Up next in 10
Auzef Edebiyat Sanat ve Toplum 2025-2026 Final Soruları
https://lolonolo.com/2026/06/24/edebiyat-sanat-ve-toplum-2025-2026-final-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Selam herkese. Yaklaşan AF ve AOF
0:03
finalleri için hazırladığımız bu özel
0:05
analiz rehberine hoş geldiniz.
0:07
Biliyorsunuz edebiyat, sanat ve toplum
0:09
dersinin o devasa müfredatı bazen göz
0:12
korkutabiliyor ama hiç merak etmeyin. O
0:14
ezberlemeniz gereken koca bir yığın gibi
0:16
duran bilgiyi alıp son derece mantıksal,
0:19
akılda kalıcı bir yapıya oturtacağız.
0:21
Hazırsanız bizi o sınavda başarıya
0:23
götürecek bu haritayı birlikte
0:24
keşfetmeye başlayalım. Hadi lafı hiç
0:27
uzatmadan rotamızı çizelim. Bizi sınavda
0:30
zafere götürecek beş durağımız var. Önce
0:33
romanın doğuşuna bakacağız. Sonra önemli
0:35
yazarları inceleyeceğiz. Ardından sanat
0:38
akımları, edebiyat kuramları diyeceğiz.
0:40
Ve son olarak da o çok beklediğiniz
0:42
nokta atışı sınav rehberiyle kapanışı
0:44
yapacağız. Evet, birinci bölümümüzle
0:47
hızlıca başlıyoruz. Romanın doğuşu ve
0:49
gelişimi. Şimdi roman dediğimiz tür öyle
0:53
bir sabah uyandığımızda gökten zembille
0:55
inmedi tabii ki değil mi? Tamamen
0:57
değişen toplumsal yapıların bir
0:58
sonucuydu bu. Bakın 17. yüzyıla
1:01
gittiğimizde Servantes'in Don Kişotu
1:03
veya o pikaresk romanlar aslında işin
1:06
ilk kıvılcımlarıydı ama asıl o büyük
1:08
patlama, o inanılmaz yükseliş nerede
1:10
oldu derseniz 18. yüzyıl
1:12
İngiltere'sinde. Neden? Çünkü okuyucu
1:15
sayısı bir anda çılgınlar gibi arttı. Bu
1:17
devasa talepte romanı uçuşa geçirdi
1:19
haliyle. Peki ya bizde yani Türkiye'de
1:22
durum neydi? 19. yüzyıla o meşhur
1:25
Tanzimat dönemine bakmamız gerekiyor. Ve
1:27
işte burası inanılmaz kritik. Sınavda da
1:30
hayat kurtarır benden söylemesi. Batı
1:33
ile bizim aramızda siyahla beyaz kadar
1:35
net bir fark var. Batıda özellikle
1:37
İngiltere'de okuyucu kitlesinin
1:39
artmasıyla Roman tamamen organik, kendi
1:41
kendine tabandan yukarı doğru büyüyor.
1:44
Ama bize gelişi hiç de öyle olmamış. Biz
1:47
Roman'ı Tanzimat dönemindeki o
1:48
batılılaşma vizyonuyla ve çok bilinçli
1:51
çeviri faaliyetleriyle tabiri caizse
1:53
stratejik bir paket olarak dışarıdan
1:55
ithal etmişiz. Bu organik büyüme ile
1:57
stratejik ithalat zıtlığını sakın
1:59
unutmayın. Erken dönem romanlarından
2:02
bahsederken o meşhur ada motifini
2:04
atlamak olmaz. Daniel Defo'nun Robinson
2:07
Cruzos'u ve Jonathan Swift'ın Guliver'in
2:09
gezileri ikisi de bir adada geçiyor.
2:12
Doğru mu? Ama gelin görün ki o adayı
2:14
kullanma amaçları birbirinden tamamen
2:16
farklı. Difo bu motifi insan doğasını ve
2:19
medeniyeti sıfırdan inşa etmeyi anlatmak
2:21
için kullanırken Swift toplumu ve
2:24
siyaseti kıyasıya hatta biraz da
2:26
acımasızca eleştirmek için kullanıyor.
2:28
Ada motifi edebiyat sosyolojisinin en
2:31
temel yapı taşlarından biridir. İki
2:33
yazar, iki farklı işlev. Kesinlikle
2:35
aklınızın bir köşesine yazın bunu.
2:37
Geldik ikinci bölümüze. Önemli yazarlar
2:40
ve eserleri. Burası sadece bir isim veya
2:43
eser ezberleme seansı değil. Ona göre bu
2:46
duyduğunuz o efsanevi yazarlar var ya
2:48
onlar aslında dönemlerinin en keskin, en
2:51
parlak sosyal yorumcularıydı. Edebiyat
2:54
onların topluma tuttukları devasa bir
2:56
aynaydı diyebiliriz. Mesela Fransızlara
2:59
bir bakalım. Stendal, kızıl ile kara ve
3:02
Parma manastırıyla Bazlak ise o devasa
3:05
eserleriyle doğrudan toplumsal sınıflara
3:07
ve sınıf çatışmalarına odaklanıyor.
3:10
İngilizlere geçtiğimizde Thomas Morron
3:12
Ütopyası gibi inanılmaz kilometre
3:14
taşları çıkıyor karşımıza. Bize yani
3:17
Türk edebiyatına döndüğümüzde işin rengi
3:19
biraz daha değişiyor. Kemal Tahir'in
3:21
Asya tipi üretim tarzını yani kısa
3:24
adıyla Atütü romanlarına nasıl ilmek
3:26
ilmek işlediğini görüyoruz. ya da
3:28
Hüseyin Rahmi'nin Şıpsevdi eserinde o
3:31
ala frangalık özentisini, kültürel
3:33
değişimleri nasıl tiye aldığını
3:34
okuyoruz. Sınavda kimin hangi toplumsal
3:37
dertle dertlendiğini eşleştirebilmek
3:39
inanın bana altın değerinde. Hemen hız
3:42
kesmeden 3üncü bölüme geçiyoruz. Sanat
3:44
akımları ve toplum. Peki sanat nasıl
3:47
oldu da sadece soyluların o gösterişli
3:49
saraylarında yankılanan bir şey olmaktan
3:51
çıkıp sokağa sıradan insanın hayatına
3:54
indi? İşte bu büyük kırılmanın
3:56
arkasındaki isim Güstaf Kurbe ve onunla
3:59
birlikte şahlanan natüralizm ve
4:01
gerçekçilik akımları. Bu akımlar
4:03
romantizmin o pembeye boyanmış,
4:05
fazlasıyla süslü dünyasını resmen
4:07
ellerinin tersiyle ittiler. Dediler ki,
4:09
"Hayır, biz gündelik yaşamı, işçileri,
4:12
köylüleri, o hiç boyanmamış, cilağa
4:14
çekilmemiş çıplak toplumsal gerçekliği
4:17
anlatacağız." Yani o sanatsal mercek
4:19
tarihte ilk defa doğrudan sokaktaki
4:21
vatandaşa çevrildi ve Kurbed'in başını
4:24
çektiği bu rüzgar edebiyatta da resmen
4:26
bir kasırgaya dönüştü. Hazır gerçekliğin
4:28
kitlelere ulaşmasından bahsediyorken 19.
4:31
yüzyıldaki o inanılmaz devrimi es
4:33
geçemeyiz. Romanların gazetelerde
4:35
tefrika edilmesi meselesi yani bölüm
4:38
bölüm arkası yarın gibi yayımlanması. Bu
4:40
var ya sadece zekice bir ticari taktik
4:43
falan değildi. Bu okumayı
4:45
demokratikleştiren kelimenin tam
4:47
anlamıyla devrimci bir hamleydi.
4:48
Düşünsenize artık öyle kalın ciltli ateş
4:51
pahası kitapları almak zorunda
4:52
değildiniz. Gazeteyi alan herkes
4:55
edebiyata anında ulaşıyordu. Bu da
4:57
Roma'nın o toplumsal tabanını daha önce
4:59
hiç olmadığı kadar genişletti. Sırada
5:02
4.üncü bölümümüz var. Edebiyat kuramları
5:05
ve sosyolojisi. Şimdi biraz daha
5:07
akademik bir gözlük takalım ve
5:09
okuduğumuz o romanların perde
5:11
arkasındaki gizli mekanizmaları deşifre
5:13
edelim. Karşınızda Fransız sosyolog
5:15
Pierre Burdi ve onun o meşhur alan
5:17
teorisi. Bakın buradaki en can alıcı
5:20
nokta şu. Burtio bize der ki, "Edebiyat
5:23
dünyası öyle sadece ilham perilerinin
5:26
uçuştuğu saf yetenekle dönen masum bir
5:28
yer filan değildir. O edebiyat dünyasını
5:31
çok net bir şekilde güç ilişkileri
5:34
üzerinden okur. Kimin eseri basılacak?
5:36
Kim büyük yazar ilan edilecek? Bütün
5:38
bunlar o alanın içindeki kültürel
5:40
sermayeyle o görünmez güç dengeleriyle
5:43
belirlenir. Sizden tek ricam sınav
5:45
kağıdında Pier Burdio adını gördüğünüz
5:48
an beyninizde anında alan teorisi ve güç
5:51
ilişkileri ışıkları yansın. Anlaştık mı?
5:54
Tabii meydan sadece Bordiye'ye kalmış
5:56
değil. Edebiyata sosyolojik bir neşler
5:59
vuran diğer büyük isimleri de bilmemiz
6:00
şart. Bizden Ziya Gökayp ve Besim
6:03
Dellaloğlu, batıdan ise Howard Becker.
6:06
Bu isimler farklı dönemlerde bambaşka
6:08
coğrafyalarda yaşamış olsalar da çok
6:10
kritik ortak bir noktada buluşuyorlar.
6:13
Edebiyatın toplumsal işlevi yani roman
6:16
dediğimiz şey sadece boş zamanlarımızda
6:18
bizi eğlendiren bir kurgudan ibaret
6:20
değil. Toplumun kendisini aynada görme,
6:23
anlama ve hatta yeniden inşa etme aracı.
6:26
İşin o sosyolojik önemi tam da burada
6:28
yatıyor zaten. Ve geldik en heyecanlı
6:31
yere. 5. bölüm. Sınav için hazırlık
6:34
rehberi. Bunca teoriyi, yazar
6:36
isimlerini, kuramları boşuna konuşmadık
6:39
elbette. Şimdi tüm bu anlattıklarımızı o
6:41
yaklaşan 2025-2026 finallerinde nasıl
6:45
net bir başarıya dönüştüreceğinize
6:47
bakalım. 25. Bu sayı inanın bana
6:49
öylesine rastgele seçilmiş bir rakam
6:51
değil. Sınav salonuna adım atmadan önce
6:54
tam anlamıyla su gibi bilmeniz gereken
6:56
nokta atışı soruların toplamı bu.
6:58
Edebiyat, sanat ve toplum gibi o darya
7:01
deniz müfredatı eritip süzdüğümüzde
7:03
elinizde kalan en saf, en hayati öz tam
7:06
olarak bu 25 sorudur. Peki bu çalışma
7:09
setinin yapısı nasıl derseniz durum
7:11
oldukça net. Setin ana omurgasını
7:14
doğrudan güncel final sınavı a
7:16
kitapçığından aldığımız o 20 gerçek soru
7:18
oluşturuyor. Yani karşınıza çıkma
7:21
ihtimali en yüksek işin tam kalbi olan
7:23
kısım. Geriye kalan o kritik beş soruysa
7:27
mevzuyu kuru bir ezberden çıkarıp
7:29
mantığınızı oturtmanız için LoloNolo
7:31
ekibi tarafından özenle özgün olarak
7:33
hazırlandı ve eklendi. Bu harika karma
7:36
sayesinde sadece şıkları ezberlemekle
7:38
kalmayacak soruların arkasındaki o ana
7:41
fikri şıp diye kavrayacaksınız. Bugünlük
7:44
analizimizi taparlarken zihninizde şu
7:46
sorunun yankılanmasını istiyorum.
7:47
Okuduğunuz o romanların arkasında
7:49
gizlenen toplumsal güç dinamiklerini,
7:51
sınıfsal kavgaları ve yazarın aslında ne
7:54
söylemek istediğini bu kadar net
7:55
görebilmek. Elinize alacağınız bir
7:57
sonraki kitabı ve çok daha önemlisi
7:59
gireceğiniz o final sınavını nasıl
8:00
değiştirecek? Düşünsenize sayfadaki
8:03
kelimeler artık sizin için sadece
8:04
mürekkep lekesi değil. Onlar toplumu
8:06
şekillendiren, eleştiren çok güçlü birer
8:08
araç. Bu yeni analitik gözlüğünüzle
8:11
sınav kağıdındaki her sorunun
8:12
arkasındaki o büyük resmi şak diye
8:14
göreceğinizden hiç şüphem yok. Hepinize
8:16
çalışmalarınızda büyük kolaylıklar ve o
8:18
yaklaşan finallerinize şimdiden muazzam
8:20
başarılar diliyorum. Görüşmek üzere.
Jobs & Education