Up next in 10
Auzef Görsel Algı Ünite-4 Soruları : Renk Algısı
https://lolonolo.com/2026/06/04/gorsel-algi-unite-4-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Kaynak materyallerimiz
0:02
üzerinden rengin o büyüleyici dünyasını
0:05
adım adım inceleyeceğimiz bu yeni
0:06
açıklamaya hoş geldiniz. Şöyle
0:08
etrafınıza bir bakın. Gördüğünüz o canlı
0:11
kırmızılar, derin maviler, huzur veren
0:13
yeşiller. Tüm bu renkleri görmek bize o
0:16
kadar doğal, o kadar anlık bir şeymiş
0:18
gibi geliyor ki arka planda tıkır tıkır
0:20
çalışan o muazzam sistemi çoğu zaman
0:22
fark etmiyoruz bile. Ancak bugün
0:25
gözlerimizin biyolojik donanımından
0:27
başlayıp zihnimizin psikolojik
0:29
yazılımına kadar uzanan harika bir
0:30
yolculuğa çıkacağız. Sadece renk nedir
0:33
sorusunu değil, onu nasıl algıladığımızı
0:35
ve bu algının bizi nasıl manipüle
0:37
ettiğini de keşfedeceğiz. Hazırsanız
0:39
hadi başlayalım. Yol art.
0:43
1. Gözümüz rengi nasıl algılar? 2.
0:46
Ekranlar ve baskı sistemleri. 3. Rengin
0:49
üç temel boyutu. Ve 4. Renklerin algısal
0:51
ve psikolojik etkisi. Hemen ilk
0:54
durağımızla başlıyoruz. Gözümüz rengi
0:56
nasıl algılar? Yani işin biyolojik
0:59
donanımı. Rengi nasıl gördüğümüzü
1:01
anlamak için gözlerimizin içindeki
1:03
işçilere bakmamız lazım. Görme
1:05
fizyolojimizde ışığı algılayan iki ana
1:08
hücre tipi var ve bunlar adeta tamamen
1:11
farklı mesailerde çalışıyorlar. Çubuk
1:13
yani rod hücreleri ortamdaki ışık çok
1:16
azaldığında mesela gece karanlığında
1:18
devreye girerler. Geceleri etrafı
1:20
görebilmemizi sağlarlar ama çok büyük
1:22
bir eksikleri vardır. Tamamen renk
1:24
körüdürler. Koni hücreleri ise bizim
1:27
aydınlık ve parlak ışık
1:28
sensörlerimizdir. Bize o muazzam
1:31
detayları ve muhteşem renkleri
1:32
gösterenler işte bu koni hücreleridir.
1:35
Kısacası dünyayı renkli görmemizin tek
1:38
sebebi bu minik sensörler. Peki bu
1:41
hücreler kendi aralarında nasıl koordine
1:43
oluyor? Gözlerimiz etrafımızdaki ışık
1:46
durumuna göre bu sensörler arasında
1:48
inanılmaz pürüzsüz bir vites değişimi
1:50
yapar. Sadece çubuk hücrelerinin
1:52
çalıştığı karanlık ortam görmesine
1:54
skotopik diyoruz. Gündüz vakti
1:56
aydınlıkta sadece konür hücrelerinin
1:59
mesai yaptığı duruma ise fotopik görme
2:01
diyoruz. Peki ya ortam loşsa? İşte o
2:04
zaman gözümüz harika bir işbirliğine
2:06
gider. Hem çubuklar hem de koniler
2:08
beraber çalışmaya başlar. Buna da
2:11
mezopik diyoruz. Çevremizdeki ışık
2:13
değiştikçe beynimiz bu modlar arasında
2:15
kusursuzca geçiş yapıyor. İşte en can
2:18
alıcı nokta da burası. Renk algısı
2:20
gözünüzdeki tek bir hücrenin çıkıp aha
2:23
bu kırmızı demesiyle olmuyor.
2:25
Univariance prensibi bize çok net bir
2:27
şey söyler. Tek bir fotoreseptör rengi
2:30
kendi başına kesinlikle ayırt edemez.
2:32
Gerçekte olan şey şudur. En az iki
2:35
farklı koni tipi ışığı emer ve beyne
2:37
sinyal gönderir. Zihnimiz de gelen bu
2:40
enerjileri alır ve birbiriyle kıyaslar.
2:43
Yani renk dediğimiz şey gözün içinde
2:45
biten bir olay değil. Tamamen beynimizin
2:47
içinde gerçekleşen bir ekip çalışması.
2:50
Adeta devasa bir matematiksel hesaplama.
2:53
Geçelim ikinci bölüme. Ekranlar ve baskı
2:56
sistemleri yani gerçekliği yeniden
2:59
yaratmak. Şimdi sizden bir şey rica
3:01
edeceğim. Şu an bu incelemeyi
3:03
izlediğiniz o parlayan ekrana bir bakın.
3:06
Sonra da üstünüze giydiğiniz renkli
3:07
kıyafete veya masanızdaki bir kitaba.
3:10
İkisi de renkli değil mi? Ama tamamen
3:13
farklı fiziksel gerçekliklere
3:15
dayanıyorlar. Dijital dünyamız yani
3:17
telefonlar ve televizyonlar eklemeli
3:20
dediğimiz RGB modeliyle çalışır.
3:22
Kırmızı, yeşil ve mavi ışıkların
3:24
birleşimidir. Hepsini %100 oranda
3:26
karıştırırsanız saf bir yazı elde
3:28
edersiniz. Ama kıyafetlerinizde yani
3:31
boya ve baskı sistemlerinde durum tam
3:33
tersidir. Orada çıkarmalı CMY modeli
3:36
yani cam göbeği, magenta ve sarı
3:38
pigmentler kullanılır. Biri ışığı
3:40
ekleyerek diğeri ise ışığı emip
3:42
çıkararak renk yaratıyor. İnanılmaz
3:44
değil mi? İşin asıl şaşırtıcı ve bir o
3:47
kadar da şık olan kısmı bu iki dünya
3:49
arasındaki matematiksel simetri. Işıkla
3:52
çalışan RGB sisteminde renkleri
3:54
birleştirdiğinizde elde ettiğiniz o ara
3:56
renkler var ya hani cam göbeği, majenta
3:59
ve sarı. İşte bu ara renkler birdenbire
4:02
fiziksel boya dünyasına yani CMY
4:05
sistemine geçtiğinizde sistemin ana
4:07
renkleri haline geliyor. İki tamamen zıt
4:10
sistemin birbiriyle bu kadar zarif bir
4:12
şekilde matematiksel olarak örtüşmesi
4:14
gerçekten insanlığın doğayı taklit
4:16
etmedeki en büyük başarılarından biri.
4:19
Peki dijital ekrandaki bir rengin
4:21
fiziksel baskıda da birebir aynı
4:23
görünmesini nasıl sağlıyoruz? İşte
4:25
endüstrinin küresel dili olan Cı Laab
4:28
sistemi tam burada devreye giriyor. Bu
4:30
rastgele uydurulmuş bir kod değil.
4:32
Tamamen insanın görme fizyolojisi
4:34
üzerine inşa edilmiş bir köprü.
4:36
Tokyo'daki bir tasarımcının ekranında
4:37
gördüğü o kırmızının İstanbul'daki bir
4:40
matbaadan aynı tonda çıkabilmesini
4:41
sağlayan şey bu son derece gelişmiş
4:43
matematiksel modeldir. İnsan
4:45
biyolojisini alıp tüm dünya için
4:47
kusursuz bir endüstri standardına
4:49
çevirmiştir. Geldik 3ün bölüme. Rengin
4:53
üç temel boyutu. Bir rengin anatomisine
4:55
yakından bakalım. Etrafımızda gördüğümüz
4:58
her bir tekil renk aslında üç yapı
5:00
taşının üst üste binmesiyle oluşuyor.
5:03
Birincisi hue yani ton. Bir renge bu
5:06
kırmızıdır veya bu mavidir dediğimizde
5:08
aslında onun cinsini, kimliğini ifade
5:10
ediyoruz. İkincisi satürasyon yani
5:13
doygunluk. Rengin ne kadar canlı, ne
5:15
kadar yoğun veya saf olduğu tamamen
5:17
bununla ilgili. Üçüncüsü ise valör yani
5:20
açıklık ve koyuluk derecesi. O güzelim
5:23
kırmızının gece karanlığında simfiyah
5:25
görünmesi ile öğlen güneşinde parlak
5:27
görünmesi arasındaki fark işte bu valör
5:29
değeridir. Satürasyon yani doygunluk
5:32
kavramını zihnimizde biraz daha
5:34
netleştirelim. Televizyonunuzun renk
5:36
ayarlarıyla oynadığınızı, rengin o
5:38
canlılığını yavaş yavaş kıstığınızı
5:40
hayal edin. Rengin içindeki saf pigmenti
5:43
adım adım çekip alıyorsunuz. Doygunluğun
5:45
en dibe vurduğu o noktada artık
5:47
canlılıktan eser kalmaz. Elinizde kalan
5:49
tek şey grinin tonlarıdır. Biz buna nötr
5:52
veya akromatik yani renksiz durum
5:54
diyoruz. Doygunluk olmadan renk o tüm
5:57
enerjisini kaybediveriyor. Bir de
5:59
valörle çok sık karıştırılan luminosite
6:02
yani parlaklık kavramı var. Bakın, valör
6:05
sadece rengin kendi açıklığı ve
6:07
koyuluğuyla ilgilidir. Ama luminosite
6:09
dediğimiz şey o yüzeyin etraftaki ışıkla
6:11
nasıl bir diyaloğa girdiği ile
6:13
ilgilidir. Objenin yüzeyi ışığı nasıl
6:15
yansıtıyor? Etrafına göre nasıl bir
6:17
aydınlık hissi veriyor? Yani çevresel
6:20
etkileşim denkleme girdiği anda artık
6:22
valörden değil luminositeden
6:24
bahsediyoruz demektir. Ve son bölümümüz
6:27
renklerin algısal ve psikolojik etkisi.
6:31
Zihnin ilüzyonu. Zihnimiz gerçekten tam
6:34
bir ilüzyonist. Neden biliyor musunuz?
6:37
Çünkü biz renkleri hiçbir zaman
6:39
laboratuvardaymış gibi tek başlarına
6:41
izole bir şekilde görmüyoruz.
6:43
Etraflarında kim varsa onlardan
6:45
etkileniyorlar. Simültane kontrast
6:48
dediğimiz olgu tam olarak budur. Yan
6:50
yana gelen komşu renkler zıtlarını
6:52
kullanarak birbirlerini sürekli manipüle
6:54
ederler. Aynı gri kareyi sarı bir zemine
6:57
koyun. Size mavimsi gelir. Götürüp mavi
7:00
bir zemine koyun. Bu sefer de sarımsayı
7:02
hissedersiniz. Gözünüz sürekli
7:04
çevresiyle kıyaslama yapıyor. Yani renk
7:06
her zaman görecelidir. Hepimizin bildiği
7:09
genel yargılar vardır değil mi? mavii
7:11
her zaman sakinleştirir, kırmızı her
7:14
zaman heyecanlandırır gibi. Ama
7:16
kaynaklarımızdaki psikolojik
7:17
araştırmalar ezber bozan bir gerçeği
7:19
ortaya koyuyor. Duygularımızı asıl
7:21
tetikleyen şey rengin türü yani hu'su
7:24
değil. O rengin doygunluk ve ışıklılık
7:26
seviyesidir. Parlak ve çok canlı bir
7:29
mavi sizi inanılmaz
7:30
heyecanlandırabilirken
7:31
çok soluk doygunluğu düşürülmüş bir
7:33
kırmızı size kendinizi melankolik
7:35
hissettirebilir. Yani duygunun asıl
7:38
anahtarı rengin adında değil
7:40
yoğunluğunda gizli. Toparlamak gerekirse
7:43
dış dünyadan gözümüze yansıyan o
7:45
rengarenk görüntü zihnimize ulaşana
7:47
kadar çok katmanlı bir filtreden
7:49
geçiyor. Gözümüzdeki hücrelerin
7:51
çalıştığı biyolojik mekanizma işin
7:53
sadece başlangıcı. Bunun üzerine doğup
7:55
büyüdüğümüz kültürün o renklere
7:57
yüklediği anlamlar, hikayeler ekleniyor
7:59
ve en tepeye de sizin o renkle olan
8:02
kişisel geçmişiniz, kendi
8:03
yaşanmışlıklarınız oturuyor. Yani
8:05
nihayetinde gördüğünüz o renk biyoloji,
8:08
kültür ve bireyselliğinizin muazzam bir
8:10
harmanı. Tüm bunların ardından bir
8:13
dahaki sefere, etrafınızdaki o canlı
8:15
renklere bakarken bir an durup
8:17
düşünmenizi istiyorum. Acaba gördüğünüz
8:19
o büyüleyici kırmızı sadece gözünüzdeki
8:22
hücrelerin beyninize gönderdiği
8:23
biyolojik bir elektrik sinyali mi? Yoksa
8:26
tüm hayatınız boyunca öğrendiklerinizle,
8:28
kültürünüzle ve hislerinizle sizin
8:30
zihninizde anlık olarak yazılıp oynanan
8:33
karmaşık bir hikaye mi? Rengin bu derin
8:35
mekaniğini ve psikolojisini
8:37
incelediğimiz sunumumuzda bana
8:38
katıldığınız için teşekkür ederim. Bir
8:40
sonraki incelememizde dünyayı yeniden
8:42
keşfetmek üzere görüşmek dileğiyle.
8:44
Hoşça kalın.
Jobs & Education