Up next in 10
Auzef Felsefi Düşüncenin Oluşumu 2024-2025 Final Soruları
https://lolonolo.com/2026/05/27/felsefi-dusuncenin-olusumu-2024-2025-final-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. İnsan bilincinin o
0:02
büyük uyanışına doğru yapacağımız bu
0:04
harika incelemeye hoş geldiniz. Ben
0:06
rehberinizim ve inanın bugün
0:08
konuşacağımız şeyler tarihin en
0:10
büyüleyici sirvenlerinden biri.
0:12
İnsanlığın o doğaüstü söylencelerden,
0:14
mitlerden sıyrılıp evrini kendi aklıyla
0:17
kavramaya başladığı o muazzam dönüşümü
0:19
adım adım keşfedeceğiz. Hazırsanız
0:22
felsefenin nasıl doğduğunu ve dünyayı
0:24
nasıl şekillendirdiğini incelemeye
0:26
başlayalım. Tamam. Hadi hemen konuya
0:29
girelim. Gündemimiz çok net. Önce
0:31
Mittenak'la o ilk büyük geçişi
0:33
konuşacağız. Sonra kriz dönemi,
0:35
sofistler ve Sokrates diyeceğiz.
0:37
Ardından Platon'un idealar ve devlet
0:40
kavramlarına dalıp finali Aristoteles'in
0:42
o muazzam sistematik düşüncesiyle
0:44
yapacağız. Antik çağın deha dünyayı
0:47
nasıl anladı adım adım göreceğiz. Bölüm
0:50
1. İlk geçiş. Mitten akla. Her şeyin
0:53
başladığı o noktaya, antik dünyaya
0:56
gidiyoruz. İnsan düşüncesinin o doğaüstü
0:59
mitleri bir kenara bırakıp akılcı
1:01
düşünmeye doğru nasıl muazzam bir
1:03
sıçrama yaptığını göreceğiz. Düşünsenize
1:06
bu insanlık tarihindeki en büyük
1:08
devrimlerden biriydi. Düşünsenize şimşek
1:12
çakıyor, rüzgar esiyor ve tanrılar
1:14
öfkelendi diyorsunuz. İşte bu kozmogoni.
1:18
Sonra biri çıkıyor ve "Hayır bu tamamen
1:20
doğanın kendi içindeki yasalarla,
1:22
mekanizmalarla ilgili" diyor. Bu da
1:24
kozmoloji. Bu inanılmaz bir zihinsel
1:27
sıçrama. Resmen insan mantığının şekil
1:29
değiştirmesi ve felsefeyi doğuran o
1:32
rasyonel dönüm noktası. Peki burada asıl
1:35
ilginç olan ne biliyor musunuz? Antik
1:38
çağın ilk büyük düşünürlerinden Tales
1:40
çıkıyor ve evrenin temelindeki o ilkeyi
1:43
yani arkeyi tanımlıyor ve bunu yaparken
1:46
doğaüstü güçlere falan sığınmıyor. Ana
1:49
maddeyi bildiğimiz su olarak açıklıyor.
1:52
İşte bu doğal açıklamalara geçişin ve
1:55
rasyonel aklın ilk gerçek öncülüğüdür.
1:58
Tabii iş sadece doğayı anlamakla
1:59
bitmiyor. O devasa kaosu anlamlandırmak
2:02
için tarihe ve kavramlara da ihtiyaçları
2:05
vardı. Tarih onlara ortak bir biz olma
2:07
duygusu verdi. Kavramsallaştırma isa o
2:10
dağınık, darmadağınık fikirleri alıp
2:12
zihinlerinde derli toplu bir raf
2:14
sistemine oturtmalarını sağladı
2:16
diyebiliriz. Geldik bölüm 2'ye. Kris,
2:20
Sofistler ve Sokrates. Milattan önce 5.
2:23
yüzyıl Atina'sındayız. Ortalık biraz
2:25
karışık. Geleneksel değerler yerle bir
2:28
olmuş. Tam bir bilinç parçalanması
2:30
devasa bir toplumsal kriz yaşanıyor.
2:33
Geleneksel düzenin bu çöküşü sofistler
2:36
dediğimiz düşünürlerin öznel
2:37
göreceliğine yol açtı. Adamlar çok net
2:40
bir şey söyledi. Her şey kişiye göre
2:42
değişir. Yani mutlak doğru diye bir şey
2:44
yok. Sana göre olan bana göre farklı
2:47
olabilir. Kesin doğruların yerine
2:49
tamamen kişisel algılar ve fikirler
2:51
almıştı. İşte tam burada işin rengi
2:54
değişiyor. Sokrates ve öğrencisi Platon
2:57
bu duruma adeta isyan etti. Onlar
3:00
hakikatin öyle kişiden kişiye
3:02
değişmeyeceğini, evrensel ve mutlak
3:04
doğrular olduğunu savundular. Sokrates
3:07
diyalektik yöntemini kullanarak
3:09
kavramları ilmek ilmek tanımlayarak
3:11
toplumu o öznelciliğin yarattığı kaostan
3:13
çekip kurtarmaya çalıştı. Bölüm 3.
3:16
Platon. İdeallar ve devlet.
3:19
Az önce adını andığımız o büyük idealist
3:22
Platon etrafındaki o siyasi ve ahlaki
3:25
yozlaşmayı görüp gözlerini yukarıya
3:28
kusursuzluğa diken adam. Onun
3:30
felsefesinin kalbinde çok keskin ve
3:32
hayati bir ayrım yatıyor. Şöyle düşünün.
3:35
Şu an etrafımızda gördüğümüz,
3:37
dokunduğumuz her şey geçici ve kusurlu
3:40
bir görünüşler dünyası. Platon ısrarla
3:42
şunu söylüyor. Asıl gerçeklik ve hakiki
3:45
bilgi bizim duyularımızla asla tam
3:48
kavrayamayacağımız tamamen ebedi ve
3:50
mükemmel olan idealar dünyasında
3:52
saklıdır. Ve bu tablo bize onun toplum
3:55
yapısını mükemmel bir şekilde
3:57
gösteriyor. Platon insanın tek başına
3:59
hayatta kalamayacak kadar zayıf olduğunu
4:01
çok iyi biliyordu. insan ruhunu akıl,
4:04
irade ve arzu olarak üçe ayırdı ve
4:07
bunları toplumdaki yöneticiler,
4:09
koruyucular ve üreticilerle eşleştirdi.
4:12
Tüm bu sınıflar uyum içinde çalıştığında
4:14
işte o büyük hedefe yani adalet
4:16
iddiasına ulaşıyorsunuz. Tabii Platon
4:19
öylece oturup izlemiyor. Atina'yı kökten
4:22
değiştirmek için devasa bir projeye
4:24
girişiyor. Ünlü akademiyi kuruyor.
4:26
Devleti ancak Bilgeli'ye aşık bir
4:28
filozof kralın yönetmesi gerektiğini
4:29
savunuyor. Ve bir de anamnesis var.
4:32
Öğrenmek dediğimiz şeyin aslında
4:34
sıfırdan bir şey ezberlemek değil,
4:36
ruhumuzun o idealar dünyasından zaten
4:38
bildiği saf bilgiyi yavaş yavaş
4:40
hatırlaması olduğunu söylüyor. Gerçekten
4:43
büyüleyici. Bölüm 4. Aristoteles ve
4:46
Sistematik Düşünce. Hadi bir adım daha
4:48
ileri gidelim ve Platonun en parlak
4:50
öğrencisine bakalım. Aristoteles.
4:53
Felsefiyi o göklerdeki idealardan alıp
4:55
ayaklarını sağlam bir şekilde yere,
4:57
mantığa ve gözleme basan büyük usta.
5:00
Onun sayesinde felsefe resmen bağımsız
5:03
kimliğini kazanıyor. Üstelik Aristoteles
5:05
bunu efsanelerle falan değil bu gibi bir
5:08
yöntemle yapıyor. Mantık üzerine yazdığı
5:10
o muazzam eserler bütününü organu
5:13
düşünün. Bu eserler hakikati tanrılarda
5:16
veya mitlerde aramak yerine doğrudan
5:19
doğruya aklın süzgecinden geçiren bir
5:21
alet, bir yöntem sundu. Peki karmaşik
5:24
metafiziği nasıl açıklıyor? Dört nedenli
5:28
ve inanın bunu kafamızda canlandırmak
5:30
çok kolay. Bir heykel tıraş hayal edin.
5:33
O elindeki mermer blok var ya işte o
5:36
maddi neden. Kekici vurup o mermeri
5:38
yontması fail neden. Zihninde
5:41
oluşturduğu o heykel tasarımı formel
5:43
neden. Peki bu heykeli neden yapıyor?
5:46
Belki bir tapınağa süslemek için. İşte
5:49
bu da amacımız. Yani Erekedendir. Tüm
5:52
evren bu dört kurala göre işliyor. İş
5:55
pratik hayata, ahlaka gelince hedef
5:58
belli. Eudaymonia yani tam mutlak bir
6:01
mutluluk. Ama Aristoteles öyle
6:03
hayalperest değil. Oldukça gerçekçi. İyi
6:06
biri olmak sadece oturup düşünmekle
6:08
olmaz diyor. Tıpkı spora gidip kas
6:10
yapmak gibi erdemli davranışları her gün
6:13
bıkmadan, usanmadan tekrar etmelisiniz
6:15
ki otomatik alışkanlıklar haline gelsin.
6:19
Bakar mısınız? Evrene bakış açısı da bir
6:21
o kadar çarpıcı. Yeryüzünde sürekli bir
6:24
değişim, bozulma, çürüme var. Ama
6:26
kafanızı kaldırıp o ayın ötesine
6:29
baktığınızda işte o ayüstü alem esir
6:32
adını verdiği asla bozulmayan, kusursuz
6:35
bir elementten yapılmış tamamen eşsiz ve
6:38
mükemmel bir gökyüzü mekaniği tasvir
6:40
ediyor. Ve geldik sona. Aristoteles der
6:44
ki, "Gerçek bir filozof hakikati
6:46
başkasından dinlemez, döner ve kendi
6:48
zihniyle yüzleşir. Biz buna refleksiflik
6:51
diyoruz. MITEN akla uzanan olağanüstü
6:54
felsefi uyanışı birlikte adım adım
6:56
inceledik. O zaman kapanışta bu kritik
6:58
soruyu ben de size bırakıyorum. Bugün bu
7:00
uyanışın bir parçası olarak kendi
7:02
zihninize hangi soruları sormaya cesaret
7:04
edeceksiniz? Bize katıldığınız için çok
7:07
teşekkürler. Aklınızla kalmaya devam
7:09
edin.
Jobs & Education