Up next in 10
Auzef Erken Çocukluk Eğitiminde Yaklaşımlar Programlar Ünite -11
https://lolonolo.com/2026/05/04/erken-cocukluk-egitiminde-yaklasimlar-programlar-unite-11/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Zihnimizin tam olarak
0:02
nasıl öğrendiğini, nasıl büyüdüğünü ve
0:05
bu karmaşık dünyayı nasıl
0:06
anlamlandırdığını keşfedeceğimiz bu
0:08
derinlemesine incelemeye hoş geldiniz.
0:10
Bugün eğitim ve psikoloji dünyasının en
0:12
büyüleyici sorularından birinin
0:14
peşindeyiz. İnsan zihni bilgiyi
0:16
gerçekten nasıl işliyor? Odak noktamız
0:18
aktif öğrenmenin bilimi. Özellikle de
0:21
Jean Piejet ve Lev Wigotski gibi gelişim
0:23
psikolojisi devlerinin ortaya koyduğu
0:25
öğrenmeye bakış açımızı kökünden
0:27
değiştiren o muazzam bilişsel teorileri
0:30
inceleyeceğiz. Hani öğrenmenin sadece
0:32
oturup kitap okumak ya da birini
0:34
sessizce dinlemek olduğunu sanıyorsanız
0:35
uyarayım. Fikriniz değişmek üzere. Çünkü
0:38
zihninizin derinliklerinde sürekli
0:40
çalışan o devasa dinamik şantiyeyi
0:42
keşfetmeye başlıyoruz. Evet yaygın bir
0:44
efsaneyi yıkarak doğrudan konuya
0:46
girelim. Yıllar boyunca geleneksel
0:48
eğitim sistemi öğrenciyi ne yazık ki
0:49
pasif bir alıcı tabiri caizse öğretmenin
0:52
bilgiyle doldurması gereken boş bir kap
0:54
olarak gördü. Ancak incelediğimiz
0:56
kaynakların da üzerine basa basa
0:57
vurguladığı yapılandırmacı yaklaşım var
0:59
ya işte o bu fikri tamamen çöpe atıyor.
1:02
Bakın öğrenme öyle boş bir bardağa
1:04
gerçekleri dökmek falan değildir.
1:06
Aslında beynimizin içinde hiç durmadan
1:08
çalışan inanılmaz aktif bir inşaat
1:10
alanıdır. Ne demek bu? Yani öğrenen kişi
1:12
çevresiyle doğrudan etkileşime girer,
1:14
nesnelere dokunur, hata yapar ki bu çok
1:17
önemli. Ve o kendi içsel deneyimlerini
1:19
önceden bildikleriyle birleştirerek
1:21
bilgiyi bizzat kendi zihninde inşa eder.
1:23
Peki bunları nasıl toparlayacağız? İşte
1:26
birlikte keşfedeceğimiz o psikolojik
1:27
kavramların yol haritası. İlk olarak
1:29
bilgiyi aktif olarak inşa etmek
1:31
diyeceğiz. Sonra bilişsel dengeyi bulmak
1:33
kavramına bakacağız. 3üncü sırada
1:35
bilişsel gelişimin kritik evreleri var.
1:38
4. maddemiz öğretmenin yeni rolü ve son
1:40
olarak eğitimde iskele kurmak konusunu
1:42
inceleyeceğiz. Hemen birinci maddemize
1:45
yani yapılandırmacı felsefenin o temel
1:48
planına, bilgiyi aktif olarak inşa etmek
1:52
kavramına geçelim. Kaylaklarımızdaki şu
1:54
ifade durumu o kadar güzel özetliyor ki
1:57
bu bize şunu gösteriyor. Öğrenen kişi
2:00
asla ama asla bir köşede oturup pasif
2:03
bir şekilde bilgiyi alan kişi değildir.
2:05
O deneme yanılma yöntemini kullanan,
2:08
önceki deneyimlerine dayanan, kendi
2:10
zihninin aktif bir mimarıdır. Yani
2:13
bilgiyi öyle paketleyip otoriter bir
2:16
şekilde karşı tarafa tamamen
2:17
aktaramazsınız. Öğrenci bunu kendisi
2:20
deneyimlemeli ve kendi kendine
2:21
keşfetmeli. İşin sırrı bu. İkinci
2:24
konumuz bilişsel dengeyi bulma süreci.
2:27
Eğer zihnimiz bir bina ise Jampieji'ye
2:29
göre bu inşaatı yürüten motorun nasıl
2:31
çalıştığını anlamamız gerekiyor. Bu
2:33
slaytta gerçekten çok ilginç bir şey
2:35
var. Piaj'nin gelişim motorunun tam
2:38
olarak nasıl çalıştığını adım adım
2:40
görüyoruz. Zihnimiz normalde gayet
2:42
rahat, bir denge halindedir ama sonra
2:45
bildiklerimizle uyuşmayan, kafamızı
2:47
karıştıran yeni bir şeyle karşılaşırız.
2:49
İşte bu ikinci adım olan dengesizlik
2:52
veya zihinsel çelişki anıdır. Ve biliyor
2:54
musunuz beynimiz bu durumdan tam
2:56
anlamıyla nefret eder. Çok rahatsız
2:58
olur. Bu yüzden o algı ile gerçeklik
3:00
arasındaki uçurumu kapatmak, uyum
3:02
sağlamak ve büyümek zorunda kalır. Ve
3:05
son adım olan yeniden dengelemeyle daha
3:07
karmaşık bir düşünce yapısına ulaşarak o
3:09
eski huzurlu denge durumuna geri
3:11
döneriz. Yani bizi öğrenmeye iten şey
3:14
aslında bu çatışmanın ta kendisidir.
3:16
3üncü bölüm, bilişsel gelişimin kritik
3:19
evreleri. Yani yaşlandıkça içinden
3:21
geçtiğimiz o çok belirgin kilometre
3:24
taşları. Bu zaman çizelgesine şöyle bir
3:26
baktığımızda çok net bir tablo
3:28
görüyoruz. Zeka dediğimiz şey sadece
3:31
kafamıza daha fazla bilgi, daha fazla
3:33
gerçek tıkıştırmak değildir. Farklı
3:35
yaşlarda gerçekliği nasıl algıladığımıza
3:37
dair çok köklü yapısal bir dönüşümdür.
3:40
Basitçe daha çok şey bilmek değil adeta
3:42
seviye atlamak gibi düşünün. Örneğin
3:45
nesne kalıcılığı kavramı. Doğumdan 2
3:47
yaşına kadar olan dönemin sonunda
3:49
bebeklerde harika bir dönüm noktası
3:50
yaşanır. Bu gözden kaybolan bir nesnenin
3:53
diyelim ki battaniyenin altına saklanan
3:56
bir oyuncağın aslında evrenden tamamen
3:58
silinmediğini fark etmeleridir.
4:00
İnanılmaz değil mi? Bu küçücük detay
4:02
aslında bir bebeğin zihninde artık
4:05
semboller oluşturmaya başladığının
4:06
mutlak kanıtıdır. Peki ya biraz daha
4:09
büyüdüklerinde 6-11 yaş arası somut
4:12
işlemler dönemindeki çocukların
4:13
sınırlarını burada çok net görüyoruz. Bu
4:16
çocuklar şekli değişse de miktarın aynı
4:18
kalacağını yani korunum ilkesini
4:20
anlayabilirler. harika sınıflandırmalar
4:22
yapabilirler ama mantıkları hala sadece
4:25
gözleriyle görebildikleri, elleriyle
4:27
dokunabildikleri o somut gerçekliğe sıkı
4:29
sıkıya bağlıdır. Yani soyut veya tamamen
4:32
varsayımsal senaryolar verdiğinizde
4:34
gerçekten zorlanırlar. O soyut beceriler
4:37
biraz daha beklemek zorunda. 4.üncü
4:39
konumuz öğretmenin sınıftaki yeni rolü.
4:41
Şimdi kamerayı biraz da sınıftaki
4:43
yetişkinlere çevirelim ve bu durumun
4:44
geleneksel dinamikleri nasıl
4:46
değiştirdiğine bakalım. Kaynak
4:48
materyalimiz burada iki farklı eğitim
4:50
modelini oldukça tarafsız bir şekilde
4:52
karşılaştırıyor. Bir yanda bilgiyi
4:54
otoriter bir yayıncı gibi dikte eden
4:56
geleneksel bilgi diktatörü öğretmen
4:58
modeli var. Diğer yanda ise
4:59
yapılandırmacılığın öne çıkardığı
5:01
öğrencilerin işbirliği yapmasına olanak
5:03
tanıyan, güvenli bir ortam sunan
5:05
işbirlikçi rehber modeli. Biri bilgiyi
5:07
aktarırken diğeri ortamı
5:09
kolaylaştırıyor. Ve bu kesinlikle çok
5:11
can alıcı bir nokta. Düşünsenize eğer
5:14
bir öğretmen sınıftaki her bir detayı,
5:16
her bir dakikayı mikro düzeyde planlar
5:18
ve her kuralı kendisi koyarsa ne olur?
5:21
Bu çocuğun o kendi öğrenmesinin aktif
5:23
mimarı olduğu fikriyle tamamen ters
5:25
düşer. Aktif, heyecanlı kaşiflerin
5:27
sadece söyleneni yapan, pasif, itaatkar
5:29
takipçilere dönüştüğünü görürsünüz. Bu
5:32
da bizi 5. bölümümüze Levowski'nin
5:35
inşaat metaforumuzdaki o muazzam
5:37
katkısına getiriyor. Eğitimde iskele
5:39
kurmak. İskele veya literatürdeki adıyla
5:42
scaffolding gerçek bir bina inşa ederken
5:45
o bina kendi başına ayakta duracak güce
5:47
erişene kadar geçici bir desteğe, bir
5:50
iskeleye ihtiyaç duyarsınız, değil mi?
5:52
İşte bir çocuğun zihninin de yeni bir
5:54
görevde ustalaşırken öğretmenden
5:56
beklediği çerçeve tam olarak budur.
5:58
Stratejik ve geçici bir destek. Konuyu
6:01
daha iyi kafamızda canlandırmak için
6:02
kaynak metinde geçen şu harika gerçek
6:04
dünya senaryosuna basit bir sınıf
6:06
etkinliğine bir göz atalım. Bir çocuktan
6:08
legolardan bir köprü yapmasını
6:10
istiyorsunuz. Bunu nasıl sağlarsınız?
6:12
Buradaki adımların iskele kavramıyla
6:14
nasıl birebil örtüştüğüne bakar mısınız?
6:16
Önce öğretici köprü örnekleri
6:18
gösteriyor. Sonra çocuğa bunu ayakta
6:20
tutan nedir diye sorarak onu
6:22
düşündürüyor. Küçük bir model
6:24
yapıyorlar. Ardından çocuk kendi başına
6:26
deneme yanılma yaparken ufak ipuçları
6:28
veriyor ve en vurucu nokta çocuğun
6:31
bağımsızlığı ve becerisi arttıkça
6:33
öğretmen o desteği yani iskeleyi yavaşça
6:36
geri çekiyor. Tam olarak kendi başına
6:38
ayakta durana kadar. Sonuç olarak bu
6:40
incelememizi bitirirken sizleri şu
6:42
kışkırtıcı soruyla başa bırakmak
6:44
istiyorum. Kendi öğrenme süreçlerinizde
6:47
bilginizi aktif olarak inşa eden bir
6:49
mimar mısınız? Yoksa sadece birinin
6:52
bardağınızı doldurmasını bekleyen o boş
6:54
kap mı? Şöyle bir durup kendi öğrenme ve
6:57
başkalarına öğretme yöntemlerinizi
6:59
yeniden gözden geçirin. Bu kavramları
7:02
bizimle birlikte keşfettiğiniz için çok
7:04
teşekkürler. Zihninizi hep aktif tutun.
7:06
Bir sonraki analizimizde görüşmek üzere.
#Jobs & Education