Up next in 10
Auzef Engelliler ve Sosyal Hizmet 2024 Üç Ders Soruları
https://lolonolo.com/2026/08/07/engelliler-ve-sosyal-hizmet-2024-uc-ders-sorulari/
auzef, Engelliler Ve Sosyal Hizmet, Sosyal Hizmet
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Selamlar. Açık öğretim, engellilik ve
0:02
sosyal hizmet telafi sınavlarına mı
0:03
hazırlanıyorsunuz? Öyleyse tam
0:06
yerindesiniz. Çünkü bugün bütün o
0:07
karmaşık ve zorlu konuları birlikte
0:10
nokta atışı bir şekilde çözeceğimiz bir
0:12
açıklayıcı rehberle karşınızdayım. Sınav
0:14
yaklaşıyor. Vaktinizin ne kadar değerli
0:16
olduğunu biliyorum. O yüzden hiç vakit
0:18
kaybetmeden doğrudan konulara dalıyoruz.
0:21
Bugün karşınıza çıkabilecek o meşhur
0:22
kavramları, herkesin düştüğü yanıltıcı
0:25
şıkları ve mutlaka bilmeniz gereken
0:27
tarihsel olguları akılda kalıcı bir
0:29
şekilde inceleyeceğiz. Zihninizi
0:31
toparlayın. Çünkü birazdan
0:32
konuşacaklarımız sınavda resmen hayat
0:34
kurtaracak. Şöyle bir yol haritamıza
0:36
bakalım. Bugün beş ana başlığımız var.
0:39
Tarihsel süreç, medikalden sosyal modele
0:42
geçiş, psikososyal etkiler,
0:43
erişilebilirlik ve bakım ve tabii ki
0:45
sosyolojik olgular. Birinci bölümümüzde
0:48
hızlıca başlıyoruz. Tarihsel süreçte
0:51
engelliliğe bakış. Gelin biraz geçmişe
0:54
gidelim. Çünkü eskilerin engelliliğini
0:56
nasıl tamamen yanlış anladığını bilirsek
0:59
bugünü de o kadar iyi kavrarız. Eski
1:01
Bab'e bakıyorsunuz mesela engellilere
1:04
yardım etmenin tanrıların gazabını
1:05
çekeceğine inanılıyor. İnanılmaz değil
1:08
mi? Yani korkudan kimse yardım eline
1:10
uzatmıyor. Sonra Antik Yunan'a
1:12
geçiyoruz. O meşhur düşünür Platon bile
1:14
çıkıp bedenen engelli çocuklar ortadan
1:16
kaldırılmalı diyebiliyor. Çünkü o dönem
1:19
toplumun faydası bireyden çok daha
1:21
önemli görülüyor. Roma dönemine
1:23
geldiğimizde biraz daha farklı
1:24
Hristiyanlığın da etkisiyle univiyare
1:27
denen bir uygulama var. Yeniden
1:29
evlenmeyen dullar resmen kutsanıyor.
1:32
Osmanlı'ya baktığımızda Yavuz Sultan
1:34
Selim zamanında Üsküdar'da özel bir
1:36
izolasyon merkezi kurulduğunu görüyoruz.
1:38
Cüzzamlı hastalar için yapılan meşhur
1:40
miskinler tekkesi. Sınavlar bu
1:43
eşleştirmelere bayılır. Aklınızın bir
1:45
köşesinde kesinlikle bulunsun. Şimdi
1:47
aman diyeyim buraya çok dikkat. Sınavda
1:49
herkesi avladıkları o klasik tuzağa
1:52
geldik. Size Osmanlı'da görme
1:54
engellilerin yani amaların nerede
1:56
çalışarak geçim sağlamadığını
1:57
soracaklar. İmarehanelerde
1:59
çalışıyorlardı. Musiki icra ediyorlardı.
2:02
Kur'an okuyorlardı. Ama kesinlikle ve
2:04
kesinlikle mimarhanelerde yani akıl
2:07
hastanelerinde çalışarak geçim
2:09
sağlamıyorlardı. Şıklarda mimar haneleri
2:11
gördüğünüz an hemen işaretleyip o soruyu
2:14
cebinize koyuyorsunuz. İkinci bölüm
2:17
medikalden sosyal modele geçiş. Tarihin
2:20
o bunaltıcı sayfalarından çıkıp biraz
2:22
günümüze doğru gelelim. Bütün bu felsefe
2:25
nasıl değişti dersiniz. Olay tamamen
2:28
sorun kimde sorusunda kilitleniyor.
2:30
Aslında eski yani medikal model diyor ki
2:33
sorun bireyde. O halde ne yapacağız?
2:35
Bireyi tedavi edeceğiz. Onu bir şekilde
2:37
mevcut sisteme uyduracağız. Yani tamamen
2:40
birey ve tıp odaklı. Ama sosyal modelde
2:42
çıkıp diyor ki bir saniye hayır sorun
2:44
bireyde falan değil. Sorun tamamen
2:46
bağlamda. Yani asıl sorun toplumun kendi
2:49
inşa ettiği o fiziksel ve tutumsal
2:52
bariyerler. bireyi değiştirmeye çalışmak
2:54
yerine önündeki engelleri kaldırmalıyız.
2:57
İşte bu iki model arasındaki ayrım
2:59
sınavın can damarlarından biridir. Ve
3:01
işte bir kırmızı alarm bilgisi daha.
3:03
Yine çok sık düşülen bir kronoloji
3:05
tuzağı var burada. Bronfen Brenner'ın ya
3:07
da Nagin'in kuramları evet sosyal modele
3:09
zemin hazırlamıştır ama şıklarda
3:11
göreceğiniz o insan hakları modeli var
3:13
ya işte o sosyal modele zemin falan
3:15
hazırlamadı. Tam tersi bütün bu
3:17
süreçlerin ardından ortaya çıkan en
3:19
modern sonuçtur. sebep sonuç ilişkisini
3:21
ters yüz etmeye çalışacaklar. Lütfen bu
3:23
tuzağa düşmeyin. 3ün bölüm psikososyal
3:26
etkiler ve sınıflandırma. Bakalım bu
3:29
engellilik durumları nasıl kategorize
3:31
ediliyormuş. Burada tanımlara çok hakim
3:33
olmamız lazım. Örneğin hafif düzeyde
3:35
zihinsel yetersizlik tanımı çok sık
3:37
sorulur. Bu bireyler kelimeleri tanır,
3:39
basit metinleri rahatça okur, sizinle
3:42
gündelik basit sohbetler de edebilirler.
3:44
Peki onları ele veren, bu kategoride
3:47
olmalarını sağlayan asıl şey ne? Anahtar
3:49
kelimemiz şu: Toplumsal adetleri
3:52
öğrenmekte zorlanmaları. Eğer bir soruda
3:54
bu ifadeyi görürseniz hiç düşünmeden
3:56
hafif düzey şıkkını yapıştırıp
3:58
geçebilirsiniz. Bir de nedenlerine göre
4:01
sınıflandırmamız var ki bu aslında çok
4:03
mantıksal bir ayrım. Soru şu: Engellilik
4:07
durumu anne karnında mı oluştu yoksa
4:09
doğumdan sonra dış bir etkenle mi? Yani
4:12
doğuştan mı sonradan mı? Bakın, bir
4:15
doğal afet, trafik kazası, aniden patlak
4:18
veren bir savaş ya da sonradan geçirilen
4:20
bir hastalık. Bunlar açıkça sonradan
4:23
yani postnatal nedenlerdir. Ama anne
4:26
adayının hamilelik sürecindeki alkol
4:28
kullanımı gibi bir etken doğrudan
4:30
doğuştan yani prenatal kategorisine
4:32
girer. Soru kökünü okurken bu mantığı
4:35
kurduğunuz an işiniz çok kolay. İşin
4:38
biraz da psikolojik boyutuna evlerin
4:40
içine girelim. Teori der ki engelli bir
4:43
çocuğa sahip olan ebereynlerin ama
4:45
özellikle de annelerin gösterdiği çok
4:47
spesifik sıralı tepkiler vardır. Bunlar
4:50
tam olarak şöyledir. Önce şok, ardından
4:53
bir reddetme, sonra kızgınlık ve
4:56
nihayetinde depresyon. Hatta bu süreçte
4:58
annelerin kendilerini dış dünyadan izole
5:01
etmeleri öyle sadece basit bir
5:02
psikolojik buhran değil. Bildiğiniz
5:04
makro boyutta sosyal bir sorunun
5:06
uzantısıdır. Ama bir dakika burada
5:09
durun. Çok kurnazca hazırlanmış bir
5:11
çeldirici geliyor. Size teorik ilk
5:13
evreleri sorduklarında şıklara
5:15
genellikle acı çekmeyi de koyarlar. Yahu
5:17
gerçek hayatta elbette ki acı çekiliyor.
5:19
Bu çok insani, çok doğal. Fakat teorik
5:22
literatürde yapılandırılmış resmi bir
5:24
acı çekme evresi yok. Şok var, reddetme
5:27
var, öfke var ama acı çekme formal bir
5:29
evre olarak geçmez. Sınav anında bu
5:31
ayrımı hatırlamanız hayati önem taşıyor.
5:34
Geldik 4. bölüme. Erişilebilirlik,
5:36
eğitim ve bakım. Çözüm odaklı
5:38
uygulamalara geçiyoruz ama önce çok
5:40
çarpıcı bir detayla. %5 ile 10. Evet,
5:44
yanlış duymadınız. Dünyada engelliler
5:47
için erişilebilir formatta basılmış
5:48
kitapların tüm basılı yayınları oranı
5:51
sadece bu kadar. İnanılmaz düşük değil
5:54
mi? Tam bir erişilebilirlik krizi. İşte
5:56
bu yüzden uluslararası kuruluşlar fellik
5:59
fellik bu konuyu gündemlerine almaya,
6:01
metinler yayınlamaya başladılar. Peki şu
6:04
her yerde gördüğümüz fiziksel
6:05
erişilebilirlik, engelsiz tasarım
6:07
fikirleri ilk nerede, nasıl patlak verdi
6:10
dersiniz? Tarihte çok net bir kırılma
6:13
noktası var. I. Dünya Savaşı'nın hemen
6:15
sonrası. Dünya Savaşı değil, bakın
6:18
burası önemli. Dünya Savaşı'ndan sonra
6:21
uzulmını kaybetmiş on binlerce gazi
6:24
sivil hayata dönünce şehirlerin,
6:26
binaların o meşhur engelsiz tasarım
6:28
anlayışıyla silbaş'tan inşa edilmesi
6:31
artık ertelenemez bir zorunluluk haline
6:33
geldi. Tabii Türkiye'deki kurumsal
6:36
terminolojiye de hakim olmamız şart.
6:38
Bakın engelliler için taşımalı eğitim
6:41
desteği veriliyor. Ama bunu sadece Milli
6:43
Eğitim Bakanlığı tek başına yapmıyor.
6:46
Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü ile ele
6:48
yapıyorlar. Bu bir. İkincisi, eve gelen
6:51
o fedakar gezici öğretmenler var ya, o
6:54
sistemin resmi adı evde eğitim hizmeti.
6:57
Ve üçüncüsü, bence en kritiği engelli
7:00
çocuğu olan ailelerin haftada birkaç
7:03
gün, birkaç saatliğine de olsa nefes
7:05
almasını, bir yandan da çocuğun
7:07
sosyalleşip rehabilite olmasını sağlayan
7:09
yerler. Bunlara da gündüzlü kurum bakımı
7:12
diyoruz. Sınavda bu kavramları
7:14
birbiriyle eşleştirmeniz beklenecek. Ve
7:17
işte son bölümümüz. Sosyolojik olgular
7:19
ve kavramlar. Buradan genelde doğrudan
7:22
puan getiren o net bilgi soruları çıkar.
7:25
Seri halde gidelim. 1. 18. yüzyıl Macar
7:28
dil bilim çalışmalarına göre Romanların
7:31
yani çingenelerin kökeni bilimsel olarak
7:33
neresi kabul ediliyor? Hindistan. 2.
7:36
Türkiye'deki göç nedenlerini sorarlar.
7:38
Eğer bir aile başlık parası yüzünden göç
7:41
ediyorsa bu ekonomik bir neden değildir.
7:43
Tam olarak sosyal ve kültürel bir
7:45
nedendir. Ve 3. O eski uluslararası
7:47
metinlerdeki handicapped person kelimesi
7:50
Türkiye'de 90'ların sonuna kadar
7:52
maalesef sakat olarak çevriliyordu.
7:55
Neyse ki bugün çok daha kapsayıcı
7:56
terminolojiler kullanıyoruz. Ve son bir
7:59
hap bilgiyle konuyu toparlayalım.
8:01
Yaşlılık sosyolojisinden banko sorulan
8:03
bir kuram eksiklik teorisi. Adı üstünde
8:05
aslında. Eskiden neydi? Büyükanneler,
8:08
büyük babalar torunlara bakar, aile
8:10
içinde çok temel bir işlev görürlerdi.
8:12
Ama şimdi modern yaşam, kreşler, bakım
8:15
evleri derken yaşlılar bu işlevleri
8:17
kurumlara devretti. Yani toplumdaki o
8:19
eski rollerini, işlevlerini yitirdiler.
8:22
Rollerin eksildiği bu sosyolojik
8:24
yaklaşıma da doğrudan eksiklik teorisi
8:26
diyoruz. İşte bu kadar. Bütün o karmaşık
8:29
kavramların sizi tongaya düşürecek
8:31
tuzakların ve bilmeniz gereken tarihsel
8:33
gerçeklerin üstesinden harika bir
8:35
şekilde geldik. Artık o çeldirici
8:37
şıklara karşı çok daha güçlüsünüz
8:39
eminim. Ama tüm bu konuştuklarımızın
8:42
ötesinde asıl kendimize sormamız gereken
8:44
ve bizi düşünmeye sevk eden soru şu:
8:47
Engelleri yaratan gerçekten bireylerin
8:49
sahip olduğu farklılıklar mı yoksa
8:51
hepimizin farkında olmadan inşa ettiği
8:53
bu toplumun bariyerleri mi? Belki de bu
8:56
bakış açısını değiştirdiğimiz an dünyayı
8:58
gerçekten değiştirmeye başlayacağız.
9:00
Açık öğretim denemeleri ve öğrencilerin
9:02
akıllarında kalan o zorlu sınav
9:04
sorularının pratik çözümleri için
9:06
lonolono.com'u ziyaret etmeyi unutmayın.
9:08
Hoşça kalın.
Jobs & Education