Up next in 10
Auzef Dijital Ekonomi 2025-2026 Final Soruları
https://lolonolo.com/2026/06/16/dijital-ekonomi-2025-2026-final-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Selam arkadaşlar. Dijital ekonomi
0:02
ekosisteminin tam bir haritasını
0:04
çıkaracağımız ve final sınavlarınızda o
0:06
temel kavramları adeta beton gibi
0:08
sağlamlaştıracağımız bu harika konu
0:10
özetine hoş geldiniz. Her zaman olduğu
0:13
gibi o karmaşık bilgileri sizin için
0:15
süzdük ve en net haliyle masaya
0:17
yatırıyoruz. Hazırsanız hemen
0:19
başlayalım. Şimdi bu modern dijital
0:22
dünyanın çarkları nasıl dönüyor? Bunu
0:23
tam anlamıyla kavramak için dört ana
0:26
yapı taşımız var. Önce güvenlik ve
0:28
ödemeler diyeceğiz. Sonra yapay zeka ve
0:30
web'e dalacağız. Ardından girişimcilik
0:32
ve son olarak ikiz dönüşüm. Bütün yol
0:35
haritamız bu. Pekala, ilk durağımızla
0:38
yani güvenlik ve dijital ödemeler
0:41
bölümüyle giriş yapıyoruz. Biliyorsunuz
0:43
e-ticaret dünyasında finansal verilerin
0:46
korunması yani bu kesinlikle tartışmaya
0:49
açık bir konu değil. İşte tam burada PCI
0:52
DSS standartları devreye giriyor. Kural
0:55
inanılmaz net. İşlem tutarı ne olursa
0:57
olsun ister 1 lira olsun ister 1 milyon
1:00
lira tüm ödeme verilerini her zaman
1:02
şifrelemek zorundasınız. İstisna falan
1:04
yok. Hepimizin o internette kredi
1:06
kartıyla gönül rahatlığıyla alışveriş
1:08
yapmasını sağlayan gizli kahraman
1:10
kelimenin tam anlamıyla bu kural işte.
1:12
Peki bu soyut standartları biraz daha
1:14
günlük hayata indirelim. Hani o
1:16
filmlerden falan bildiğimiz koçandan
1:18
koparılan fiziksel kağıt çiçekleri bir
1:19
düşünün. İşte e-check dediğimiz bu
1:22
kavram o bildiğimiz geleneksel çeklerin
1:24
dijital imza ve acayip gelişmiş
1:26
şifreleme yöntemleriyle e-ticareti
1:28
uyarlanmış hali. Yani o eski usur kağıt
1:31
işlemlerinin son derece güvenli
1:33
elektronik formatlara evrilmiş
1:34
versiyonu. İnternette EI'in gerçekten
1:37
çok ilginç hatta büyüleyici bir dinamiği
1:39
var. Bir tarafta internet anonimliği
1:41
duruyor. Yani yüzünüzün görünmemesi,
1:44
kuralların tam net olmaması o bildiğimiz
1:46
klavye delikanlılığına ve etik dışı
1:49
davranışlara anında zemin hazırlıyor.
1:50
Ama Terazinin diğer tarafında çok güçlü
1:53
bir şey var. Tespit edilme korkusu.
1:55
İnsanları dizginleyen, o görünmez sınırı
1:57
çeken, temel caydırıcı unsur da tam
2:00
olarak yakalanma korkusunun ta kendisi.
2:02
Peki bu kadar anonim ve zaman zaman
2:04
kaotik, dijital bir dünyada profesyonel
2:07
bir marka nasıl ciddi bir güven inşa
2:09
edecek? Yani itibar arıyorsanız bunun en
2:12
sağlam çapa noktası kesinlikle LinkedIn
2:14
platformudur. Eğer profesyonel imajınızı
2:16
sağlam bir temele konumlandırmak
2:18
istiyorsanız stratejinizin kalbi
2:19
kesinlikle ve kesinlikle burası olmalı.
2:22
Harika. Gelelim ikinci yapı taşımıza.
2:25
İkinci bölüm yapay zeka ve web. Sadece
2:29
birkaç 10 yıl öncesinin o eski sıkıcı
2:31
internetini bir düşünün. Web 1.0
2:33
dünyasında hepimiz sadece pasif
2:35
okuyuculardık. Bilgi tek yönlü akardı.
2:38
Kontrol tamamen sayfa yöneticisindeydi.
2:41
Sonra web 2.0 geldi ve bom tam bir
2:44
devrim. İnsanların içerik üretme,
2:47
birbirleriyle etkileşim kurma biçimi
2:48
baştan aşağı değişti ve o ağların
2:51
muazzam gücünü nihayet fark ettik. Tabii
2:54
web'in bu devasa evriminin arkasındaki
2:56
teknoloji kelimenin tam anlamıyla akıl
2:58
almaz. Yapay sinir ağları veya kısaca
3:01
YSA diyoruz ya. Bu kavram öyle gökten
3:04
zembirle inmedi. İnanabiliyor musunuz?
3:06
Doğrudan kendi biyolojimiz, insan
3:08
beyninin o kusursuz yapısı ve
3:10
nöronlarımızın işleyişi bilgisayar
3:12
kodları için birebir biyolojik bir
3:13
mimari plan görevi gördü. Gerçekten
3:15
inanılmaz bir şey bu. Buradaki en ama en
3:18
kritik nokta şu: Makineler artık bizim
3:21
onlar için satır satır kod yazmamızı
3:23
beklemiyor. Makine öğrenimi dediğimiz bu
3:26
teknoloji sayesinde açıkça
3:28
programlanmaya hiç ihtiyaç duymadan
3:30
milyonlarca veriye bakıyor. O algoritmik
3:33
kalıpları şak diye tanıyor ve doğrudan
3:35
verinin kendisinden bir nevi kendi
3:37
kendilerini eğitiyorlar. Makineların
3:40
kendi kendini eğitmesi fikri gerçekten
3:42
kulağa harika geliyor değil mi? Ama
3:44
hemen ardından zihnimizi zorlayacak,
3:46
sınavda da karşınıza net çıkabilecek o
3:49
çok kritik soruyu sormamız lazım. Acaba
3:52
makinelerde tıpkı biz insanlar gibi
3:54
önyargılı olabilir mi? Cevap maalesef
3:56
kocaman bir evet. Makine öğrenimi
3:58
kusursuz, süper objektif gibi görünse de
4:01
bu eğitim süreci tamamen geçmiş insan
4:03
verilerine dayanıyor arkadaşlar. Yani
4:05
veriyi üreten biziz. Hal böyle olunca
4:07
yapay zekada doğal olarak bizim o insani
4:10
kusurlarımızı, hatalarımızı aynen
4:12
devralıyor. Tarihteki mevcut
4:13
ayrımcılıkların makine tarafından
4:15
kopyalanmasına algoritmik önyargı
4:17
diyoruz. Hani bazen bir işçi alım
4:19
algoritması sırf geçmiş veriler yüzünden
4:21
belirli bir profile öncelik verir ya
4:23
işte bu tam olarak odur. Çok iyi
4:25
ilerliyoruz. Şimdi geçelim 3.
4:27
bölümümüze. Girişimcilik ve yeni iş
4:29
modelleri. Bugünün modern
4:31
girişimciliğinden bahsetmeden önce hani
4:34
bu dijital ekonomiyi yönlendiren bu
4:36
hayati rolü ilk kim tanımlamış? Tarihe
4:38
şöyle çok kısa bir uzanalım. İktisat
4:40
literatüründe bu girişimci terimini
4:42
kullanan ilk kişi 18. yüzyılda Richard
4:45
Countillon olmuş. Adam daha o zaman işin
4:47
matematiğini çözmüş yani. Peki ama bir
4:49
girişimci tam olarak ne yapar? Aslında
4:52
onu bir orkestra şefi gibi
4:54
düşünebilirsiniz. emeği, teknolojiyi,
4:56
sermayeyi ve doğal kaynakları alır,
4:58
ustaca harmanlar. Ama onun asıl süper
5:01
gücü, en temel niteliği nedir biliyor
5:03
musunuz? Kar elde etmek amacıyla
5:05
piyasadaki o boşlukları, kimsenin
5:08
görmediği fırsatları şüp diye
5:09
belirlemektir. Tabii günümüzün dijital
5:12
dünyasında girişimciler yepyeni emek
5:14
formları yarattılar. Modern gig
5:16
ekonomisi dediğimiz şey o bildiğimiz
5:19
geleneksel iş gücünü tamamen yıktı
5:21
geçti. Artık dijital emek platformları
5:23
yani mikro işler var. Devasa görevler
5:26
hızla küçük parçalara ayrılıyor ve
5:28
kalabalık kitlelere parça başı yani iş
5:31
başına ücretlendirme ile anında
5:33
dağıtılıyor. Tıpkı şu hepimizin
5:35
kullandığı kurgulamalarındaki
5:37
sistem gibi düşünün. Ve geldik son büyük
5:40
yapı taşımıza. Bölüm 4. İkiz dönüşüm ve
5:43
gelecek. Biliyorsunuz geleneksel
5:45
pazarlama yöntemleri artık epey
5:47
hantalıyor. Dijital pazarlamanın bugün
5:49
neden bu kadar ezici, bu kadar
5:51
tartışmasız bir üstünlük sağladığı çok
5:53
açık. Çünkü dijitalin en büyük, en
5:55
yıkıcı avantajı anlık ölçülebilirlik ve
5:58
size saniyesi saniyesine gerçek zamanlı
6:00
geri bildirim sunması. Bir reklam
6:02
çıkıyorsunuz ve anında kim tıkladı, kim
6:04
aldı görebiliyorsunuz. İnanılmaz bir
6:06
güç. Yalnız dijitalleşme böyle tam gaz
6:08
ilerlerken kültürel köklerimizi de es
6:10
geçmememiz lazım. Bu kadar baş döndürücü
6:13
hızlı bir çağda sokum olarak
6:15
kısalttığımız somut olmayan kültürel
6:17
mirasın sürdürülebilirliği gerçekten çok
6:19
hayati. UNESCO gibi küresel kuruluşlar
6:22
bu kültürel mirası kurmak için yaşayan
6:24
insan hazineleri gibi çok özel sistemler
6:27
kuruyor ve bunu aktif olarak
6:28
destekliyorlar. Şimdi yeşil dönüşümün o
6:31
çok konuşulmayan, biraz rahatsız edici
6:33
ama gerçek olan karmaşık tarafını masaya
6:35
yatıralım. Bir anda düşük karbonlu
6:37
ekonomi, enerji verimliliği gibi
6:39
hepimizin istediği muazzam bir hedef
6:41
var. Evet. Ama madalyonun diğer yüzünde
6:44
bu dönüşümün maalesef geleneksel yani o
6:46
kahverengi dediğimiz sektörlerde neden
6:49
olduğu kaçınılmaz bir istihdam kaybı
6:51
yatıyor. Her değişimin bir bedeli
6:52
oluyor. Hali dikkat burada sınavlarınız
6:55
için çok kritik ve soru potansiyeli
6:57
inanılmaz yüksek bir ayrım noktasına
6:58
geldik. Elektronik insan kaynakları
7:00
yönetiminin yani EIK'nın üç ana hedefi
7:03
vardır. Kaynak oluşturmak, stratejik
7:06
uyum sağlamak ve maliyet tasarrufu
7:07
yapmak. Lütfen şunu aklınıza kazıyın.
7:10
Ürün geliştirme kesinlikle EKAN'ın işi
7:13
değildir. O tamamen ARGE ve üretim
7:15
departmanlarının işidir. Bu ayrımı sakın
7:18
unutmayın. Ve işte bu inceleme boyunca
7:21
anlattığımız her şeyi şimdi tek bir
7:23
devasa çatı altında topluyoruz. Tüm bu
7:26
konuların kalbi olan o çekirdek kavram
7:29
ikiz dönüşüm yani twin transition. Bakın
7:32
bu sadece dijital dönüşümün ya da sadece
7:35
yeşil dönüşümün kendi başlarına
7:37
ilerlemesi değil. Bu kavram bu iki
7:39
devasa küresel değişimin birbirini
7:42
mutlak surette desteklediği, birbirinden
7:44
beslendiği kelimenin tam anlamıyla
7:47
ayrılmaz bir birleşimidir. Bugünkü tüm
7:49
bu özetimizin ana fikrini aslında şu tek
7:52
güçlü cümleyle çivilemek istiyorum.
7:55
Yeşil hedeflere ulaşmak için dijital
7:57
gelişmeler kesinlikle ve kesinlikle
7:59
şarttır. Az önce birlikte haritasını
8:02
çıkardığımız o sağlam dijital altyapıyı
8:04
kurmadan düşük karbonlu yeşil bir
8:07
ekonomiyi asla inşa edemezsiniz. Bu iki
8:09
dönüşüm adeta etle tırnak gibi birbirine
8:12
mecbur. Konumuzu toparlarken zihninizde
8:15
yer edecek ve sizi epey düşündürecek
8:18
kışkırtıcı bir soruyla veda etmek
8:20
istiyorum. Acaba dijital temelimizi
8:22
mükemmelleştirmeden
8:24
gerçekten sürdürülebilir yeşil bir
8:26
geleceğe ulaşabilir miyiz? Gördüğünüz
8:28
gibi dostlar yeşil ve dijitalin geleceği
8:31
birbirinden asla bağımsız düşünülemez.
8:33
Sınavlarınıza şimdiden büyük başarılar
8:36
diliyorum. Bilgiyle kalın. Hoşça kalın.
Jobs & Education