Up next in 10
Auzef Erken Çocuklukta Fen ve Matematik Eğitimi 2025-2026 Vize
https://lolonolo.com/2026/06/08/erken-cocuklukta-fen-ve-matematik-egitimi-2025-2026-vize-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Pekala, hadi bu incelememize hemen
0:02
dalalım. Bugün bir çocuğun fen ve
0:04
matematik öğrenirken beyninde gelişen o
0:06
güleyici mimari taslağı birlikte
0:08
keşfedeceğiz. Çoğu zaman çocukların oyun
0:11
oynarken veya etraflarını incelerken
0:13
sadece vakit geçirdiklerini, öylece
0:15
eğlendiklerini düşünürüz, değil mi? Ama
0:17
aslında durum hiç de öyle değil.
0:19
Zihinlerinde devasa ve ömür boyu sürecek
0:21
bir yapının temelini atıyorlar. Gelin
0:23
kaynak materyalimizin ışığında bu
0:25
temelin tam olarak nasıl inşa edildiğine
0:27
adım adım bakalım. başlarken çok yaygın
0:30
bir efsaneyi yıkmak için size kritik bir
0:32
soru sormak istiyorum. Bir çocuk
0:34
sayıları bülbül gibi peş peşe
0:36
sıraladığında sence gerçekten matematik
0:38
mi yapıyor yoksa sadece bizim için minik
0:41
birüzyon mu sergiliyor? Hani birçoğumuz
0:44
3 yaşındaki bir çocuğun 10'a kadar
0:46
saymasını büyük bir coşkuyla alkışlarız
0:48
ya işte kaynak metnimiz bunun aslında
0:50
göründüğünden çok daha farklı bir
0:52
bilişsel süreç olduğunu ortaya koyuyor.
0:54
İşte bugünkü yol haritamız. Sayı duyusu
0:57
ve sayma ile başlayıp şipşak sayma gibi
0:59
o gizli mekanizmalara bakacağız.
1:01
Ardından Piajet'in somut öğrenme
1:03
ilkelerine değinip geometri ve analitik
1:05
düşünceye geçeceğiz. En sonunda da tüm
1:07
bunların gelecekteki başarıyı nasıl
1:09
şekillendirdiğini göreceğiz. Hazırsanız
1:11
hemen başlayalım. İlk bölümümüz sayı
1:14
duyusu ve sayma ya da daha vurucu alt
1:17
başlığıyla sayma yanılsaması. Bakalım
1:20
sayı duyusunun o ilk tuğlaları zihne
1:22
nasıl diziliyormuş. Şimdi burada
1:25
gerçekten çok ilginç bir tezatlık var.
1:27
Ezbere saymak ile birebir eşleştirme
1:29
arasındaki fark. Bir çocuğun sadece 1 2
1:33
3 4 diyerek kelimeleri hafızadan ardı
1:35
ardına okuması inanın bana bir şarkı
1:37
sözü ezberlemekten farksızdır. Orada
1:40
henüz bir matematik yok. Asıl sihir
1:42
birebir eşleştirme evresinde
1:44
gerçekleşiyor. Yani çocuğun parmağıyla
1:47
tek bir elmayı işaret edip bir diğerine
1:49
dokunup 2 demesi. Kelimeleri rastgele
1:52
ezberlemekten çıkıp her bir sayıyı
1:54
fiziksel dünyadaki tek bir nesneye
1:56
eşleme anı. İşte bu geçiş sayı duyusu
1:59
gelişimindeki tartışmasız en kritik
2:01
kilometre taşı. İkinci bölüme geçiyoruz.
2:04
Gizli matematik yani şipşak sayma. Genç
2:07
bir zihnin miktarları aslında nasıl
2:09
işlediğini derinlemesini inceleyeceğiz.
2:12
Buradaki can alıcı nokta İngilizce
2:14
literatürde sabitizing dediğimiz bizim
2:17
şipşak sayma olarak çevirebileceğimiz o
2:19
zihinsel fotoğraf çekme yeteneği. Şöyle
2:21
düşünün. Bizarı attığınızda üzerindeki
2:23
üç noktayı görmek için tek 1 2 3 diye
2:27
saymazsınız değil mi? Sadece bakarsınız
2:29
ve onun 3 olduğunu şipşak bilirsiniz.
2:31
İşte çocukların zihninde bu yeteneğin
2:34
gelişmesi matematiksel kavrayışta devasa
2:37
bir sıçrama demek. Sayıları tek tek
2:39
saymaktan kurtulup miktarı bütünsel bir
2:41
resim olarak algılamaya başlıyorlar.
2:43
Zihnindeki bir sonraki büyük sıçrama ise
2:46
nominal ve kardinal sayılar arasındaki o
2:49
ince farkı anlamaktır. Düşünsenize bir
2:52
futbolcunun formasındaki 10 numarası
2:54
sadece bir isimdir, bir etikettir. Yani
2:57
nominal bir sayıdır. Ama masadaki 10
3:00
tane elma işte o gerçek bir ağırlığı,
3:03
bir miktarı temsil eden kardinal bir
3:05
sayıdır. Çocuklar sayıların bazen sadece
3:08
bir isim, bazen ise gerçek bir miktar
3:11
ifade ettiğini çözdüklerinde boom
3:13
matematiğin gizli dilini de çözmeye
3:15
başlıyorlar. 3üncü bölümümüz Paj ve
3:18
somut öğrenme. Bakalım ünlü psikolog
3:20
Şampiyaj'nin yardımıyla bu zihinsel yapı
3:23
fiziksel öğrenme harcıyla nasıl
3:25
sağlamlaştırılıyormuş?
3:27
Erken çocukluk eğitiminde en büyük görev
3:29
o soyut matematiksel kavramlar dünyası
3:31
ile çocuğun somut gerçekliği arasındaki
3:33
köprüyü kurmaktır. Peki bunu nasıl
3:36
yapacağız? Kesinlikle dokunulabilir
3:38
fiziksel materyallerle. Tangramlar,
3:40
sayma pulları, o renkli ahşap bloklar.
3:43
Bir çocuğun beyni henüz kağıt üzerindeki
3:45
bir artı veya eksi işaretini tam olarak
3:48
anlamlandıramaz. Ama iki bloğun yanına
3:51
üç blok daha koyduğunda o artan miktarı
3:53
elleriyle hissederek öğrenir. Somut olan
3:56
daima soyut olanın kilidini açar. Şimdi
3:58
bu kavramı ormanda yürürken doğru yolda
4:01
olduğunuzu teyit etmek için arkanızı
4:03
dönüp geriye doğru yürüdüğünüzü hayal
4:05
ederek düşünün. Piajinin tersine
4:07
çevrilebilirlik ilkesi tam da budur
4:09
işte. Çocuklara toplamayı öğretiyorsak
4:12
süreci çıkarma işlemiyle nasıl geriye
4:14
alacaklarını da göstermek zorundayız. 3
4:16
bloğa 2 ekleyip 5 elde ediyorsa o
4:19
ikisini geri aldığında tekrar 3'e
4:21
döneceğini gözleriyle görmeli. Bu
4:23
esneklik matematiğin tek yönlü
4:25
ezberlenmiş bir yol değil çok yönlü ve
4:27
inanılmaz mantıklı bir sistem olduğunu
4:30
kanıtlar. Şunu asla unutmayalım. Bitmek
4:32
bilmeyen ezber alıştırmaları sadece
4:34
zihni yorar. Kaynak metnimiz çok net bir
4:37
şekilde bağlamsal deneyime dayalı
4:39
oyunların gücünü vurguluyor. Düşünün
4:41
atıştırmalıkları veya oyuncakları
4:43
arkadaşlar arasında eşit olarak
4:45
paylaştırmak. İnanın bu güçlü bir sayı
4:48
duyusu oluşturmada masa başı ezberinden
4:50
100 kat daha etkilidir. Eşit paylaşım
4:52
yapmak aslında kesirlerin ve bölme
4:54
işleminin temelidir ve kağıt üzerinde
4:57
değil bizzat yaşanarak öğrenilir. 4.
5:00
bölümümüz geometri ve analitik düşünme.
5:03
Yani taslakları daha da genişletiyoruz
5:05
ve matematiğin sadece sayılardan ibaret
5:07
olmadığını görüyoruz. Kalemleri silgisi
5:09
olanlar ve olmayanlar diye iki basit
5:11
kategoriye ayırmak. Kulağa çocuk
5:13
oyuncağı gibi geliyor değil mi? Ama bu
5:15
ikili gruplandırma eylemi aslında veri
5:17
biliminin ve bilgisayar mantığının
5:19
temelini oluşturan son derece güçlü bir
5:21
analitik düşünme egzersizi. Çocuklar
5:23
bunu yaparak dünyayı a olanlar ve a
5:26
olmayanlar olarak sınıflandırmayı
5:28
organize etmeyi öğreniyorlar.
5:30
Sınıflandırmayı çözdükten sonra hemen
5:32
ardından örüntüler sahneye çıkar. kare,
5:35
çember, kare, çember gibi belirli bir
5:38
kurala göre tekrar eden bu AB
5:40
örüntülerini tanımak, bir sonraki şekli
5:42
tahmin edip diziyi devam ettirebilmek.
5:44
İşte bu iş başında olan katıksız bir
5:47
mantıktır. Bir örüntüyü tanımak demek
5:50
dünyadaki düzeni anlamak demektir. Ve
5:52
aslında cebirsel düşüncenin o ilk
5:55
tohumları tam da bu renkli şekiller
5:57
arasında atılır. Mesele geometri
5:59
olduğunda amaç sadece bir şekle bakıp ha
6:02
bu bir üçgen demek değildir. Gerçek bir
6:05
kavrayış o şeklin içsel özelliklerini
6:07
derinlemesine hissetmekle olur. O
6:09
üçgenin kenarlarında parmaklarını
6:11
gezdirmek, köşelerinin sivriliğini
6:13
teninde hissetmek, bir kelebeğin
6:15
kanatlarındaki o kusursuz simetriyi
6:17
gözleriyle fark etmek geometri
6:19
ezberlenmiş kelimelerden çok uzamsal bir
6:21
farkındalıktır. İşin en şaşırtıcı tarafı
6:24
ne biliyor musunuz? Mesela bir dairenin
6:26
teknik tanımı merkezden eşit uzaklıktaki
6:29
noktalar kümesidir. Şimdi bir çocuğa
6:31
kağıt üzerinde bunu asla
6:33
ezberletemezsiniz.
6:34
Ama ortada duran bir arkadaşlarının
6:36
etrafında ele tutuşup kusursuz bir
6:38
çember oluşturduklarında işte o zaman
6:41
merkeze olan o eşit mesafeyi bütün
6:42
vücutlarıyla hissederler. Çünkü deneyim
6:45
tanımdan her zaman önce gelir. Ve geldik
6:48
5. son bölümümüze. Gelecekteki başarının
6:51
temelleri. Şimdi o inşa ettiğimiz evi
6:53
tamamlayalım ve büyük resme bakalım. Tüm
6:56
o anlattıklarımız küçücük nesneleri
6:58
eşleştirme, basit şipşak saymalar,
7:00
şekilleri ayırma. Bunlar sadece o an
7:02
oynanan basit oyunlar değil. Kaynak
7:04
metnimiz burada çok net bir gerçeğin
7:06
altını çiziyor. Bu erken dönem
7:08
becerileri bir bireyin yaşam boyu
7:10
sürecek akademik başarısının en sağlam
7:13
kanıtı. Sadece matematiksel muhakeme
7:15
yeteneğinin de değil, çok ilginçtir ki
7:17
okuma başarısının bile habercisi. Çünkü
7:19
her şeyin temelinde o analitik düşünce
7:22
yatıyor. Kaynak materyalimizin çok
7:24
sevdiğim o muazzam ifadesiyle özetlersek
7:27
tüm bu somut oyunlar, örüntüler ve
7:29
tersine çevrilebilir mantık adımları
7:31
çocuğun geleceği için kesinlikle
7:33
sarsılmaz bir temel oluşturuyor. Ve
7:35
hepimiz biliyoruz ki sağlam bir temel
7:37
olmadan o muhteşem üst katları asla inşa
7:40
edemezsiniz. Bu incelememizin sonuna
7:43
gelirken zihninizde yer etmesini
7:45
istediğim tek bir soru var. Bir dahaki
7:47
sefere bir çocuğun bloklarla oynadığını,
7:49
atıştırmalıklarını renklerine göre
7:51
dizdiğini veya merdivenleri 1 2 diye
7:53
zıplayarak çıktığını gördüğünüzde sadece
7:55
tatlı bir tebessümle geçip gitmeyin.
7:57
Kendinize şunu sorun. Acaba bu sarsılmaz
8:00
temelin üzerine nasıl bir yapı inşa
8:02
etmelerine yardım edebilirim? Sahne
8:04
arkasında kurulan bu muazzam mimariyi
8:06
görmek gerçekten ufuk açıcı. Umarım
8:08
sizler için de öyle olmuştur. Bir
8:10
sonraki incelememizde görüşmek üzere.
8:12
Hoşça kalın.
#Jobs & Education