live_tv
Livestream Starting Soon
00
Hours
:
00
Minutes
:
00
Seconds
Up next in 10
Auzef Diplomasi ve Kriz Yönetimi 2024-2025 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2026/02/08/diplomasi-ve-kriz-yonetimi-2024-2025-vize-sorulari/
Bu kaynaklar, diplomasi tarihini ve kriz yönetimi mekanizmalarını M.Ö. 13. yüzyıldan 19. yüzyılın başına kadar uzanan bir süreçte ele almaktadır. Metinlerde, Kadeş Antlaşması gibi antik kökenlerden başlayarak, modern uluslararası sistemin temeli sayılan Vestfalya Barışı ve Avrupa'nın siyasi haritasını yeniden çizen Viyana Kongresi gibi dönüm noktaları detaylandırılmaktadır. Machiavelli’nin siyaset teorisindeki rolü, Napolyon Savaşları’nın monarşiler üzerindeki etkisi ve Restorasyon dönemi ile kurulan beşli ittifak yapısı temel başlıklar arasında yer almaktadır. Ayrıca, büyük çaplı savaşları sonlandıran tarihi antlaşmalar ve elçilik usullerinin gelişimi, sınav soruları ve açıklayıcı notlar eşliğinde sunulmaktadır. Toplamda bu derleme, devletler arası ilişkilerin evrimini ve küresel siyasi düzenin inşasındaki diplomatik aşamaları kapsamlı bir şekilde özetlemektedir.
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Bugün içinde yaşadığımız dünyanın
0:02
kuralları hani o uluslararası ilişkileri
0:04
yöneten kurallar var ya onlar bir gecede
0:07
yazılmadı. Hayır hayır. Bu kuralların
0:09
binlerce yıllık inanılmaz bir hikayesi
0:11
var. Gelin bugün bu devasa yapının
0:14
tuğlalarının nasıl tek döşendiğini
0:16
görelim. Şöyle bir soruyla başlayalım.
0:19
Dünyanın bilinen en eski barış
0:21
anlaşmasıyla bugün haritalarda
0:23
gördüğünüz modern sınırların ne gibi bir
0:26
bağlantısı olabilir? Kulağa alakasız
0:28
geliyor değil mi? Ama aslında değil.
0:30
İşte bu soru bugünkü dünyamızın
0:32
temellerinin ne kadar ama ne kadar
0:34
eskilere dayandığını anlamak için harika
0:36
bir başlangıç noktası. Gelin bu
0:38
bağlantının peşine düşelim. Peki rotamız
0:41
ne olacak? Beş ana durağımız var. Önce
0:44
diplomasinin antik çağlardaki doğumuna
0:46
bakacağız. Sonra her şeyi değiştiren
0:48
Vestvalya anlaşmasına geleceğiz. Oradan
0:50
kralların güç dengesi oyunlarına, sonra
0:52
her şeyi yıkan devrimlere ve en sonunda
0:55
da Viyana'da Avrupa'yı yeniden bir araya
0:57
getiren o meşhur kongreye uzanacağız.
0:59
Hazırsanız zaman makinesini atlayalım.
1:02
Evet, ilk durağımız antik çağlar. Hani o
1:05
ilk el sıkışmaların olduğu, diplomasinin
1:08
ilk tohumlarının atıldığı zamanlar.
1:10
Çünkü inanın bana diplomasi sanatı
1:12
medeniyetin kendisi kadar eski.
1:15
Hikayemiz milattan önce 13. yüzyılda
1:18
Hititler ve Mısırlılar arasında
1:20
imzalanan Kadeş antlaşmasıyla başlıyor.
1:23
Bu bildiğimiz ilk yazılı barış anlaşması
1:26
yani ilk resmi tamam anlaştık belgesi.
1:29
Zamanla ileri saralım. Antik Yunan'a
1:31
geldiğimizde şehir devletlerinin yani
1:34
polislerin kendi aralarında elçiler
1:36
gönderdiğini hatta Proxeni diye bir
1:38
sistemle bugünkü konsolosluklara benzer
1:41
yapılar kurduğunu görüyoruz. İşler
1:43
ciddileşiyor yani. Ve sonra bam Rönesans
1:46
İtalya'sı. Makiaavelli gibi isimler
1:48
sahneye çıkıyor ve diyorlar ki,
1:50
"Diplomasi sadece konuşmak değildir. Bir
1:53
sanattır, bir stratejidir. İşte o zaman
1:56
diplomasi devletlerin en güçlü
1:58
silahlarından birine dönüşüyor. Şimdi
2:01
kemerlerinizi bağlayın. Çünkü tarihin
2:03
akışını tamamen değiştiren bir ana, bir
2:06
dönüm noktasına geliyoruz. Her şeyin
2:09
yeniden yazıldığı o ana. Peki neden
2:12
böyle bir dönüm noktasına ihtiyaç
2:13
duyuldu? Çünkü Avrupa yanıyordu
2:16
kelimenin tam anlamıyla. 30 yıl
2:18
savaşlarından bahsediyorum. Düşünün
2:20
1618'de Bohemya'da küçücük bir dini
2:23
kıvılcım olarak başlıyor ve bir anda
2:25
bütün kıtayı saran dev bir yangına
2:27
dönüşüyor. Yıkım, kan, kaos Avrupa'nın
2:30
gördüğü en büyük felaketlerden biri.
2:33
Peki bu yangın söndüğünde, masaya
2:35
oturduklarında ne değişti? İşte bu tablo
2:39
öncesi ve sonrasını o kadar net
2:41
gösteriyor ki öncesini düşünün. Her şey
2:44
dine bağlı. Papa ya da imparator ne
2:46
derse o. Sınırlar mı? Onlar lastik gibi
2:49
sürekli değişiyor. Sonra Vestfalya
2:52
geliyor ve diyor ki, "Durun bir dakika.
2:55
Siyaset ve din artık ayrı şeyler.
2:57
Otorite Papa'da falan değil. doğrudan
3:00
devletin kendisinde ve en önemlisi o
3:03
belirsiz sınırlar var ya işte onlar ilk
3:06
defa net bir şekilde çiziliyor ve herkes
3:08
bu sınırlara saygı duymak zorunda
3:10
kalıyor. Bütün bu devrimin kalbinde ise
3:13
tek bir ama çok güçlü bir kavram var.
3:16
Egemenlik. Nedir bu egemenlik? Çok
3:19
basit. Bir devletin kendi topraklarında
3:21
patron olması demek. Yani iç işlerine
3:24
kimsenin burnunu sokamaması. Aslında
3:27
Vestvalya'yla devletler birbirine şunu
3:29
ilan etmiş oldu. Burası benim evim,
3:31
benim bahçem. Burada benim kurallarım
3:33
geçerli. Sen de kendi evine bak. İşte
3:35
modern dünya düzeninin temeli bu kadar
3:37
basit bir ilkeye dayanıyor. Peki
3:39
kurallar kondu. Şimdi ne olacak? Oyun
3:42
başlayacak. 18. yüzyıla hoş geldiniz. Bu
3:46
dönem kralların Vestvalya'nın kuruduğu
3:49
bu yeni satranç tahtasında oynadıkları
3:51
büyük bir strateji oyunu gibiydi. Bu
3:54
oyunun tek bir adı vardı. Güç dengesi.
3:57
Kural çok basitti. Sakın ola kimsenin
4:00
fazla güçlenmesine izin verme. Birimi
4:03
sivrilmeye başladı. Hemen diğerleri
4:05
birleşip onu aşağı çakar. İşte İspanyol
4:07
veraset savaşları, 7 yıl savaşları
4:10
hepsinin arkasında bu aman denge
4:12
bozulmasın telaşı var. Utrecht, Paris
4:15
gibi barış anlaşmaları da aslında bu
4:16
satranç oyununda yapılan hamlelerdi.
4:18
Taşların yerini yeniden belirlemek için.
4:21
Ama krallar kendi aralarında bu oyunu
4:24
oynarken hiç beklemedikleri bir yerden
4:26
sokaklardan gelen bir fırtınanın
4:28
yaklaştığını fark etmediler ve bu
4:30
fırtına onların satranç tahtasını
4:32
devirecekti. Yıl 1793 ve Avrupa'nın
4:36
bütün saraylarına bir haber düşüyor.
4:38
Adeta bir şok dalgası gibi yayılıyor.
4:41
Fransa Kralı 16. Louis halkın önünde
4:44
giyiyotinle idam edildi. Bu bu sadece
4:47
bir kralın ölümü değildi. Bu binlerce
4:50
yıllık bir fikrin kralların tanrı
4:52
tarafından seçildiği fikrinin sonuydu.
4:55
Sistemin kalbine saplanmış bir hançerdi
4:58
ve o hançerin açtığı yaradan önce
5:00
Fransız devriminin ateşi, sonra da
5:02
Napolyon fırtınası çıktı. Avrupa kendini
5:05
yeniden devasa bir savaşın, bir kaosun
5:07
içinde buldu. Hani o kralların özenle
5:10
kurduğu güç dengesi vardı ya paramparça
5:12
oldu. Napolyon haritayı adeta bir kağıt
5:15
gibi buruşturup yeniden çizdi ve bu
5:18
fırtına dindiğinde ortada öyle bir enkaz
5:20
vardı ki her şeyi sıfırdan inşa etmek
5:22
gerekiyordu. İşte bu bizi son durağımıza
5:25
getiriyor. Viyana Avrupa'nın bu enkazdan
5:28
sonra nasıl yeniden bir araya
5:30
geldiğinin, nasıl yeniden ayağa
5:32
kalktığının hikayesi. Viyana'ya giden
5:34
yolu şöyle özetleyebiliriz. Bakın ne
5:36
kadar net bir zincir. Önce devrim
5:38
geliyor. Eski düzeni yıkıyor. Sonra bu
5:40
kaostan Napolyon çıkıyor ve tüm kıtayı
5:43
ele geçiriyor. Onu durdurmak için
5:45
birleşenler Şomont anlaşmasıyla sonuna
5:48
kadar beraberiz diyorlar ve Napolyon
5:50
devrildikten sonra da şimdi ne yapacağız
5:52
sorusuna cevap bulmak için Viyana'da
5:54
toplanıyorlar.
5:56
Peki masadaki ana fikir neydi? Tek bir
5:58
kelime restorasyon. Yani Napolyon'un
6:02
bozduğu her şeyi tamir edelim. Devrilen
6:05
kralları tahtlarına geri oturtalım. Eski
6:07
düzeni yeniden kuralım. Sanki o devrim
6:10
hiç yaşanmamış gibi zamanı geri sarmak
6:13
istiyorlardı.
6:14
Bu yeni düzenin gardiyanları kimlerdi
6:17
peki? İngiltere, Avusturya, Prusya ve
6:20
Rusya yani Galipler kulübü. Ama şimdi
6:24
sıkı durun çünkü hikayenin en inanılmaz
6:26
kısmı geliyor. Savaşta yenilen Fransa ne
6:30
yapıyor ediyor? Dahi diplomatı Tale
6:32
sayesinde sadece birkaç yıl sonra
6:35
1818'de
6:37
bu galiplerin masasına 5 ortak olarak
6:39
oturuyor. Bu diplomasinin yani doğru
6:42
kelimelerin kılıçtan bile daha keskin
6:44
olabileceğinin en net kanıtıdır. Viyana
6:47
Kongresi'nin yaptığı tek şey haritayı
6:49
yeniden çizmek değildi. Çok daha kalıcı
6:52
bir şey yaptılar. Diplomasiye bir
6:54
kullanım kılavuzu yazdılar. Hani
6:56
büyükelçi, ateşe, konsolos gibi rütbeler
6:58
var ya işte bütün bu diplomatik rütbeler
7:01
ve protokol kuralları ilk defa Viyana'da
7:03
net bir şekilde tanımlandı. Yani
7:05
diplomasiyi herkesin kafasına göre
7:07
oynadığı bir oyundan çıkarıp kuralları
7:10
olan ciddi bir mesleğe dönüştürdüler.
7:12
Bugün bile geçerli olan kuralların
7:14
temeli o masada atıldı. Ve bu uzun
7:17
yolculuğun sonunda aklımızda bir soruyla
7:19
ayrılalım. Viyana'da kurulan bu Avrupa
7:22
uyumu sistemi irili ufaklı çatışmalara
7:25
rağmen kıtayı neredeyse 100 yıl boyunca
7:27
büyük bir savaştan korudu. Peki ya bugün
7:30
günümüz dünyasında barışı korumaya
7:31
çalışan sistem hangisi ve sizce ne kadar
7:34
işe yarıyor? Kadeş'te atılan o ilk
7:36
imzadan Viyana'daki o büyük kongreye
7:39
uzanan bu mirasın bugün bizim için ne
7:41
anlama geldiğini düşünmeye değer değil
7:42
mi?
#Education