Up next in 10
Auzef Gelişim Psikolojisi 2025-2026 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2026/05/15/gelisim-psikolojisi-2025-2026-vize-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Hepiniz hoş geldiniz. Bugün insan
0:02
zihninin o muazzam işletim sistemini
0:04
deşifre edeceğiz. Ağır ve karmaşık
0:06
görünen psikoloji kavramlarını alıp
0:08
hepimizin her gün deneyimlediği o
0:10
büyüleyici zihinsel yolculuğa
0:12
dönüştüreceğiz. Hazırsanız lafı hiç
0:14
uzatmadan hemen başlayalım. Önümüzde
0:17
harika bir yol haritası var. Zihnimizin
0:20
nasıl adım adım inşa edildiğini dört
0:23
temel aşamada inceleyeceğiz. Önce
0:25
psikolojinin temellerine inecek,
0:27
ardından zihin kuramını keşfedecek. dil
0:30
edinimine bakacak ve son olarak o büyük
0:32
patronla yani yönetici işlevlerle
0:34
tanışacağız. Birinci bölümümüz
0:37
psikolojinin temelleri. Yani aslında o
0:40
meşhur zihinsel işletim sistemimizin tam
0:42
olarak kökeni. Biliyorsunuz psikoloji
0:45
kelimesi yanca pşe yani ruh ve logos
0:49
yani bilim kelimelerinin birleşimi.
0:51
Kelime anlamıyla ruhun bilimi. Ama işin
0:54
ilginç tarafı ne biliyor musunuz?
0:56
Tarihsel temellere indiğimizde D. The
0:58
Tracy gibi erken dönem düşünürler. Bu
1:01
yepyeni disipline aslında ideoloji demek
1:03
istemişlerdi. Yani fikir bilimi,
1:06
fikirlerin bilimi. Zihnimizin nasıl
1:08
tıkır tıkır işlediğini düşünürsek
1:10
aslında hiç de fena bir isim değilmiş.
1:12
Ne dersiniz? Peki bu bilimin odağında
1:14
tam olarak ne var? Mesela biyolojiyle
1:17
karşılaştırdığımızda fark inanılmaz
1:18
netleşiyor. Biyoloji doğayı incelerken
1:21
kalabalıklara, koca bir popülasyona
1:23
bakar. Ama psikoloji, psikoloji o devasa
1:26
merciğini alır ve doğrudan bireyin
1:27
üzerine o tekil insana odaklar.
1:30
Hepimizin o benzersiz davranışlarını
1:32
bizi tam olarak biz yapan o eşsiz
1:34
mekanizmayı anlamaya çalışır. İşte bu
1:36
bireysel odak gelişim psikolojisinin
1:39
nihai hedefini de belirliyor. Bakın
1:41
gelişim psikolojisi sadece çocukluktaki
1:44
o belli başlı yaş dönemleriyle
1:46
ilgilenmez. Hayır, çok daha büyüktür.
1:49
doğumdan yaşlılığa kadar uzanan, yaşam
1:51
boyu süren o kesintisiz serüveni
1:53
inceler. Davranışlarımızın tüm hayatımız
1:56
boyunca tam olarak neden ve nasıl
1:58
değiştiğinin peşindedir. Yani aslında
2:00
zihnimizin ölene kadar sürekli
2:02
güncellenen bir yazılım olduğunu
2:04
söylersek tam isabet olur. Geldik ikinci
2:08
bölümümüze. Zihin kuramı. Kendini ve
2:11
başkalarını anlamanın o eşsiz yolu.
2:14
Şöyle düşünün. Zihin kuramı dediğimiz
2:17
şey sistemimize devasa bir sosyal
2:19
güncelleme yüklemek gibidir.
2:21
Başkalarının ne düşündüğünü, niyetlerini
2:24
ve inançlarını kavrayabilme
2:25
yeteneğimizdir bu. Başkasının zihnine
2:28
bir nevi pencere açarız. Ve burada
2:31
gerçekten büyüleyici evrensel bir detay
2:33
var. Dünyanın neresine giderseniz gidin
2:36
çocuklar insanların farklı inançlara
2:39
sahip olabileceğini kavramadan çok önce
2:41
farklı isteklere sahip olabileceğini
2:43
anlarlar. İstekleri anlamak o karmaşık
2:46
inançları anlamaktan hep bir adım
2:48
öndedir. Şimdi kültürün bu gelişimi
2:51
nasıl etkilediğine dair harika bir
2:53
örneğe bakalım. Hem de kendi dilimizden,
2:55
Türkçeden. Türkçedeki geçmiş zaman
2:57
ekleri the ve özellikle başkasından
3:00
duyulmayı ifade eden o meşhur mış ekleri
3:02
var ya işte bu ekler çocuklara bilginin
3:05
kaynağını değerlendirmede çok erken bir
3:07
gelişimsel avantaj sağlıyor.
3:08
Düşünebiliyor musunuz? Kullandığımız bir
3:11
dil bilgisi kuralı zihin kuramının
3:13
gelişimini hızlandırarak kelimenin tam
3:15
anlamıyla gerçekliği algılayışımızı
3:16
şekillendiriyor. Tek kelimeyle muazlam.
3:19
Tabii bu arada yaygın bir efsaneyi de
3:21
düzeltelim. Zihin kuramının edinildiği
3:24
yaşın kültürlere göre çok büyük
3:25
farklılıklar gösterdiği aslında doğru
3:27
değildir. Temelde evrensel bir süreçtir
3:30
bu. Bilim dünyası bu süreci dört temel
3:32
yaklaşımla açıklıyor. Sosyokültürel
3:35
yaklaşım, kuram kuramı, modüler
3:37
doğuştancılık ve benzetim kuramı. Hazır
3:40
yeri gelmişken öğrenci olanlarımız için
3:42
küçük bir not düşelim. Bağlanma kuramı
3:44
bu mekanizmalardan birisi kesinlikle
3:46
değildir. Aklınızın bir köşesinde
3:48
bulunsun. Üstelik zihin kuramının
3:50
getirdiği bu karmaşık sosyal farkındalık
3:53
çocuklardaki sembolik oyunla da
3:55
inanılmaz güçlü, pozitif bir ilişkiye
3:57
sahip. Çocuklar bu yetenek sayesinde
3:59
tamamen kendi zihinlerinde var olan,
4:02
gerçekte hiçbir fiziksel nesneye veya
4:04
oyuncağa ihtiyaç duymayan hayali
4:06
arkadaşlar yaratabiliyor. Yani o boş
4:08
odada kendi kendine konuşan çocuk
4:10
aslında zihninin muazzam soyutlama
4:12
kapasitesini çalıştırıyor.
4:14
Yolculuğumuzun üçüncü durağı dil edinimi
4:17
ve beyin. İletişim kurmamızı sağlayan o
4:20
muazzam biyolojik kablolama. Büyük dil
4:23
bilimci Noam Çomski'nin harika bir
4:25
teorisi vardır. Der ki, "Biz insanlar
4:28
konuşmayı öyle sıfırdan sadece sağımızı
4:30
solumuzu taklit ederek öğrenmiyoruz. Tam
4:33
tersine tıpkı fiziksel organlarımız gibi
4:36
beynimizde de doğuştan gelen önceden
4:38
yüklenmiş evrensel bir mekanizma var."
4:41
Chomski buna dil edinim aygıtı diyor.
4:43
Düşünsenize konuşmaya biyolojik olarak
4:46
önceden programlanmış hazır bir halde
4:48
doğuyoruz. Gerçekten inanılmaz. Tabii
4:51
Chomski işin teorik haritasını çizerken
4:54
bize beynin o somut fiziksel haritasını
4:56
sunan kişi Paul Proka oldu. Bro sol
4:59
frontal lobumuzda tam olarak konuşmanın
5:02
mekanik üretimini yöneten o özel bölgeyi
5:04
buldu ve kanıtladı. Bugün o bölgeyi
5:07
haklı olarak proka alanı adıyla
5:08
biliyoruz. Yani anlayacağınız dilin
5:11
biyolojik evimizde tam olarak nerede
5:12
oturduğunu artık isim isim biliyoruz. Ve
5:15
tüm bu olağanüstü fiziksel ve teorik
5:18
altyapı birleştiğinde bize harika bir
5:20
hediye veriyor. Yer değiştirebilme
5:22
yeteneği. Nedir bu? İletişimimizi sadece
5:25
şu an sadece bulunduğumuz mekanın
5:27
ötesine taşıma yeteneği. Gelecek haftayı
5:30
planlayabilmek, yıllar öncesini
5:32
anlatabilmek bizi insan yapan en önemli
5:34
becerilerden biri. Peki bu nasıl
5:36
başlıyor dersiniz? Çok mütevazı bir
5:38
şekilde küçük çocuklarda sadece iki ya
5:41
da üç kelimeden oluşan o tatlı basit
5:43
telgrafik konuşma evresiyle. Ve geldik
5:46
sonuncu 4. bölümümüze. Yönetici
5:49
işlevler. Zihinsel işletim sistemimizin
5:52
ana kontrolcüsü büyük patron. Şimdi
5:55
karşımızda duran şu ilginç gizeme bir
5:57
odaklanalım. Neden normal gelişim
5:59
gösteren 3 yaşından küçük bir çocuk
6:01
oldukça basit bir kart eşleştirme
6:03
oyununda kuralları ayniden
6:04
değiştirdiğinizde tamamen afallar ve
6:07
başarısız olur. Oyunu biliyor, kartları
6:09
tanıyor ama kural değiştiği an eski
6:12
kurala takılıp kalıyor. Peki bu mekanik
6:14
tutukluluğun arkasında ne yatıyor
6:16
olabilir? Cevap: Zihinsel esnekliğimizin
6:19
ve fren sistemimizin ta kendisinde yani
6:22
henüz tam gelişmemiş yönetici işlevlerde
6:25
yatıyor. Özellikle de inhibidisyon.
6:28
İnhibisyon içimizden gelen o baskın,
6:30
otomatik yanıtı bastırma yeteneğimizdir.
6:32
Bilişsel esneklikle birlikte çalışır.
6:35
Ancak 3 yaşın altındaki küçük çocuklar
6:37
yeni bir kurala uyum sağlamak için
6:40
içlerinden gelen o ilk otomatik
6:42
eşleştirme dürtüsünü henüz
6:43
frenleyemezler. Çünkü zihinlerinin o
6:46
fren sistemi yani inhibisyon becerisi
6:48
henüz tam olarak devredeir.
6:51
Zamanla bu yönetici işlevler
6:53
olgunlaşmaya başlar. İşte tam o zaman
6:56
operant koşullama dediğimiz o muazzam
6:59
öğrenme sürecini aktif olarak kullanmaya
7:01
başlarız. Bu sayede doğumda genetik
7:04
kodumuza, DNA'mıza yazılmamış olan
7:07
yepyeni davranışları öğreniriz. Tamamen
7:10
yeni, tamamen istemli davranışları
7:12
bilinçli bir şekilde hayatımıza katmaya,
7:15
davranış repertuarımızı genişletmeye
7:17
başlarız. Ve hazır genetik programlama
7:19
ve o otomatik reflekslerden bahsetmişken
7:21
fiziksel gelişimimizdeki şu şaşırtıcı
7:24
sayılara bir bakar mısınız? 3 ve 4.
7:26
Gelişim sürecimizde istemli motor
7:29
kontrolümüz direksiyonu devralmaya
7:30
başladıkça hepimizin doğuştan sahip
7:33
olduğu o otomatik emekleme refleksi
7:35
sadece 3 ila 4 aylıkken zayıflamaya ve
7:37
kaybolmaya başlar. Vücudumuz kelimenin
7:40
tam anlamıyla otomatik pilottan çıkar ve
7:42
manuel kontrole geçer. İnsan zihni
7:45
gerçekten de olağanüstü değil mi?
7:47
Gelişimin sadece çocukluktan ibaret
7:49
olmadığını, yaşam boyu süren karmaşık
7:52
modüllerin üst üste inşa edildiği bitmek
7:54
bilmez bir serüven olduğunu çok net
7:55
gördük. Madem ki hepimiz zihinsel
7:58
işletim sistemimizi ölene kadar
8:00
güncellemeye devam ediyoruz, o halde bu
8:02
incelememizi size şu soruyu sorarak
8:04
bitirmek istiyorum. Siz bugün kendi
8:06
zihninize bilinçli olarak hangi yeni
8:08
yazılım güncellemesini yükleyeceksiniz?
8:10
Merak etmeye ve zihninizi geliştirmeye
8:12
devam edin. Görüşmek üzere.
Jobs & Education