0:00
Herkese merhaba. Karmaşık görünen
0:02
konuları herkesin anlayacağı şekilde
0:04
tane tane anlattığımız bu serimize hoş
0:07
geldiniz. Bireysel emeklilik planınız
0:09
var değil mi? Peki o planın kurallarını
0:11
ne kadar iyi biliyorsunuz? İşte bugün
0:14
finansal geleceğinizi tamamen sizin
0:16
kontrol etmeniz için Türkiye'nin
0:17
bireysel emeklilik sisteminin yani besin
0:20
o çok da okunmayan küçük yazılarını
0:22
mercek altına alıyoruz. Hadi lafı
0:24
uzatmadan başlayalım. Bugün nelerden
0:26
bahsedeceğiz? Şöyle bir bakalım. Önce
0:28
sisteme nasıl girilir ve o meşhur devlet
0:31
katkısı nasıl alınır ona bakacağız.
0:33
Sonra cebinizden çıkan paralara yani
0:35
maliyetlere ve kesintilere göz atacağız.
0:38
Ardından bir katılımcı olarak ne gibi
0:40
haklarınız var onları konuşacağız ve son
0:42
olarak da sistemden nasıl çıkılır ve
0:45
emekli olunur bu konuyu ele alacağız.
0:47
Peki haydi en baştan alalım. Diyelim ki
0:49
sisteme yeni girdiniz. Burada bilmeniz
0:51
gereken en ama en önemli şey ne? Tabii
0:53
ki devlet katkısı. Rakam çok net0. Yani
0:58
siz ne kadar para yatırırsanız devlet de
1:00
onun üzerine %30'unu ekliyor. Bu
1:02
gerçekten de birikim yapmak için
1:04
inanılmaz bir fırsat. Peki bu pratikte
1:07
ne anlama geliyor? Bakın olay çok basit.
1:09
Siz diyelim ki 200 lir yatırdınız.
1:11
Devlet anında 60 lirayı sizin hesabınıza
1:13
ekliyor ve paranız o saniye 260 lira
1:16
oluyor. 500 lira mı yatırdınız? Hop 150
1:18
lir da devletten geldi. Oldu mu size 650
1:21
lira? İşte sistemin en can alıcı noktası
1:23
bu. Peki otomatik katılım yani
1:25
işvereniniz sizi sisteme dahil ettiyse
1:28
durum ne oluyor? Orada da bilmeniz
1:30
gereken birkaç önemli detay var. Bakın
1:32
sistem sizi zorlamıyor. Maaşınızın en az
1:35
%3'ü kesiliyor. Evet. Ama isterseniz
1:37
ödemelere ara verme hakkınız var. Ve
1:40
işin en tatlı kısmı ne biliyor musunuz?
1:42
Eğer cayma süresinden sonra sistemde
1:44
kalmaya karar verirseniz devlet size bir
1:46
kerelik tam 1.000'lik bir bonus daha
1:49
veriyor. Sadece evet kalıyorum dediğiniz
1:51
için. Gelelim en çok merak edilen
1:53
konulardan birine. Maliyetler yani
1:56
kesintiler. Şimdi burası biraz karışık
1:58
gelebilir ama aslında arkasında çok
2:01
basit bir mantık var. Şöyle düşünün. Her
2:03
yıl için kesintilerin bir toplam bütçesi
2:06
var. Sistemde temelde iki tür kesintiyle
2:08
karşılaşırsınız. Biri giriş aidatı yani
2:11
sisteme direrken ödenen, diğeri de
2:13
yönetim gider kesintisi. Yani
2:15
birikimleriniz yönetildiği için düzenli
2:17
olarak alınan bir ücret. Ama asıl kritik
2:20
bilgi şu: Şirketin sizden bir sözleşme
2:22
yılında alabileceği toplam kesinti
2:24
miktarının bir üst sınırı var. Bundan
2:26
fazlasını asla alamazlar. İşte o altın
2:29
kural bu. Toplam kesintiler o yılki brüt
2:32
asgari ücretin yıllık tutarının %8.5'ini
2:36
geçemez. Bu rakam her şeyi belirliyor.
2:39
Bu sizin koruma kalkanınız aslında. Peki
2:42
diyelim ki şirket değiştirdiniz. Ne
2:44
olacak? İşte sistemin en zekice
2:46
tasarlanmış yanlarından biri de bu. O
2:49
yıllık kesinti bütçeniz var ya, o bütçe
2:51
sizinle birlikte yeni şirkete geliyor.
2:54
Yani diyelim ki o yıl için limitiniz 136
2:57
lira. Siz ayrılmadan önce A şirketi
3:00
sizden 40 lirasını kesmiş. Gittiğiniz B
3:02
şirketi o yılın geri kalanında sizden en
3:05
fazla 96 lira kesebilir. Bütçeyi
3:07
paylaşıyorlar. Yani kuralları
3:09
bildiğinizde kontrol tamamen size geçer.
3:12
İşte şimdi de bir katılımcı olarak ne
3:14
gibi haklara sahipsiniz onlara
3:16
bakacağız. Çünkü bu haklar
3:17
düşündüğünüzden çok daha fazla. Özetle
3:20
direksiyonda siz varsınız. İstediğiniz
3:22
zaman emeklilik şirketinizi
3:24
değiştirebilirsiniz. Ödemelerinize ara
3:26
verebilirsiniz. Birikimlerinizin hangi
3:29
fonlarda değerlendireceğini yılda 12 kez
3:31
değiştirebilirsiniz. Şirketinizden bilgi
3:34
talep etme hakkınız var. Ve en güzeli ne
3:36
biliyor musunuz? Kaç kere şirket
3:38
değiştirirseniz değiştirin sisteme ilk
3:40
girdiğiniz tarih asla değişmez. Yani
3:43
kıdeminiz hep korunur. Peki ya şirket
3:46
bir hata yaparsa mesela sizin
3:48
talimatınızı geç yerine getirirse ve bu
3:50
yüzden paranız değer kaybederse işte
3:52
burada çok önemli bir güvenceniz var.
3:55
Şirket bu gecikmeden doğan bütün maddi
3:57
kaybınızı hesaplayıp size ödemek
3:58
zorunda. Yani hata yapmanın bir bedeli
4:01
var. Evet, geldik yolun sonuna. Yani
4:05
birikimlerinize kavuşma anına. İster
4:07
vaktinden önce ayrılarak olsun, ister
4:09
emeklilikle olsun, sistemden çıkış ve
4:12
emeklilik süreçleri nasıl işliyor? Şimdi
4:14
de ona bakalım. Devletin verdiği o
4:16
%30'luk katkı var ya işte ona ne zaman
4:19
ve ne kadar hak kazanacağınız bu zaman
4:22
çizergesinde gizli. Gördüğünüz gibi
4:25
sistemde ne kadar uzun kalırsanız o
4:28
kadar çok kazanırsınız. 3 yıldan önce
4:30
ayrılırsanız maalesef hiç alamazsınız
4:33
ama 10 yılı doldurduğunuzda %60'ına,
4:36
emekli olduğunuzda ise tamamına yani
4:39
%100'üne hak kazanırsınız. Yani erken
4:42
çıkmak devletin size verdiği paranın
4:44
büyük bir kısmını masada bırakıp gitmek
4:47
demek. Peki ya borçlar? Bu da çok
4:49
sorulan bir soru. Diyelim ki Ali'nin
4:52
birikimi var ama aynı zamanda borçları
4:54
ve alacaklıları da var. Alacaklılar
4:56
gelip Ali'nin best'teki parasına el
4:58
koyabilir mi? Gelin bakalım kurallar bu
5:01
konuda ne diyor. Cevap: Hayır. Hepsini
5:04
el koyamazlar. Yasa birikimlerinizin
5:06
önemli bir kısmını hacze karşı koruma
5:08
altına alıyor. Bu korunan miktar
5:11
sistemde kaç yıl kaldığınıza ve o anki
5:14
asgari ücrete göre hesaplanıyor.
5:16
Alacaklar sadece bu korunan miktarın
5:18
üzerinde kalan kısma dokunabilirler.
5:21
Yani birikiminizin büyük bir bölümü
5:22
güvende. Peki bu durum sadece birikim
5:25
aşaması için mi geçerli? Hayır. Emekli
5:28
olup maaş almaya başladığınızda da bu
5:30
koruma devam ediyor. Eğer aylık maaş
5:32
alıyorsanız alacaklılar maaşınızın o
5:34
ayki brüt asgari ücrete denk gelen
5:36
kısmına dokunamıyor. Sadece onun
5:38
üzerindeki fazlalığı alabiliyorlar.
5:41
Mesela diyelim ki maaşınız 1.000. O anki
5:43
asgari ücretin aylık tutarı da 729
5:46
olsun. İşte bu 729 TL tamamen korunur.
5:50
Alacaklar sadece aradaki 271 T'lik farka
5:53
haciz koyabilir. Ve son olarak aklınızda
5:56
kalması gereken üç kritik kural daha
5:58
var. Birincisi Allah gecinden versin
6:01
vefat durumunda birikimleriniz
6:02
mirasçılarınıza kalır. İkincisi,
6:05
emekliye yaklaştığınızda yani son ik
6:07
yılda şirketiniz sizi uyarmak ve
6:09
birikimlerinizi korumak için daha az
6:11
riskli fonlara geçmenizi tavsiye etmek
6:13
zorunda. Üçüncüsü ve sonuncusu bir
6:16
sözleşmeden emekli maaşı almaya
6:17
başladıktan sonra o sözleşmeye tekrar
6:20
para yatıramazsınız. O defter kapanmış
6:22
oluyor. İşte BES sisteminin temel
6:24
kuralları bunlar. Şimdi bu bilgilerle
6:27
kendi emeklilik planınıza bir de bu
6:29
gözle bakın. Acaba devlet katkısından
6:32
sonuna kadar faydalanıyor musunuz?
6:34
Ödediğiniz kesintiler ne kadar farkında
6:36
mısınız? Unutmayın, kuralları bilmek
6:39
geleceğinizi daha sağlam temeller
6:41
üzerine kurmanın ilk ve en önemli
