Up next in 10
Auzef Görsel Algı Ünite-2 Soruları: Bilişsel Süreçler ve Düşünme
https://lolonolo.com/2026/06/04/gorsel-algi-unite-2-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Selamlar. İnsan zihninin o büyüleyici,
0:02
bir o kadar da gizemli mekaniğine doğru
0:04
yapacağımız bu harika incelemeye hoş
0:06
geldiniz. Düşünsenize şu an beni
0:08
dinlerken bile kafanızın içinde saniyede
0:10
milyonlarca işlem gerçekleşiyor. Peki
0:13
bilginin zihnimize ilk girdiği andan
0:15
itibaren nasıl şekillendiğini, nasıl
0:17
yoğrulduğunu ve en sonunda yepyeni
0:19
yaratıcı bir fikre nasıl dönüştüğünü hiç
0:21
merak ettiniz mi? İşte bugün düşünme
0:23
dediğimiz o devasa süreci parça parça
0:25
ayırıp inceleyeceğiz. Hazırsanız kendi
0:28
zihninizin derinliklerine doğru ufak bir
0:29
yolculuğa çıkıyoruz. Neler
0:31
konuşacağımıza şöyle hızlıca bir
0:32
bakalım. Önce algının o tamamen öznel
0:35
dünyasına dalacağız. Sonra zihnin bilgi
0:37
işleme motoruna gireceğiz. Ardından
0:39
düşünmenin farklı yüzlerini, bilimsel
0:41
yaklaşımları konuşup finali yaratıcılık
0:43
ve problem çözme ile yapacağız. Birinci
0:45
bölümümüz algının öznel dünyası. Dış
0:48
dünyanın zihnimizde ilk kez buluştuğu o
0:51
çarpışma noktası. Size en baştan çok
0:54
temel, çok basitmiş gibi duran ama kafa
0:56
açan bir soru sorayım. Sizce etrafımıza
0:59
baktığımızda hepimiz harfi harfine aynı
1:02
gerçekliğimi görüyoruz. Yani çoğumuz
1:04
dünyayı bir kamera gibi neyse o şekilde
1:06
kaydettiğimizi sanırız, değil mi?
1:08
Aslında bilim bize durumun kesinlikle
1:10
böyle olmadığını bas bağırıyor. Şöyle
1:13
canlandırın gözünüzde. Parkta bir köpek
1:15
var ve iki farklı insan ona bakıyor.
1:17
Biri çocukluğunda harika bir köpekle
1:19
büyümüş. baktığı an içine inanılmaz bir
1:22
sevgi kaplıyor. Diğeri ise geçmişte kötü
1:24
bir travma yaşamış ve hissettiği tek şey
1:27
buz gibi bir dehşet. Aynı nesne iki
1:30
tamamen farklı dünya. Anlayacağınız
1:32
gerçeklik dediğimiz şey tarafsız bir
1:34
fotoğraf karesi falan değil. Beyninizin
1:36
geçmiş deneyimlerinize göre o an
1:38
yarattığı tamamen size özel bir
1:40
yorumdur. İkinci bölüme yani zihin bir
1:43
bilgi işleme aşamasına geçelim. Madem
1:45
algı öznel, peki beynimiz bu gelen
1:47
sinyalleri içeride nasıl işliyor? Bakın
1:50
tam burada çok sık yapılan devasa bir
1:53
kavramsal hatayını düzeltmemiz lazım.
1:55
Zihin ve bilinç ikisi aynı şey değildir.
1:59
Zihniniz anılarınızı, algılarınızı ve
2:01
siz farkında olmadan arka planda tıkır
2:04
tıkır çalışan, her şeyi barındıran
2:06
devasa karanlık bir okyanustur.
2:08
Bilinciniz ise bu koca okyanusta sadece
2:11
elinizdeki küçük bir el fenerinin
2:13
aydınlattığı yer yani anlık farkındalık
2:15
halinizdir. Yani siz bir şeyin farkında
2:17
değilsiniz diye zihniniz o sırada
2:19
duruyor sanmayın. Zaten psikologlar da
2:22
bu durmayan arka plan sistemini bilgi
2:24
süreçleme modeliyle açıklıyor. Zihniniz
2:26
pasif, öylece duran bir sünger değil.
2:29
Son derece dinamik, süper hızlı bir
2:31
işlemci. Süreç dört adımda
2:33
gerçekleşiyor. Önce hamveri
2:35
reseptörlerinize çarpar. Bam! İkinci
2:38
adımda bu veri anında filtrelenip
2:40
işlenir. Çüncü aşamada zihniniz
2:43
saniyeninondi gibi bir sürede durumu
2:45
tanımlayıp kararını verir ve son olarak
2:47
uygun tepkiyi üreterek dış dünyaya bir
2:50
geri bildirim yollar. Sürekli çalışan
2:52
kusursuz bir motor. 3üncü bölüm.
2:55
Düşünmenin farklı yüzleri. Bakalım bu
2:58
işlenen veriler içeride nasıl farklı
3:00
düşünce formatlarına dönüşüyor. Burası
3:02
cidden çok ilginç. Ünlü Türk filozofu
3:05
Takettin Mengüşoğlu düşünmeyi öyle tek
3:07
tip yavan bir eylem olmaktan çıkarıp tam
3:10
altı farklı boyuta ayırmış. Zihnimiz
3:13
adeta bir İsviçre çakısı gibi. Mesela
3:15
akıl kavramlarla problemleri çözerken
3:18
zeka aniden karşımıza çıkan sıra dışı
3:20
durumlarda devreye giriyor. Seziş
3:22
olayları hiçbir kavrama ihtiyaç duymadan
3:25
bir anda içsel olarak fark etmemizi
3:26
sağlıyor. İmgelem ise bambaşka. Geçmiş
3:29
deneyimleri adeta bir sinema filmi gibi
3:31
zihnimizde yeniden oynatıyor. Farkında
3:34
mısınız ne kadar zengin bir bilişsel
3:36
repertuara sahibiz? Tabii bir de
3:38
sorunlara, cevaplara nasıl yaklaştığımız
3:40
meselesi var. Okul yıllarından beri bize
3:42
ne öğretildi? Şıkları ele ve o tek doğru
3:44
cevabı bul. İşte buna konverjant yani
3:47
yakınsak düşünme diyoruz. Mantıklıdır.
3:49
Testler için harikadır. Ama bir de
3:52
diverjant yani ıraksak düşünme var ki
3:54
işte sihir tam olarak burada. Tek bir
3:56
doğru aramak yerine kalıpların tamamen
3:59
dışına çıkarak yüzlerce orijinal çılgın
4:01
alternatif üretmektir. Bilimsel
4:03
sıçramaların ve sanatın temeli budur.
4:05
Gerçekten etkili bir zihin bu iki
4:08
yaklaşım arasında mükemmel bir dans
4:10
kurabilen zihindir. 4. bölüm. Bilimsel
4:13
ve analitik yaklaşımlar. İşin içine
4:16
biraz daha sistem ve katı mantık
4:18
katalım. İş bilimsel düşünceye gelince
4:20
zihnimiz sürekli iki temel yönd arasında
4:22
tenis maçı yapar. Tüme varım tek küçük
4:25
gözlemleri ve devasa bir genel
4:27
kurala ulaşır. Parçadan bütüne gider.
4:29
Tümden gelim ise tam tersi. Elinizdeki o
4:32
büyük teoriden, devasa kuraldan yola
4:34
çıkıp minicik spesifik durumları
4:36
açıklar. Ve sanılanın aksine bunlar
4:38
birbirinin rakibi falan değildir.
4:39
Bilimde bu ikisi inanılmaz sıkı örülmüş,
4:42
birbirini sürekli besleyen muazzam bir
4:44
döngüdür. Peki bu ikisini kullanan
4:47
gerçekten analitik ve eleştirel bir
4:49
zihin ne yapar biliyor musunuz?
4:51
dogmaları ve önyargıları anında kapı
4:53
dışarı eder. Analitik düşünce
4:55
karşılaştığı bütünü soğukkanlılıkla
4:57
metotlu bir şekilde parçalarına ayırır.
4:59
Eleştirel düşünce ise daha da ileri
5:01
gider. O bilginin geldiği kaynağı bizzat
5:03
yakasından tutar. Sen gerçekten doğru
5:05
musun diye sorgular. Çelişkileri
5:07
didikler. Bilgiyi öyle körü körüne peşin
5:10
hükümle kabul etmek gelişmiş bir zihnin
5:12
yapacağı son şeydir. Ve geldik 5. yani
5:15
son bölüme. Yaratıcılık ve problem
5:18
çözme. İnsan zihninin ulaştığı o
5:20
muhteşem zirve. Benjamin Pulom'un o
5:23
meşhur piramidi bu zirveye tırmanışı
5:25
mükemmel özetliyor. Bilme anlama
5:27
dediğimiz şeyler en alt basamaklardır.
5:29
Sadece temel ezberdir. Ne yazık ki çoğu
5:32
zaman eğitim burada tıkanıp kalır. Ancak
5:34
potansiyelinizin patladığı yer, o
5:36
bilgiyi alıp yeni durumları
5:37
uyguladığınız, analiz ettiğiniz ve en
5:40
önemlisi parçaları birleştirip yepyeni
5:42
bir şey sentezlediğiniz o yüksek düzeye
5:44
aşamalardır. Mesele sadece ezberlemek
5:47
değil dostlar. Mesele yepyeni bir şeyler
5:49
inşa edebilmek. Bir de şu var.
5:51
Yaratıcılığın öyle gökten düşen sadece
5:54
seçilmiş insanlara has sihirli bir peri
5:56
tozu olduğunu falan sanıyorsanız
5:58
yanılıyorsunuz. Johnny Michael'ın sekiz
6:00
kriteri işin aslında bir sistem olduğunu
6:03
kanıtlıyor. Yaratıcılık akıcılığın,
6:05
zihinsel esnekliğin, eski eşyalara yeni
6:08
anlamlar yükleyebilmenin ve o bilgileri
6:10
tutarlı bir şekilde yeniden organize
6:12
edebilmenin sonucudur. Bunlar son derece
6:15
spesifik, ölçülebilir kapasitelerdir.
6:17
Yani o mekanizma aslında tam şu an sizin
6:20
de içinizde çalışıyor. O yaratıcılığı en
6:22
çok nerede mi kullanıyoruz? Tabii ki
6:24
problem çözerken. Bakın Dorn ne diyor.
6:27
İyi bir problem çözücü olmak
6:28
istiyorsanız belirsizliğe kucak açmanız
6:31
şart. Çözüm hemen ortada olmamalı. Çoklu
6:34
yollara sapabilmelisiniz. Tek bir katı
6:36
yöntemde körü körüne ısrar ederseniz
6:38
zihninizi resmen boğarsınız. Geri
6:41
bildirimlere göre strateji
6:42
değiştirebilecek kadar esnek misiniz?
6:44
İşte gerçek zihinsel güç tam olarak
6:46
budur. İncelememizin sonuna gelirken
6:49
aklınıza kazanacak o soruyu sormak
6:51
istiyorum. Artık zihninizin kendisine
6:53
verilenleri öylece izleyen pasif bir
6:55
seyirci olmadığını çok iyi biliyorsunuz.
6:57
Tam aksine deneyimlerinizle, düşünme
6:59
biçimlerinizle ve o analitik
7:01
filtrelerinizle kendi dünyanızı an ve an
7:04
aktif olarak inşa ediyorsunuz. O halde
7:06
asıl soru şu: Kafanızın içindeki bu
7:08
devasa dinamik işlemciyi kullanarak
7:10
bugün dışarı adım attığınızda kendiniz
7:12
için nasıl bir gerçeklik inşa
7:14
edeceksiniz? Direksiyon tamamen sizin
7:16
elinizde. Bir sonraki incelememizde
7:18
görüşmek üzere. Merakla kalın.
#Jobs & Education