Up next in 10
Erken Çocukluk Eğitiminde Yaklaşımlar Programlar, Ünite -4,
Auzef Çocuk Gelişlimi
https://lolonolo.com/2026/03/30/erken-cocukluk-egitiminde-yaklasimlar-programlar-unite-4/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Merhaba. Bugünkü konumuz eğitimi
0:02
bambaşka bir gözle gören devrimci bir
0:04
felsefe. Sınıfı sessiz bir kütüphane
0:06
gibi değil de cıvıl cıvıl, görüntülü ama
0:09
bir o kadar da üretken bir atölye gibi
0:10
düşünen Bank Street yaklaşımına birlikte
0:13
bakalım. Haydi bir an için düşünelim.
0:15
Gözünüzün önüne bir öğrenme ortamı
0:17
getirin. Bu ortam nasıl bir yer?
0:20
Herkesin sırasında sessizce oturduğu
0:22
düzenli bir sınıf mı yoksa her
0:24
köşesinden bir sesin, bir hareketin
0:27
yükseldiği gürültülü ama üretken bir
0:29
atölye mi? İşte bu soru Bank Street
0:32
yaklaşımının tam da kalbinde yer alıyor
0:35
ve işte o gürültülü atölye fikrinin
0:37
akademik adı da bu. Gelişimsel etkileşim
0:39
yaklaşımı. Evet, kulağa biraz karmaşık
0:41
geldiğinin farkındayım ama inanın bütün
0:44
sır bu iki kelimede saklı. Gelin bu
0:46
felsefenin ne demek istediğini adım adım
0:48
çözelim. Şimdi Bank Street'i tam olarak
0:51
anlayabilmek için önce neye karşı
0:53
çıktığını, neye bir alternatif olduğunu
0:56
görmemiz lazım. Yani o bildiğimiz
0:58
geleneksel eğitim anlayışına bir göz
1:00
atalım. İşte en temel, en can alıcı fark
1:03
tam da burada. Geleneksel model ne der?
1:06
Çocuk içine bilgi doldurulması gereken
1:08
pasif bir alıcı, boş bir levhadır. Bank
1:11
Street ise buna tamamen karşı çıkıyor ve
1:13
diyor ki, "Hayır, çocuk öğrenme sürecini
1:16
bizzat kendisi inşa eden, merak eden,
1:18
deneyen yani kısacası bilginin üreticisi
1:21
olan aktif bir öznedir. Bakın bu
1:23
eğitimdeki bütün paradigmaları
1:25
değiştiren bir bakış açısı. Peki bu
1:27
devrimci fikir ne zaman ve kim
1:29
tarafından ortaya atıldı? Her şey
1:31
1916'da eğitimci Lucy Spreg Mitchell'la
1:34
başlıyor. Mitchell ünlü filozof ve
1:36
eğitim reformcusu John Dein'in
1:38
fikirlerinden çok etkilenmişti. Amacı
1:41
şuydu. Çocukların en iyi nasıl
1:42
öğrendiğini sadece felsefeyle değil
1:45
bilimsel gözlemlerle de anlamak. Hadi
1:47
şimdi başta söylediğim o isme geri
1:49
dönelim. Çünkü dediğim gibi felsefenin
1:51
bütün anahtarı tam da burada gizli.
1:53
Gelişimsel ve etkileşim. Peki bu ne
1:56
demek? Aslında çok basit. Bir çocuğun
1:59
büyümesi tek başına olmaz. Büyüme ancak
2:03
ve ancak etkileşimle mümkündür. Yani
2:06
çocuğun zihinsel, duygusal, fiziksel
2:08
gelişimi onun çevresiyle, dünyayla
2:11
kurduğu ilişkiden ayrılamaz. Bu iki
2:14
parça etle tırnak gibi birbirini sürekli
2:17
besleyen bir bütün. Peki ne tür bir
2:20
etkileşimden bahsediyoruz? Sadece ders
2:22
kitaplarından mı? Tabii ki hayır.
2:24
Çocuğun elindeki bloklarla, kumla, suyla
2:27
oynarken kurduğu o derin bağdan
2:29
bahsediyoruz. Öğretmeniyle,
2:31
arkadaşlarıyla, ailesiyle hatta
2:33
mahalledeki esnafla kurduğu
2:34
ilişkilerden. Kısacası öğrenme dört
2:37
duvar arasında sıkışıp kalmaz. Öğrenme
2:40
hayatın tam da içindedir. Teori güzel.
2:43
Peki bütün bu felsefe gerçek hayatta bir
2:46
sınıfın kapısından içeri girdiğimizde
2:47
nasıl görünüyor? Hadi soyut fikirleri
2:49
bir kenara bırakıp o atölyenin içine bir
2:51
adım atalım. İşte bu atölye metaforu
2:54
gerçekten çok güçlü. Çünkü burası
2:56
çocukların sadece oturduğu bir yer
2:58
değil. Hareket ettikleri, konuştukları,
3:01
bloklarla şehirler kurdukları, dramatik
3:03
oyunlar oynadıkları ve çevrelerini aktif
3:05
olarak keşfettikleri bir yer. Yani
3:08
sessizliğin değil, üretken bir uğultunun
3:10
değerli olduğu bir ortam hayal edin. Bu
3:13
atölyede öğrenme yaşayarak,
3:14
deneyimleyerek gerçekleşir. Çocuklar bir
3:17
şeyi kitaptan okumazlar. Ona dokunur,
3:19
onu dener ve evet bazen hata yaparlar.
3:22
Mesela mutfakta birlikte kek yaparken
3:24
aslında kesirleri, ölçü birimlerini yani
3:27
matematiği ve bilimi öğrenirler.
3:29
Marangozlu köşesinde bir şeyler çakarken
3:31
fiziği ve planlamayı, mahallede bir
3:34
geziye çıktıklarındaysa sosyal bilimleri
3:36
yaşayarak öğrenirler. E böyle dinamik
3:39
bir ortamda öğretmenin rolü de
3:40
bildiğimizden çok farklı oluyor. Tabii
3:42
artık o sahnedeki her şeyi bilen bilge
3:44
kişi değil. Bu karşılaştırma aslında her
3:47
şeyi özetliyor. Öğretmen bilgiyi
3:49
yukarıdan aşağıya aktaran bir otorite
3:51
figürü olmaktan çıkıyor. Onun yerine
3:53
çocuğun kendi gelişim yolculuğunda ona
3:55
eşlik eden, yolunu aydınlatan bir
3:57
rehbere, çevresiyle anlamlı etkileşimler
4:00
kurmasını destekleyen bir
4:01
kolaylaştırıcıya dönüşüyor. Peki bu
4:03
rehberlik nasıl yapılıyor? Aslında üç
4:05
temel adımı var. Bir, öğretmen önce
4:08
çocukları çok dikkatli bir şekilde
4:09
gözlemler. Neyle ilgileniyorlar? Nerede
4:11
zorlanıyorlar? İki, bu gözlemlerden yola
4:14
çıkarak ortamı çocukların merakını
4:16
tetikleyecek, onları keşfe davet edecek
4:18
materyallerle donatır. Ve üç, en
4:20
önemlisi bir çocuk bir zorlukla
4:22
karşılaştığında ona hazır cevabı vermez.
4:24
Ona kendi çözümünü bulması için destek
4:26
olur. İşte buna iskele kurmak diyoruz.
4:29
Mesela kulesi sürekli yıkılan bir çocuğa
4:31
öyle yapma şuraya koy demek yerine
4:33
yanına oturup, "Hım, sence bu kule neden
4:36
devriliyor olabilir? Daha sağlam olması
4:38
için ne dene yyeliriz?" diye sorar. İşte
4:41
bu öğrenmenin ta kendisidir. Geldik en
4:44
kritik sorulardan birine. Peki madem her
4:47
şey keşif ve oyuna dayalı, madem
4:49
geleneksel sınavlar yok o zaman başarıyı
4:52
nasıl ölçüyoruz? İşte bu felsefenin en
4:55
can alıcı noktalarından. Bank Street
4:57
yaklaşımı çocukları birbiriyle
4:59
yarıştıran, onları etiketleyen standart
5:02
testleri kesinlikle reddeder. Neden?
5:04
Çünkü bu testler öğrenmenin sadece çok
5:07
küçük bir parçasını, genellikle de ezber
5:09
yeteneğini ölçer. Bunun yerine ne var?
5:12
Öğretmenin günlük gözlemleri, tuttuğu
5:14
notlar ve çocukların kendi yaptıkları
5:16
resimlerden, inşa ettikleri yapılardan,
5:19
yazdıkları hikayelerden oluşan
5:20
portfolyolar var. Yani amaç bir anlık
5:23
bir sonuç almak değil, çocuğun gelişim
5:25
sürecini belgelemektir. Aslında bütün
5:28
mesele bu cümlede özetleniyor. Amaç
5:30
çocuğu belirli bir akademik kalıba
5:32
sokmaya çalışmak değil, onun bir bütün
5:34
olarak gelişimini desteklemek. Yani
5:36
sosyal becerilerini, duygusal dünyasını,
5:39
fiziksel yeteneklerini ve bilişsel
5:41
merakını bir bütün olarak büyümesini
5:43
sağlamak. O zaman bu bölümü şu
5:45
kışkırtıcı soruyla bitirelim. Eğitimde
5:48
neye ölçtüğümüz aslında neye değer
5:50
verdiğimizi gösterir. Peki biz neye
5:52
değer vermeliyiz? Çocukları birbiriyle
5:54
kıyaslayan sınav sonuçlarına mı yoksa
5:56
bir ömür boyu onlara eşlik edecek olan
5:59
meraka, yaratıcılığa ve işbirliği yapma
6:01
becerisine mi? Bank Street yaklaşımı bu
6:04
soruyu kendimize dürüstçe sormamız için
6:06
bize çok önemli bir kapı aralıyor.