Up next in 10
Auzef Gelişim Psikolojisi 2025-2026 Final Soruları
https://lolonolo.com/2026/07/09/gelisim-psikolojisi-2025-2026-final-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Açık Öğretim Öğrencileri Gelişim
0:01
Psikolojisi 2025-2026 final Sınavı
0:04
kavramsal ustalık sınıfına yani o uzun
0:07
karmaşık okumaları net ve akılda kalıcı
0:10
hikayelere dönüştüreceğimiz bu konu
0:12
anlatımına hepiniz hoş geldiniz.
0:14
Finaller iyice yaklaşırken o yoğun
0:16
psikoloji kavramlarını ezberleme baskısı
0:18
biraz omuzlarınıza çökmüş olabilir,
0:20
değil mi? Sınav stresi kesinlikle
0:21
gerçek. Bunu çok iyi biliyorum ama size
0:23
bir söz veriyorum. Bugün öyle kuru
0:26
kuruya ezber yapmayacağız. Sınavda
0:27
karşınıza çıkacak en kritik kavramların
0:30
net mantıksal bir haritasını
0:32
çıkaracağız. Amacımız sadece o karmaşık
0:34
kelimeleri ezberlemek değil, arkalarında
0:36
yatan o büyüleyici mekanizmaları
0:37
gerçekten kavramak. Gündemimizde dört
0:40
ana durak var. Önce öz bilinç ve
0:42
duygularla başlıyoruz. Ardından oyun ve
0:45
sosyal bilişe geçiyoruz. Sonra ahlak ve
0:48
aile içi çatışmaya bakıp finali yönetici
0:50
işlevler ve psikopatoloji ile yapacağız.
0:53
Hazırsanız hadi dalalım. Birinci bölüm,
0:56
öz bilinç ve duygular. Gelişimin en
0:58
temel, belki de en büyüleyici dönüm
1:01
noktalarından biriyle yani çocuğun
1:03
kendini ilk kez tanımasıyla başlıyoruz.
1:05
Psikolojide aslında her şeyin başladığı
1:07
yer tam olarak burasıdır. Yani öz
1:09
farkındalık. Genellikle 18 ila 24 ay
1:12
cimarında bir çocuk aynaya baktığında o
1:15
yansımanın başka bir bebek değil bizzat
1:17
kendisi olduğunu anlar. Biz bunu ünlü
1:19
ayna testiyle gözlemleyebiliyoruz ve
1:21
inanın bana bu sadece sevimli bir an
1:23
değil. devasa bir bilişsel sıçramadır.
1:26
Neden mi? Çünkü bir çocuk utanç,
1:28
suçluluk, gurur veya mahcubiyet gibi öz
1:30
bilinç duygularını hissedebilmek için
1:32
öncelikle kendisini dünyadan ayrı bir
1:34
birey olarak tanımak zorundadır. Yani
1:37
ben kavramı olmadan benim hatam veya
1:39
benim başarım hissi kesinlikle var
1:41
olamaz. İşte tam da bu noktada utanç ve
1:44
suçluluk arasındaki o ince ama devasa
1:47
farka geliyoruz. Sizi şimdiden uyarayım.
1:49
Bu klasik bir çoktan seçmeli sınav
1:51
tuzağıdır. Temel mesele şu: Utanç
1:53
başarısızlığın, benliğin kalıcı,
1:55
değişmez özelliklerine atfedilmesidir.
1:58
Çocuk tamamen içselleştirip "Ben
2:00
kötüyüm" der ve bu onu kabuğuna
2:02
çekilmeye, kaçınmaya iter. Suçluluk ise
2:05
belirli bir eyleme veya davranışa
2:06
atfedilir. Yani çocuk kötü bir şey
2:09
yaptım der. Fark ettiniz mi? Bu çok daha
2:11
sağlıklıdır. Çünkü çocuğu hatasını
2:13
telafi etmeye ve o çok zor olan özür
2:16
dileme eylemine yönlendirir. Bir kusuru
2:18
içselleştirmek ile bir eylemi düzeltmek
2:21
arasındaki bu hayati ayrımı sınav için
2:23
mutlaka aklınızın bir köşesine yazın.
2:26
İkinci bölüm: Oyun ve sosyal biliş.
2:29
Şimdi çocuğun o içsel duygusal
2:31
dünyasından biraz çıkıp diğer zihinlerle
2:33
ve soyut kavramlarla nasıl etkileşime
2:35
girmeye başladığına bakalım. Sembolik
2:38
oyun. Bir çocuğun eline bir muzu alıp
2:40
onu gayet ciddi bir şekilde telefon gibi
2:42
kullandığını düşünün veya tamamen hayali
2:44
bir arkadaşla çay partisi yaptığını.
2:46
Çocuğun nesnelere temsili anlamlar
2:49
yüklediği bu süreçte asıl sihirli olan
2:51
şey şudur. Çocuk oyun oynarken gerçek
2:54
ile temsili olanı kesinlikle birbirine
2:56
karıştırmaz. Yani muzun aslında muz
2:59
olduğunu bilir. Oyunun gerçeklikten ayrı
3:01
bir şey olduğunu bilmesi sembolik oyunun
3:03
tam kalbinde yer alır. Bu noktada
3:05
Wgotski devreye giriyor ve oyuna bakış
3:07
açımızı resmen baştan yazıyor.
3:10
Wgotski'ye göre oyun sadece gelişimin
3:12
basit bir göstergesi değil. Bizzat
3:14
gelişimin ta kendisidir, kaynağıdır.
3:17
Burada yakınsak gelişim alanı kavramı
3:19
çok çok önemli. Bu nedir biliyor
3:21
musunuz? Çocuğun tek başına
3:23
yapabildikleriyle bir yetişkinin veya
3:25
kendinden biraz daha yetkin bir
3:27
arkadaşının rehberliğinde yapabildikleri
3:29
arasındaki o sihirli boşluktur. Oyun
3:31
oynarken çocuklar işte bu alana girer,
3:34
kendi sınırlarını zorlar ve yeni
3:36
davranış kalıplarını pratik ederek
3:37
içselleştirirler. Oyun oynarken gelişen
3:40
en önemli, en temel bilişsel
3:42
yeteneklerden biri de zihin kuramıdır.
3:44
Bu başkalarının da tüpkü bizim gibi
3:46
kendi zihinsel durumlarına, inançlarına
3:49
ve isteklerine sahip olduğunu anlama
3:50
becerisidir. Yani bir çocuğun ben
3:53
çikolata seviyorum ama o arkadaşım
3:55
sevmeyebilir." diyebilme kapasitesidir.
3:57
Michael Thomas Elo bu konuda çok çarpıcı
3:59
bir şey söyler. İnsan sosyal bilişinin
4:02
evrimsel olarak ortak niyetlilik ve biz
4:04
bilincinden doğduğunu savunur. Bizler
4:07
diğerlerinin zihinlerine okuyabildiğimiz
4:09
ve ortak bir amaç için birleşebildiğimiz
4:11
için bu kadar başarılı bir türüz. Peki
4:13
tamam her şey teoride kulağa çok harika
4:15
geliyor ama bir çocuğun gerçekten bir
4:18
zihin kuramı geliştirip geliştirmediğini
4:19
biz laboratuvarda nasıl test ediyoruz?
4:22
Kendinizi bir test odasında masanın
4:24
karşısında oturan küçük bir çocukla
4:26
hayal edin. Ona başkasının zihnini
4:28
okuyup okuyamadığını anlamak için tam
4:30
olarak ne sorardınız? İşte o ünlü seli
4:33
en testi tam da burada imdadımıza
4:36
yetişiyor. Bu klasik test çocuğun yanlış
4:39
inanç anlayışını yani bir başkasının
4:41
gerçeğe uymayan yanlış bir şeye
4:43
inanabileceğini kavrayıp kavramadığını
4:45
ölçer. Tipik gelişim gösteren çocuklarda
4:48
bu beceri genellikle 4 yaş civarında
4:50
oturmuş olur. Peki bu nasıl gelişiyor?
4:53
Bunu açıklayan kuram kuramı, modüler
4:56
doğuştancılık, benzetim ve sosyokültürel
4:59
yaklaşımlar var. Ancak arkadaşlar
5:01
kocaman bir sınav uyarısı yapıyorum.
5:03
Lütfen not edin. Bağlanma kuramı bu
5:05
zihin kuramı yaklaşımlarından biri
5:07
kesinlikle değildir. Şıklarda görürseniz
5:10
hiç düşünmeden üzerini çizin gitsin.
5:12
3üncü bölüm. Ahlak ve aile içi çatışma.
5:16
Çocuklar neden başkalarına yardım eder?
5:18
Neden prososyal davranışlar sergilerler?
5:20
Bunun arkasında yatan güdüler çok
5:22
çeşitlidir. Bazen gerçekten içten gelen
5:24
saf bir özgeciliktir. Bazen birinin
5:27
ondan açıkça yardım istemesi bazen bir
5:29
acil durum. Bazen de dürüst olalım.
5:31
Sadece aferin almak içindir. Sınav için
5:34
burada çok önemli bir isme dikkat çekmek
5:36
istiyorum. Carol Giligan. Gilan
5:38
Colberg'in meşhur ahlaki gelişim
5:40
kuramını çok sert eleştirir. Colberg'in
5:43
kadınların ilişkilerdeki o ilgi etiğine
5:45
dayalı ahlaki muhakemesini tamamen göz
5:48
ardı ettiğini ve kuramının cinsiyetçi
5:50
olduğunu savunur. Ayrıca Robert
5:51
Selmon'ın arkadaşlık anlayışı gelişimini
5:54
çocuğun bakış açısı alma becerisiyle
5:56
paralel basamaklar halinde açıkladığını
5:58
da aklınızda tutun. Bunlar sınavda banko
6:00
karşınıza çıkabilecek yüksek getirili
6:03
kavramlar. Tabii aile içinde işler her
6:05
zaman süt liman gitmez. Evde kavga
6:07
koptuğunda bir çocuk bu tansiyonu
6:09
zihninde nasıl işler? Bilişsel bağlamsal
6:11
teori bu süreci iki çok net adıma
6:13
ayırır. Birinci adım birincil
6:15
değerlendirmedir. Yani çocuk ilk şokla
6:17
bu çatışma benim veya ailem için bir
6:19
tehdit mi diye sorar. Eğer cevap evetse
6:22
o an duygusal uyarılmışlık anında
6:24
zirveye fırlar. Sonra ikinci adım yani
6:26
ikincil değerlendirme başlar. Burada
6:28
çocuk analiz yapmaya koyulur. Peki bu
6:31
durumun sorumlusu kim ve benim şu an
6:33
bununla başa çıkabilmek için elimdeki
6:34
beceriler neler? Anne ve babanın
6:37
arasındaki o gerilim ebeveynliği nasıl
6:39
etkiliyor derseniz burada üç temel
6:41
mekanizma görüyoruz. Çatışmanın doğrudan
6:44
ebeveyn çocuk ilişkisine sızdığı yayılma
6:46
hipotezi, çocuğun o derin güvende
6:49
hissetme ihtiyacını merkeze alan
6:51
duygusal güvenlik teorisi ve aileyi
6:53
birbirine kopmaz bağlarla bağlı bir
6:55
bütün olarak ele alan aile sistemleri
6:58
teorisi. Yine bir sınav tüyosu vereyim.
7:00
Dikkat edin, telafi hipotezi evlilik
7:02
çatışmasının ebeveynliğe aktarımı ile
7:04
ilgili mekanizmalardan biri olarak kabul
7:06
edilmez. Şıklarda çatışma aktarımı diye
7:09
sorulursa telafi hipotezini hemen
7:11
eleyin. Ve geldik son bölüme. Yönetici
7:14
işlevler ve psikopatoloji. İnsan
7:17
gelişiminin en büyük, en sınır tanımayan
7:19
sıçramalarından biri nedir biliyor
7:21
musunuz? dilin yer değiştirebilme
7:24
özelliğidir. Bu tek kelimeyle inanılmaz
7:26
bir kapasitedir. Çünkü bizi şimdi ve
7:28
burada hapsolmaktan kurtarır. Dil
7:31
sayesinde henüz yaşanmamış bir gelecek,
7:33
yüzyıllar önce olmuş bir geçmiş veya
7:35
tamamen hayal ürünü fantastik diyarlar
7:37
hakkında konuşabiliriz. Gelişen bir
7:39
çocuk için bu kelimenin tam anlamıyla
7:41
zihinsel bir zaman makinesi icat etmek
7:43
gibidir. Şimdi fiziksel gelişimle ilgili
7:46
sarsıcı bir gerçeğe bakalım. 1te bir.
7:49
Yeni doğmuş bir bebeğin kafası toplam
7:51
vücut uzunluğunun tam olarak 1örtei
7:53
kadardır. Bir düşünün yetişkinlerde bu
7:55
oran sadece birdir. Kafanın bedene
7:58
kıyasla bu kadar devasa olması
8:00
bebeklerde denge kazanımını inanılmaz
8:02
derecede zorlaştıran fiziksel gelişimin
8:04
önündeki en büyük, en aşılması zor
8:06
biyomekanik engellerden biridir. Tabii
8:09
dengeyi sadece fiziksel olarak değil
8:11
bilişsel olarak da kurmamız gerekiyor.
8:13
Hepinizin duyduğu o meşhur Marshmallow
8:15
görevini gözünüzün önüne getirin.
8:16
Çocuğun önüne bir tane lokumu
8:18
koyuyorsunuz ve eğer ben gelene kadar
8:20
buna dokunmazsan sana bir tane daha
8:22
vereceğim diyorsunuz. O çocuğun lokuma
8:24
bakıp kendi içindeki bütün dürtüleriyle
8:26
savaşarak onu yememesini sağlayan o
8:28
muazzam güce inhibisyon yani ket vurma
8:31
becerisidir diyoruz. Bu o çok konuşulan
8:33
haz ertelemenin ve aslında bütün
8:35
karmaşık yönetici işlevlerimizin temel
8:37
taşıdır. Sınav öncesi son kritik
8:40
tanımlarımızı da hızlıca toparlayalım.
8:42
Psikoloji kelimesi biliyorsunuz Yunanca,
8:44
psişe ve logos kelimelerinden gelir.
8:47
Burada ilginç bir genel kültür notu.
8:49
Destut de trac fikirlerin kökenini
8:52
inceleyen bilime ideoloji adını
8:54
önermiştir. Peki işin klinik tarafında
8:57
neyin psikopatoloji olduğuna yani neyin
8:59
anormal olduğuna nasıl karar veriyoruz?
9:01
İstatistiksel, toplumsal, kültürel ve
9:04
gelişimsel normlara bakarak. Büyük bir
9:06
sınav uyarısı daha geliyor. Biyolojik
9:08
normlar bu ölçüler arasında yer almaz.
9:10
şıklarda biyolojik norm görürseniz
9:12
çizin. Son olarak patolojiden
9:13
bahsetmişken otizm spektrum bozukluğunda
9:16
en sık rastlanan, en göze çarpan
9:18
belirtinin kendine özgü iletişim
9:20
problemleri olduğunu lütfen unutmayın.
9:22
Evet, bu konu anlatımımızı yavaş yavaş
9:24
bitirirken sizi şöyle zihninizi
9:26
kurcalayacak bir soruyla başa bırakmak
9:28
istiyorum. Eğer psikopatolojiyi yani
9:30
neyin normal neyin anormal olduğunu
9:32
tanımlamada kültürel normların bu kadar
9:34
belirleyici olduğunu söylüyorsak acaba
9:37
bugün bizim kendi çocuklarımızda
9:38
gözlemlediğimiz ve tamamen normal
9:40
diyerek alkışladığımız gelişimsel
9:42
davranışlar 100 yıl sonraki bambaşka
9:44
kültürler tarafından nasıl yargılanacak?
9:47
İşin özü arkadaşlar bu finaller için
9:49
sadece bazı kuru kavramları
9:51
ezberlemiyorsunuz. Bizi insan yapan
9:53
şeyin ne kadar akışkan, değişken ve
9:55
büyüleyici bir doğası olduğunu
9:57
öğreniyorsunuz. Harika bir sınav dönemi
9:59
geçirmenizi diliyorum. Kendinize çok iyi
10:01
bakın.
#Jobs & Education