Up next in 10
Auzef Elektrikle Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği 2025 Final Soruları
https://lolonolo.com/2026/05/21/elektrikle-calismalarda-is-sagligi-ve-guvenligi-2024-2025-final-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Elektrikli çalışmalarda
0:02
iş sağlığı ve güvenliği kurallarını
0:04
enine boyuna masaya yatırdığımız bu
0:05
detaylı incelemeye hoş geldiniz. Şimdi
0:08
ister yaklaşan 2024-2025 final
0:10
sınavlarında yüksek puanları hedefleyen
0:12
bir öğrenci olun, ister sahadaki o
0:14
kritik güvenlik bilgilerini hafızasında
0:16
tazelemek isteyen tecrübeli bir
0:17
profesyonel kesinlikle doğru yerdesiniz.
0:20
Bugün o sıkıcı kuru mevzuat metinlerini
0:22
bir kenara bırakıyoruz. Bu hayat
0:24
kurtaran kuralların ardındaki mantığı,
0:26
sistemi ve bilimi hep birlikte çok daha
0:28
anlaşılır bir şekilde çözeceğiz.
0:30
Kahveniz hazırsa hemen başlayalım.
0:32
Tamam. Lafı hiç uzatmadan hemen bugünkü
0:34
yol haritamıza bir göz atalım. Toplamda
0:37
dört ana durağımız var. Önce temel
0:39
kavramlar ve sınırlar diyeceğiz. Sonra
0:41
aydınlatma ve görsel algı konusuna
0:43
gireceğiz. Ardından yangın ve acil durum
0:46
kurallarına bakıp son olarak özel
0:48
tesisler ve bakım detaylarıyla bu işi
0:50
noktalayacağız. 1. bölüm, temel
0:52
kavramlar ve sınırlar. Elektrik
0:54
güvenliğinin tam kalbi yani temeli
0:57
burası. Şimdi aklımıza kazmamız gereken
0:59
ilk ve en kritik sayı karşımızda 1000.
1:03
Peki ama neden 1000? Çünkü mevzuata göre
1:05
alternatif akım tesislerinde alçak
1:08
gerilim diyebilmemiz için üst sınırımız
1:10
tam olarak 1000 vol'tur. Bakın eğer
1:13
elinizdeki sistem bu sınırı 1 volt bile
1:15
aşıyorsa geçmiş olsun yasal ve fiziksel
1:18
olarak o son derece tehlikeli yüksek
1:20
gerilim bölgesine adım atmış
1:22
oluyorsunuz. Kurallar anında değişiyor.
1:24
Peki bu kurallar yetkilerimizi nasıl
1:27
şekillendiriyor? Gelin grup 2 yetkili
1:29
personelin limitlerine bir bakalım. İşin
1:31
doğasına göre yetkiniz de büyüyor
1:33
aslında. Diyelim ki sadece bir planlama
1:35
yapıyorsunuz. Maksimum sınırınız 30 kW.
1:38
Ama iş yapım ve inşaata geldiğinde 400
1:41
volt gerilimde bu sınır 125 kW'a
1:43
fırlıyor. İşletme ve bakım kısmına
1:45
geçtiğinizde ise yetkiniz gerçekten
1:47
devasa bir boyuta ulaşıyor. 35 kVt
1:50
altında tam 1000 kW. Yani ne yaptığınıza
1:52
bağlı olarak sorumluluğunuz da
1:54
katlanıyor. İş güvenliğinin o en meşhur
1:56
kelimesine gelelim. Risk. Risk dediğimiz
1:59
şey öyle havadan sudan bir tahmin, bir
2:01
his falan değildir. Bayağı matematiksel
2:04
bir çarpımdır. Tehlikenin olma
2:06
olasılığıyla vereceği zararın şiddetini
2:08
çarparsınız. Peki bu şiddeti ne
2:10
belirliyor derseniz doğrudan gerçeğin ta
2:12
kendisi, yaralanmanın seviyesi, çevreye
2:15
verilen fiziksel hasar ve kazadan
2:17
etkilenen kişi sayısı. Yani şiddet
2:19
tamamen sağda yaşanan fiziksel
2:21
gerçeklikten ibarettir. Ve işte tam
2:23
burada sizi düşürmeye bayıldıkları o
2:25
meşhur tuzağa geliyoruz. Çok dikkat
2:27
edin. Bazen karşınıza kazadan sonra
2:29
tutulan tutanaklar veya doldurulan
2:31
evraklar riskin şiddetini etkiler gibi
2:33
bir ima çıkabilir. Yok böyle bir şey.
2:35
Kesinlikle hayır. Kaza olduktan sonra
2:37
masada istediğiniz kadar kağıt doldurun.
2:39
O evrak işleri sahadaki kazanın fiziksel
2:42
şiddetini matematiksel olarak 1
2:44
milimetre bile değiştirmez. Masa
2:46
başından kalkıp sahadaki o yorgun insan
2:48
bedenine dönecek olursak karşımızda 11
2:51
sayısı var. Bu yasaların insanın
2:53
tükenmişlik sınırına çektiği kırmızı
2:55
çizgidir. Mevzuat der ki: "Vardiyalı
2:57
çalışan bir işçi vardiyası değişiyor
2:59
olsa bile kesintisiz olarak en az 11
3:02
saat dinlendirilmeden tekrar
3:03
çalıştırılamaz. Çok net. Çünkü yorgun
3:07
bir beden elektrik kazalarına resmen
3:09
davetiye çıkarır." Hazır sistemlerden
3:11
bahsetmişken şu teknik detayı da hemen
3:13
hafızamıza atalım. TS3994
3:17
standardındaki TT topraklama sistemleri.
3:20
Buradaki o T harfleri bize aslında çok
3:22
basit bir anahtar kelimeyi fısıldıyor.
3:24
Tamamen ayrı. Bu sistemlerde şebekenin
3:27
güç kaynağı ayrı bir yerden
3:28
topraklanırken cihazım gövdesi tamamen
3:30
bağımsız ayrı bir noktadan topraklanır.
3:32
İzolasyon için harika bir mantık değil
3:34
mi? Hız kesmeden ikinci bölümümüze
3:37
geçiyoruz. Aydınlatma, görsel algı ve
3:40
statik elektrik. Çevreyi nasıl kontrol
3:42
edeceğiz? Gelin buna bakalım. Şimdi
3:45
burası gerçekten ilginç. Her tesisin
3:47
veya odanın ışığı aynı olmak zorunda mı?
3:50
Hayır. Ortadaki tehlikeye göre
3:52
ışıklandırma değişiyor. Eğer yüksek
3:54
gerilim hücreleri veya alçak gerilim
3:56
panı odaları gibi doğrudan aktif işlem
3:59
yapılan tehlikeli alanlardaysanız
4:01
yasalar burayı en az 250 lüks ile
4:03
aydınlatacaksın diyor. Net görmek
4:05
zorundasınız. Ama sadece şöyle bir bakıp
4:08
çıktığınız denetim yapılan transformatör
4:10
odalarında 150 lüks yeterli kabul
4:12
ediliyor. Tabii net görmek demişken
4:15
gözümüz gerçekten muazzam bir
4:16
mühendislik harikası. Işığın nasıl
4:18
adapte oluyoruz hiç düşündünüz mü?
4:20
Özellikle alaca karanlıkta veya loş bir
4:23
tünele girdiğinizde karanlıkta çalışan
4:25
çomak hücreleriyle aydınlıkta çalışan
4:27
koni hücreleri bir takım halinde
4:29
çalışmaya başlıyor. Buna mezopik görme
4:31
veya karma görme diyoruz. Bilimsel
4:34
olarak bu mucizevi uyum ışık uyarımının
4:36
10 üzeri -2 ile 10 apostilip arasındaki
4:39
o dar aralığında gerçekleşiyor. Bu da
4:41
bize şunu çok net gösteriyor. Doğal gün
4:44
ışığını kullanarak güvenli bir ortam
4:46
planlıyorsanız şansa yer yok. Gerçek
4:49
mimari faktörleri hesaba katmak
4:51
zorundasınız. Pencerenin boyutu ne
4:53
kadar? Pencere hangi yöne bakıyor? Ve en
4:55
önemlisi etraftaki binaların o mekana
4:58
düşürdüğü gölge etkisi nedir? Gün
5:01
ışığını doğru planlamak kelimenin tam
5:03
anlamıyla kaza önler. Fakat burada da
5:06
komitenin çok sevdiği o çeldiricilerden
5:07
biri pusuda bekliyor. Pencere
5:09
çerçevesinin malzemesi yani o çerçevenin
5:12
ahşap ya da plastik olması içeri giren
5:14
gün ışığı miktarını etkiler mi? Koca bir
5:17
hayır. Arkadaşlar malzeme türü sadece
5:20
estetik ve ısı yalıtımı ile ilgilidir.
5:22
Aydınlatma güvenliği ile fiziksel olarak
5:23
hiçbir alakası yoktur. Bu tuzağa
5:25
düşmüyoruz. Işık konusunu bir çanara
5:28
bırakıp ortamdaki bir diğer sinsi
5:30
tehlikeye geçelim. Statik elektrik. Çoğu
5:33
insan o anlık elektrik çarpmasının neden
5:36
kaynaklandığını anlamaz. Oysa ortamda
5:38
çok net fiziksel tetikleyiciler vardır.
5:41
Nemin düşmesi, anlık sıcaklık
5:43
değişimleri, dokunduğunuz cismin
5:45
yalıtkanlık durumu ve bataryalardaki o
5:47
pil etkisi. İşte bunlar o statik yükün
5:50
birikmesine neden olan gerçek
5:51
faktörlerdir. Yani işin can alıcı
5:53
noktası şu: Ortamın aydınlık olması
5:55
statik elektriği azaltır diye bir şey
5:57
duyarsanız bilin ki bu tamamen bir
5:59
efsane. Odanın ışıklandırma seviyesiyle
6:02
o sürtünme kaynaklı statik yük birikimi
6:03
arasında fiziksel olarak sıfır ilişki
6:05
vardır. Hiçbir ışık statik elektriği
6:07
engelleyemez. 3üncü bölüm, yangın, uyarı
6:10
sistemleri ve acil durum protokolleri.
6:13
İşlerin biraz daha kritikleştiği yere
6:15
geldik. Mesela hepimizin bildiği o acil
6:18
çıkış tabelaları. Binalarda bu
6:20
işaretlerin yüksekliğinin en az 15 cm
6:22
olması gerekiyor. Ama asıl bomba detay
6:25
şu: Tabelanın ışık kaynağı nerede? Eğer
6:27
tabela kendinden yani içeriden
6:29
aydınlatmalıysa yüksekliğinin tam 200
6:31
katı mesafeden görülebileceği yasal
6:33
olarak kabul ediliyor. Ama eğer ışık
6:35
tabelaya dışarıdan vuruyorsa bu mesafe
6:38
yarı yarıya düşüyor. Sadece 100 katı baz
6:40
alınıyor. Aydınlatma türünün yasal
6:42
görünürlüğü kelimenin tam anlamıyla
6:43
nasıl ikiye katladığını görüyor musunuz?
6:45
Ve otomatik yangın alarmları. Öyle bizim
6:48
binaya da koysak mı acaba diyeceğiniz
6:50
opsiyonel sistemler değil bunlar. Net
6:52
yapısal limitler var. Eğer bir müze veya
6:55
sergi salonunun yüksekliği 6,5 metreyi
6:57
geçiyorsa ya da bir otelin, bir
6:58
yatakhanenin kapasitesi 200 yatağı
7:00
aşıyorsa hiç kaçarınız yok. O otomatik
7:02
algılama sistemini kurmak zorundasınız.
7:05
Yasa bu kadar net. Peki o alarm çalmaya
7:07
başladığında ne olacak? İşte hayatta
7:10
kalmakla sağır olmak arasındaki o ince
7:12
çizgi 75 ve 120 desibel. Tahliye için
7:16
çalan alarmın 3 metre uzaktan
7:18
ölçüldüğünde en az 75 desbel olması
7:20
şart. Yani o panik anında herkes o sesi
7:23
duyacak ama üst sınırımız katı bir
7:25
şekilde 120 desibel. Neden? Çünkü
7:28
insanları uyaralım derken kulak
7:29
zarlarını patlatıp onları o karmaşada
7:31
sağır etmek istemeyiz. Ve geldik son
7:34
durağımıza. 4. bölüm. Özel tesisler ve
7:38
bakım kuralları. Tesislerin en riskli
7:41
alanlarına giriyoruz. Burada size hemen
7:43
doğrudan çoğumuzun yanlış bildiği bir
7:46
soru sormak istiyorum. Asansör bakımı
7:48
dendiğinde aklınıza ne geliyor? Sadece
7:50
asansör kabinin içini güzelce silmek ve
7:53
o asansör kuyusunun dibindeki çöpleri
7:55
temizlemek mi? İnanın çoğu bina sakini
7:57
tam olarak böyle düşünüyor. Oysa işin
8:00
aslı hiç de öyle değil. Gerçek bakım
8:03
dediğimiz şey doğrudan yıpranmaya ve
8:05
aşınmaya maruz kalan o kritik mekanik
8:07
parçaların onarılması veya tamamen
8:09
değiştirilmesidir. Temizlik sadece
8:11
temizliktir ve iş denetime geldiğinde
8:14
kuvvetli akım tesislerinin yalıtım ve
8:16
kaçak risklerine karşı denetimleri yasal
8:18
olarak en geç yılda bir yapılmak
8:20
zorundadır. Burada şansa asla yer yok.
8:23
Şimdi bir tesisin muhtemelen en zorlu,
8:26
en patlayıcı bölümüne adım atıyoruz.
8:28
Kurşun asitli akü odaları. Burada
8:30
hidrojen gazı sızıntısı riski hep
8:32
ensenizdedir. Kurallar tavizsizdir.
8:35
Zeminler kesinlikle aside dayanıklı
8:37
olmak zorunda. Gaz sızıntısı olabileceği
8:39
için kıvılcım çıkaran tek bir lamba bile
8:41
kullanamazsınız. Sadece su ve gaz
8:44
sızdırmaz o özel etanj armatürler
8:46
kullanılır ve dışarıdan gelebilecek en
8:48
ufak bir darbeye karşı pencereler
8:50
mutlaka telli kafesle korunmalıdır. Ve
8:53
bu incelememizi tam anlamıyla hayat
8:55
kurtaracak gibi bir kuralla, bir hayatta
8:58
kalma prensibiyle noktalıyoruz. Bu
9:00
bahsettiğimiz patlama riski olan akü
9:03
odalarının kapıları istisnasız her zaman
9:05
dışarıya yani kaçış yönüne doğru açılmak
9:08
zorundadır. İçeriye açılan bir kapı
9:11
kesinlikle yasaktır. Bir düşünün içeride
9:14
bir gaz sıkışması, o korkunç basınçlı
9:16
bir patlama anı var. Panikle kapıyı
9:19
kendinize doğru çekerek açmaya
9:20
çalışıyorsunuz. O basınç varken o kapıyı
9:23
fiziksel olarak asla çekemezsiniz.
9:25
Kapıyı iterek kaçmak zorundasınız. Peki
9:28
bu inanılmaz basit ama ölümcül detay
9:30
bugünden sonra girdiğiniz her binanın,
9:33
her odanın kapı tasarımına nasıl farklı,
9:35
nasıl daha güvenlik odaklı bir gözle
9:37
bakmanızı sağlayacak? Güvenlik her zaman
9:40
detaylardadır. İzlediğiniz ve bilginizi
9:42
tazelediğiniz için teşekkürler. Güvende
9:44
kalın.
Jobs & Education