birleşmiş Milletler veri
2:01
standartlarından o hepimizin bildiği
2:03
gelişmekte olan ülke etiketini tamamen
2:05
çıkardı. Çünkü bu ifade artık fazlasıyla
2:08
Muğulaktı. Şimdi tek bir odak var. 2030
2:11
yılına kadar kimseyi geride bırakmamak.
2:13
İkinci bölüme geçiyoruz. Tarihsel
2:16
dönemeçler ve devlet, kapitalizmin
2:19
dönemleri ve devlet müdahalesi. Tarihsel
2:22
olarak baktığımızda farklı devlet
2:24
modellerinin ekonomiyi nasıl
2:25
şekillendirdiğini net bir şekilde
2:26
görüyoruz. 1945 ile 73 arası kelimenin
2:30
tam anlamıyla kapitalizmin altın çağı
2:32
olarak bilinir. I. Dünya Savaşı
2:33
sonrasında sermaye durağan bir
2:35
birikimden ziyade dinamik bir döngü
2:37
olarak kurgulandı ve Keynezyen Refah
2:39
Devleti ile beraber çok ciddi bir
2:41
istikrar yakalandı. Tabii bu pembe tablo
2:43
73 petrol krizi ile sarsıldı. 91'de
2:46
soğuk savaşın bitişiyle başlayan
2:48
neoliberal dönem ise sermayeyi serbest
2:50
bıraktı. Ancak bu serbestlik özellikle
2:52
gelişmekte olan ülkeler için 2008
2:54
küresel finans kriziyle patlak veren
2:57
oldukça kırılgan ve şoklara açık yeni
2:59
bir dönemin kapısını araladı. Burada
3:01
ülkelerin tercih ettiği devlet
3:02
modellerini karşılaştırmak çok önemli.
3:04
Bir tarafta Japonya ve Güney Kore gibi
3:06
Doğu Asya ülkelerinin uyguladığı son
3:08
derece başarılı kalkınmacı devlet modeli
3:10
var. Bu modelde devlet piyasadan elini
3:12
çekmiyor. Tam tersine küresel arenada
3:15
parlayacak stratejik sektörleri özenle
3:17
seçip destekliyor. Diğer tarafta ise
3:19
Türkiye ve Latin Amerika ülkelerinin bir
3:21
dönem sıklıkla başvurduğu ithal ikameci
3:23
sanayileşme var. Dışarıdan ürün almamak
3:25
için gümrük duvarlarını yükseltiyorsunuz
3:27
ama sonuç Doğu Asya küresel bir rekabet
3:30
gücü elde ederken ithal ikameci model
3:32
maalesef döviz darboğazları yüzünden
3:34
tıkanıp kaldı. Geldik 3. bölüme. Küresel
3:37
finans ve riskler. Modern ekonomilerin
3:40
asıl motoru. Peki tüm bu üretim
3:43
politikaları nasıl finanse ediliyor?
3:45
Şimdi bu konuda gerçekten ilginç olan
3:47
şey şu. Eskiden finans dediğimiz şey
3:50
sadece parası olanla paraya ihtiyacı
3:52
olanı bir araya getiren pasif bir
3:54
köprüydü. Ama 21. yüzyılda finans
3:56
piyasaları bizzat yaratıcı devasa bir
3:59
güce dönüştü. Bugün sistem türev
4:01
araçları üreten o trilyonlarca dolarlık
4:04
sermayenin dünyanın neresine, hangi
4:06
ülkeye akacağına karar veren son derece
4:08
aktif bir yönetmen. Bu arada ufak ama
4:11
sınav için kritik bir ipucu. Anonim
4:13
şirketler hisse senedi çıkarsalar da
4:15
onlar finansal aracılık yapan kurumlar
4:17
değil, düpedüz reel sektör aktörleridir.
4:19
Aklınızda bulunsun. Hal böyleyken
4:22
gelişmekte olan bir ülke bu küresel
4:24
finans fırtınasından kendini nasıl
4:26
koruyacak? Cevap: Tek kelimeyle
4:28
çeşitlendirme. Tön finansmanınızı tek
4:30
bir kaynağa bağlarsanız ufak bir küresel
4:33
faiz şokunda veya ani bir sermaye
4:35
çıkışında kelimenin tam anlamıyla
4:37
savunmasız kalırsınız. Bunu aşmak için
4:40
ülkeler yerel para cinsinden tahviller,
4:42
İslami finansman aracı olan sukuk
4:44
doğrudan yabancı yatırımlar ve yeşil
4:47
kalkınma fonları gibi farklı kanallara
4:48
yöneliyorlar. Finansal entegrasyonu
4:50
çeşitlendirmek bu devasa riskleri
4:53
küresel düzeyde dağıtarak ülkeleri dış
4:55
şoklara karşı ayakta tutuyor. 4. bölüm.
4:58
Sanayi, teknoloji ve dönüşüm. Kas
5:01
gücünden mikroçiplere uzanan yolculuk.
5:03
Üretimin kurallarını baştan yazan
5:05
teknolojiye bakmadan kalkınmayı tam
5:08
anlamıyla kavrayamayız. İnsanlığın bu
5:10
serüvenini iki devasa tarihsel evreye
5:12
ayırıyoruz. Bir yanda buhar ve elektrik
5:15
sayesinde o yorucu fiziksel eforu
5:17
makinelere devrettiğimiz sanayi çağı
5:19
var. Diğer yandaysa içinde bulunduğumuz
5:21
dijital çağ. Artık mesele kas gücü
5:23
değil. Yapay zeka ve mikroçipler
5:25
aracılığıyla zihinsel süreçlerimizi,
5:28
düşünme ve analiz işlerimizi
5:29
otomatikleştiriyoruz.
5:31
Oyunun kuralları tamamen değişti.
5:33
Makroekonomik açıdan baktığımızda
5:35
teknoloji dört ana kanaldan ekonomiyi
5:37
dönüştürüyor. Birincisi verimliliği
5:39
uçurarak büyümeyi tetikliyor. İkincisi
5:42
gelişmiş üretim araçlarıyla sermaye
5:44
yapısını iyileştiriyor. Üçüncüsü dış
5:46
ticarette ülkeye inanılmaz bir rekabet
5:49
avantajı sağlıyor ve son olarak
5:51
tüketicinin yaşam standartlarını
5:53
genişletiyor. Burada küçük bir parantez.
5:55
Bireysel psikolojik etkiler
5:57
makroekonomik faktör sayılmaz.
5:59
Sınavlarda çeldirici olarak gelebilir
6:01
dikkat. Ayrıca sanayi 4.0 vizyonu sadece
6:04
üretim dağılımını değil siber fiziksel
6:07
sistemler kullanarak bizzat üretim
6:09
hızını ve kalitesini optimize etmeyi
6:11
hedefler. 5. bölümümüz Çin, Japonya ve
6:14
Kilitlenenler, stratejik değişimler ve
6:16
yapısal tuzaklar. Çin ve Japonya gibi
6:19
Asya devlerinin ortak sırrı piyasaya bir
6:22
gecede geçmek yerine tamamen devlet
6:24
gözetiminde yavaş ve kademeli bir
6:26
liberalleşme stratejisi izlemeleriydi.
6:28
Ama Çin'in hikayesinde 2010 yılından
6:30
sonra dikkat çekici bir kırılma yaşandı.
6:33
O ucuz iş gücüyle batının fason
6:35
üretimini yapan pasif Çingit'te yerine
6:37
Made in China 2025 vizyonuyla yapay
6:40
zekaya ve elektrikli araçlara odaklanan
6:42
iddialı bir teknoloji devi geldi.
6:44
Üstelik bu dönüşüm sadece ekonomide
6:46
kalmadı. Uluslararası arenada da o eski
6:49
sessiz barışçıl duruş yerini çok daha
6:51
sert ve tavizsiz bir kurt savaşçı
6:53
diplomasisine bıraktı. Yani asıl can
6:55
alıcı nokta şu. Her ülke maalesef bir
6:58
Çin veya Japonya olup o bariyeri
7:00
aşamıyor. İşte burada orta gelir tuzağı
7:03
dediğimiz o yapısal kilitlenme devreye
7:05
giriyor. Bir ülkenin kişi başı geliri
7:08
10.000 12.000 000 dolar seviyelerine
7:09
geldiğinde çok tehlikeli bir arafta
7:12
kalır. Artık iş gücünüz eskisi kadar
7:14
ucuz olmadığı için altınızdaki fakir
7:16
ülkelerle maliyet üzerinden rekabet
7:18
edemezsiniz. Ama yüksek teknoloji ve
7:21
inovasyon üretemediğiniz için de
7:23
zenginler ligine çıkamazsınız. Türkiye
7:25
gibi ülkelerin en büyük sınavı budur. Bu
7:28
tuzaktan çıkışın en önemli yollarından
7:30
biri de elbette ki ülkeye kalıcı ve
7:32
istikrarlı doğrudan yabancı yatırımları
7:35
yani FDI çekebilmektir. 6. ve son bölüm.
7:39
Toplum, kurumlar ve insan. Başarının
7:42
gerçek temeli. Ekonomi, teknoloji derken
7:45
işin en temeline yani insana,
7:47
sosyolojiye ve coğrafyaya geldik.
7:50
Kalkınmayı coğrafi bir perspektifle
7:51
okuduğunuzda tek beden herkese uyar
7:54
tarzı evrensel modellerin aslında hiç
7:56
çalışmadığını görürsünüz. Her bölgenin
7:59
yerel kaynakları, iklim koşulları
8:01
tamamen kendine özgüdür. Bu coğrafi
8:03
eşitsizlikler küreselleşme, iklim
8:05
krizleri ve bölgesel savaşlarla
8:07
birleştiğinde karşımıza modern göç
8:10
gerçeğini çıkarıyor. Ve bugünün göç
8:12
dalgaları geçmiştekilere kıyasla çok
8:14
daha hızlı, kıtalar arası ve inanılmaz
8:16
büyük kitleler halinde gerçekleşiyor.
8:19
Peki bu deval sosyal değişimler
8:21
karşısında toplumlar nasıl ayakta
8:23
kalacak? Burada manevi kalkınma
8:25
dediğimiz hayati kavram ön plana
8:27
çıkıyor. Bir ülke sadece yollar veya
8:30
fabrikalar yaparak gelişemez. O toplumun
8:33
ahlaki değerlerinin, adalet duygusunun
8:35
ve karşılıklı saygısının da gelişmesi
8:37
şarttır. Eğitimin asıl büyük rolü de
8:39
sadece meslek öğretmek değil, işte bu
8:42
toplumsal uyumu ve güven anı örmektir.
8:44
Çünkü içsel bir uzlaşı ve sosyal uyum
8:46
olmadan uygulayacağınız hiçbir parlak
8:49
ekonomik politikanın şansı yoktur. Ve
8:51
tüm bu sosyal uzlaşının üzerine sağlam
8:54
kurumlar inşa etmek zorundayız. Gerçek
8:57
kurumsal kalkınma nedir biliyor musunuz?
8:59
Sosyal medyada ne kadar beğeni aldınız
9:01
veya yüzeysel metrikleriniz değildir.
9:04
Gerçek kurumsal güç, yasaları eşit ve
9:06
tavizsiz uygulayabilme kapasiteniz,
9:08
teknolojik altyakınız ve en önemlisi
9:11
nitelikli, liyakatli insan
9:13
kaynağınızdır. Şeffaf ve sağlam işleyen
9:16
bu kurumlar başarılı bir devletin adeta
9:18
omurgasıdır. Tüm bunları alt alta
9:21
koyduğumuzda aklımıza şöyle kritik bir
9:23
soru geliyor. Kalkınma işin özünde
9:26
toplumsal uyum ve teknolojik
9:27
adaptasyonla ilgili ise gün geçtikçe
9:30
kutuplaşan krizlerin ve göçlerin arttığı
9:32
böyle bir dünyada gelişmekte olan
9:34
ülkeler o boğucu urta gelir tuzağından
9:37
kurtulmayı nasıl başaracak? Bu hepimizin
9:40
üzerinde kafa yorması gereken devasa bir
9:42
soru. Videoda incelediğimiz bu dersin ve
9:44
yıla ait çıkmış soruları kendiniz deneme
9:47
sınavı formatında çözmek ve kendinizi
9:49
test etmek için lolonlolon.com adresini
9:52
ziyaret edebilir, videonun altındaki
9:54
açıklama kısmında yer alan bağlantıya
9:55
tıklayabilirsiniz.
Jobs & Education