live_tv
Livestream Starting Soon
00
Hours
:
00
Minutes
:
00
Seconds
Up next in 10
Auzef Dopingle Mücadele 2025-2026 Bütünleme Soruları
https://lolonolo.com/2026/02/02/dopingle-mucadele-2025-2026-butunleme-sorulari/
Bu kaynaklar, Dünya Dopingle Mücadele Ajansı (WADA) tarafından belirlenen küresel standartlar ışığında, sporda etik dürüstlüğü ve sporcu sağlığını korumaya yönelik temel kuralları kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. Metinlerde, özellikle elit sporcuları hedef alan doping kontrol süreçleri, numune alım usulleri ve biyolojik pasaport gibi modern takip yöntemleri detaylandırılmaktadır. Sporcuların vücutlarına giren her maddeden sorumlu olduklarını vurgulayan "Katı Sorumluluk İlkesi" ile yasaklı madde kullanımı durumunda başvurulan Tedavi Amaçlı Kullanım İstisnası (TAKİ) gibi hukuki mekanizmalar açıklanmaktadır. Ayrıca, dopingin yol açabileceği ölümcül sağlık riskleri ile Türkiye özelinde TDMK ve uluslararası düzeyde CAS gibi yetkili kurumların rolleri üzerinde durulmaktadır. Sonuç olarak bu içerik, dopingle mücadelenin hem bilimsel ve stratejik boyutlarını hem de toplumsal farkındalık yaratma amacını bütünsel bir çerçevede sunmaktadır.
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Merhaba. Bugün sizi elit bir sporcunun
0:02
gözünden dopingle mücadele dünyasında
0:05
bir yolculuğa çıkarıyoruz. Bu yolculuk
0:07
sadece kurallar ve yasaklardan ibaret
0:09
değil. Hayır. Bu her gün yaşanan bir
0:12
adanmışlığın, inanılmaz bir sorumluluğun
0:14
ve bilimin hikayesi. Peki başlayalım.
0:18
Her şey aslında bu soruyla başlıyor. O
0:21
gördüğümüz madalyaların, kırılan
0:23
rekorların ve o büyük saferlerin
0:25
arkasında bir sporcunun taşıdığı pek de
0:27
görünmeyen devasa bir yük var. Nedir bu
0:30
yük? Tam olarak temiz spor adına bir
0:33
sporcudan neler bekleniyor? Gelin hep
0:35
birlikte bakalım. İyi haber şu ki
0:38
sporcular bu yolda tamamen yalnız
0:40
değiller. Onları ve sporun adil ruhunu
0:42
korumak için tasarlanmış dev bir küresel
0:45
sistem mevcut. Şimdi gelin bu sistemin
0:48
tam merkezindeki organizasyonla
0:50
tanışalım. İşte karşınızda VADA yani
0:53
Dünya Doping ile Mücadele Ajansı.
0:55
Görevleri çok net. Dünyanın neresinde
0:57
olursanız olun, hangi sporu yaparsanız
0:59
yapın, herkes için aynı adil kuralların
1:02
geçerli olmasını sağlamak. Yani
1:04
Brezilya'daki bir yüzücü de,
1:05
Japonya'daki bir jimnastikçi de aynı
1:07
kurallara tabi. Adeta sporun etrafında
1:10
küresel bir kalkan gibiler. Yalnız
1:12
ilginç bir detay var. Vada'nın kuralları
1:14
aslında her sporcu için geçerli ama
1:17
malum kaynaklar sınırsız değil. Bu
1:19
yüzden sistem en verimli sonucu
1:21
alabilmek için odağını yani tabiri
1:23
caizse büyütecine, piramidin en
1:25
tepesindeki elit sporculara çeviriyor.
1:27
Çünkü en büyük rekabet, en büyük baskı
1:30
ve doğal olarak en büyük risk de tam
1:32
olarak orada. Peki bu küresel sistemin
1:35
Türkiye'deki yapılanması ne zaman
1:37
başladı? İşte bu tarih önemli.
1:39
Türkiye'de dopingle mücadelenin
1:41
uluslararası standartlarda yürütülmesi
1:43
için Türkiye Doping'le Mücadele
1:44
Komisyonu yani TDMK1 yılında kuruldu ve
1:48
çalışmalara başladı. Şimdi geldik
1:51
yolculuğun en can alıcı ve belki de en
1:53
zorlu kısmına. Her elit sporcunun her
1:56
gün her saniye aklının bir köşesinde
1:58
tutmak zorunda olduğu temel bir prensip
2:00
var. İşte o prensip bu. Katı sorumluluk.
2:04
Anlamı çok basit ama yükü bir o kadar
2:06
ağır. Bilmiyordum. istemeden oldu, biri
2:09
verdi gibi mazeretler kesinlikle geçerli
2:11
değil. Eğer yasaklı bir madde
2:13
vücudunuzda tespit edilirse sorumluluk
2:15
%100 size aittir. Nokta. Bu prensibin
2:19
pratikte ne demek olduğunu en iyi besin
2:21
destekleri örneğiyle anlayabiliriz.
2:23
Diyelim ki masum görünen bir protein
2:24
tozu ya da vitamin aldınız. Üretim
2:26
aşamasında etikette hiç yazmayan yasaklı
2:29
bir madde içine karışmış olabilir. Buna
2:31
kontaminasyon yani bulaşma riski
2:33
deniyor. E ne olacak o zaman? Çözüm tek.
2:36
Bir ürünü kullanmadan önce mutlaka ama
2:38
mutlaka bir hekime veya diyetisyene
2:40
danışmak şart. Üzerinde doğal ya da
2:42
bitkisel yazması onun güvenli olduğu
2:44
anlamına gelmiyor maalesef. Katı
2:46
sorumluluk ilkesi beraberinde başka
2:48
büyük yükümlülükler de getiriyor. En üst
2:51
seviyedeki sporcular kayıtlı doping
2:53
kontrol havuzu denilen bir listeye dahil
2:55
ediliyor. Bu şu demek. Yılın 365 günü
2:59
nerede olacaklarını özel bir sisteme
3:01
bildirmek zorundalar. Sadece bu da
3:03
değil. Her gün için kendilerinin
3:05
belirlediği bir saatlik bir zaman
3:06
diliminde habersiz bir teste hazır bir
3:09
şekilde beklemek durumundalar. İster
3:11
tatilde olun, ister evde, ister
3:13
antrenmanda, nerede olursanız olun. Ve
3:17
işte o an sporcunun bildirdiği o bir
3:20
saatlik dilimde ya da tamamen sürpriz
3:22
bir zamanda kapı çalıyor. Bu her elit
3:25
sporcunun her an hazırlıklı olması
3:27
gereken bir durum. Süreç en ufak bir
3:30
şüpheye yer bırakmayacak şekilde şeffaf
3:32
adımlarla ilerliyor. Görevli kimliğini
3:34
gösterir ve sizi kontrol istasyonuna
3:36
davet eder. Orada el değmemiş kapalı
3:39
paketler arasından kendi numune kabınızı
3:42
ve daha sonra A ve B şişelerini içeren
3:44
kiti siz seçersiniz. Numuneyi bir
3:46
görevlinin gözetiminde verir ve yine
3:48
bizzat kendiniz o A ve B şişelerini
3:51
bölersiniz. Gördüğünüz gibi her adımda
3:53
kontrol spordunun kendisinde. Burada çok
3:56
önemli bir detay daha var. Sporcu bu
3:58
süreç boyunca asla tek başına olmak
4:01
zorunda değil. Yanında antrenörü veya
4:03
güvendiği bir temsilciyi ve eğer ihtiyaç
4:06
duyarsa bir tercümanı bulundurma hakkı
4:08
var. Bu da sürecin adil ve doğru
4:11
işlediğinden emin olmak için sporcuya
4:13
tanınan bir güvence.
4:15
Numuneler alındı, mühürlendi ve
4:17
laboratuvara doğru yola çıktı. Peki
4:19
şimdi ne oluyor? İşte bu noktada işin
4:22
içine yüksek teknoloji ve sporcunun
4:24
tıbbi haklarını koruyan mekanizmalar
4:26
giriyor. İşte karşınızda modern dopingle
4:29
mücadelenin en zeki araçlarından biri
4:32
sporcu biyolojik pasaportu. Şöyle
4:34
düşünün. Normal bir test o anın bir
4:36
fotoğrafını çeker. O an ne var ne yok
4:39
onu gösterir. Ama bu pasaport adeta
4:41
sporcunun biyolojik filmini izliyor.
4:44
Uzun bir zaman dilimi boyunca kan
4:46
değerlerinizin nasıl bir seyir
4:47
izlediğini takip ediyor. Elbette bu
4:49
değerler sabit kalmaz. Yoğun antrenman,
4:52
yükseklik gibi faktörlerle doğal olarak
4:54
dalgalanır. Bu çok normal. Pasaportun
4:56
aradığı şey bu doğal seyrin dışına
4:59
çıkan, bir dakika burada normal olmayan
5:01
bir şey var dedirten yapay ve şüpheli
5:03
sıçramalar. Bu tablo pasaportun ne kadar
5:06
hedefe yönelik çalıştığını harika bir
5:08
şekilde özetliyor. Mesela kan dopingini
5:11
ararken sistem oksijen taşıma
5:14
kapasitesini gösteren hemoglobin gibi
5:16
değerlerdeki anormal yükselişlere
5:18
odaklanıyor. Ama diyelim ki bağışıklık
5:20
sistemi ile ilgili lokosit değeri. Bu
5:23
analiz için neredeyse hiçbir önemi yok.
5:25
Yani bilim samanlıkta iyi ne aramıyor,
5:28
tam olarak neyi aradığını biliyor. Bu
5:31
hepimizin aklına gelen en mantıklı
5:32
sorulardan biri. Yani bir sporcuda insan
5:35
hasta olabilir, astım, diyabet gibi
5:38
kronik bir rahatsızlığı olabilir ya da
5:39
ciddi bir enfeksiyon geçirebilir.
5:41
Tedavisi için de yasaklı listedeki bir
5:43
ilacı kullanması gerekebilir. E o zaman
5:46
ne olacak? Sistem buna bir çözüm sunuyor
5:48
mu? Elbette sunuyor. Çözümün adı tedavi
5:52
amaçlı kullanım istisnası. Yani kısaca
5:55
taki, eğer bir sporcunun gerçek bir
5:58
tıbbi gerekçesi varsa doktor
6:00
raporlarıyla birlikte başvurarak yasaklı
6:02
bir maddeyi tedavi amacıyla kullanmak
6:04
için resmi bir izin alabiliyor. Bu
6:07
sporcunun sağlığını her şeyin önünde
6:09
tutan çok önemli bir mekanizma. Tabii bu
6:12
sürecin de bir işleyişi var. Sporcu tüm
6:15
belgeleriyle tam bir başvuru yaptığında
6:17
ilgili komisyonun bu başvuruyu
6:19
değerlendirip bir karara bağlaması için
6:22
en fazla 21 günü bulunuyor. Bu nedenle
6:25
sporcuların bu süreyi hesaba katarak
6:27
acil durumlar dışında tedavilerine
6:29
önceden başvurmaları kritik önem taşıyor
6:33
ve yolculuğumuzun sonuna yaklaşıyoruz.
6:35
Tüm bu süreçler tamamlandı. Peki ya bir
6:38
kural ihlali tespit edilirse ne olur? Ve
6:40
en önemlisi bütün bu mücadelenin altında
6:43
yatan asıl sebep ne? Hukuki süreçte de
6:46
son bir kapı var. Eğer bir sporcu
6:49
hakkında verilen doping cezasına itiraz
6:51
etmek isterse başvurabileceği en üst ve
6:54
nihai merci İsviçre'deki Uluslararası
6:57
Spor Tahkim Mahkemesi yani KES. KES bir
7:01
nevi spor dünyasının yargıtayı olarak
7:03
kabul ediliyor ve verdiği kararlar
7:05
herkes için bağlayıcı oluyor. Peki tüm
7:08
bu karmaşık kurallar, testler,
7:10
mahkemeler neden var? Sadece haksız
7:12
rekabeti engellemek için mi? Hayır. İşin
7:15
çok daha hayati, çok daha ciddi bir
7:18
boyutu var. Bazı doping maddelerinin en
7:21
tehlikeli yan etkisi basit bir baş
7:23
ağrısı değil. Doğrudan kalbin durması.
7:26
Yani bu mücadele sadece madalyaların
7:29
adil kazanılması için değil, aynı
7:31
zamanda kelimenin tam anlamıyla
7:33
sporcuların hayatını korumak için
7:35
veriliyor. Ve bu uzun yolculuğu
7:37
zihinlerde kalacak bu son soruyla
7:39
noktalayalım. Adil ve temiz bir oyun
7:42
alanı yaratmak sadece tek başına
7:44
sporcunun omuzlarındaki bir yük mü?
7:46
Yoksa antrenörlerin, doktorların,
7:48
federasyonların ve hatta biz
7:50
taraftarların da bu sorumlulukta bir
7:51
payı yok mu? İşte bu üzerine hepimizin
7:54
düşünmesi gereken bir soru.