Up next in 10
Auzef Bilişsel ve Dil Gelişimi 2025-2026 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2026/05/31/bilissel-ve-dil-gelisimi-2025-2026-vize-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Selam. Vizelere hazırlanırken şöyle
0:02
bilginin tam özüne inmek isteyenler için
0:04
hazırladığımız bu yepyeni incelemeye hoş
0:07
geldiniz. Bugün öyle sıradan sıkıcı bir
0:09
konu anlatımı yapmıyoruz. İnsan
0:11
zihninin, özellikle de o küçücük çocuk
0:14
zihninin nasıl inşa edildiğini, o
0:16
karmaşık yapı taşlarını hep birlikte
0:18
deşifre edeceğiz. Bilişsel ve dil
0:20
gelişiminin derinliklerine dalarken
0:22
zihnin arka planında dönen devasa
0:25
çarkıları göreceksiniz. zihnin
0:27
mimarisine harika bir yolculuk bizi
0:29
bekliyor. Hazırsanız lafı hiç uzatmadan
0:31
hemen başlayalım. Şimdi şunu bir
0:34
düşünün. Bir çocuk eline plastik bir muz
0:36
alıyor. Kulağına götürüp telefonda
0:38
konuşuyormuş gibi yapıyor, değil mi?
0:40
Peki o sırada zihninde nasıl bir devrim
0:42
kopuyor biliyor musunuz? O plastik
0:44
parçasının sadece bir oyuncak olduğunu,
0:46
asıl nesnenin yerine geçen bir sembol
0:49
olduğunu nasıl fark ediyor? İşte bu
0:51
basit gibi görünen oyun aslında insan
0:53
zekasının en büyüleyici sıçramalarından
0:55
biridir. Bu soruyu aklınızın bir
0:57
köşesinde tutun. Çünkü bugün tam olarak
1:00
bu sıçramanın mekaniğini çözeceğiz.
1:03
Tamam. Hadi yol haritamıza bir bakalım.
1:05
Gündemimiz oldukça net ve dört ana
1:07
durağımız var. Birincisi gelişim ve
1:10
olgunlaşma. Sonra Piajet'in bilişsel
1:12
evrelerine geçeceğiz. 3üncü durağımız
1:15
vigotski ve zihin kuramı ve son olarak
1:17
da bellek, zeka ve algı diyerek
1:19
toparlayacağız. Birinci bölümümüzle
1:22
başlıyoruz. Gelişim ve olgunlaşma yani
1:25
işin biyolojik temeli. Çoğu zaman
1:27
gelişimi sadece çevreden bir şeyler
1:29
öğrenmek sanıyoruz, değil mi? Ama işin
1:31
asıl temeli olgunlaşma. Yani biyolojik
1:34
sistemin, kasların, sinirlerin, o zihnin
1:37
öğrenmeye fiziksel olarak hazır hale
1:39
gelmesi. Çok basit bir kural var. Bir
1:42
çocuğun bacak kasları ve sinir sistemi
1:44
belirli bir biyolojik seviyeye
1:46
ulaşmamışsa ona ne kadar yürümeye
1:48
öğretmeye çalışırsanız çalışın bu
1:50
imkansızdır. Yani fiziksel hazır
1:52
bulunuşluk yoksa öğretim de kesinlikle
1:54
yoktur. Burada içsel ve dışsal
1:57
faktörleri yan yana koyduğumuzda çok
1:59
ilginç bir detay göze çarpıyor. Bakın
2:01
beslenme yetersizliği, sağlık, ebevelik.
2:04
Bunlar tamamen dışsal, çevresel
2:06
faktörler. Ama sol tarafa içsel
2:09
faktörlere bir bakın. Yaratıcılık orada
2:11
duruyor. Evet, yaratıcılık genellikle
2:13
dışarıdan sonradan öğretilen bir şey
2:15
değil. Çocuğun doğuştan getirdiği
2:17
potansiyelin, kalıtımın ve mizacın çok
2:19
temel bir parçası. Şaşırtıcı değil mi?
2:22
İkinci bölümümüz Piaj'in bilişsel
2:24
evreleri. Yani zihnin ve mantığın o
2:27
muazzam planı. Burada beynin nasıl adım
2:30
adım seviye atladığını çok net bir zaman
2:32
çizelgesiyle görüyoruz. Duyu motor
2:34
döneminin sonlarında yani 1824 ay
2:37
civarında çocuğu mış gibi yapma
2:38
oyunlarıyla sembolik dünyanın kapısını
2:40
aralıyor. 24 yaşlarında bu sembolik
2:43
düşünce iyice kök salıyor. 5-6 yaşlarına
2:46
geldiğinde etrafındaki dünyayı artık
2:48
sistematik olarak sınıflandırmaya
2:49
başlıyor. 7-8 yaşta kütle korunumu
2:52
dediğimiz harika bir beceri kazanıyor ve
2:54
nihayet 11-12 yaşlarında ergenliğe
2:56
yaklaşırken o gelişmiş soyut
2:58
düşüncelerle hacim korunumunu kavrıyor.
3:01
Basit bir Muz telefon oyunundan soyut
3:03
evrenleri anlamlandırmaya giden
3:05
inanılmaz bir yükseliş bu. Peki buradaki
3:07
en kritik nokta ne? 78 yaşlarındaki bir
3:10
çocuğun elindeki oyun hamurunu ezseniz
3:12
de miktarının yani kütlesinin
3:14
değişmediğini anlamasının ardındaki o
3:16
gerçek sihir nedir biliyor musunuz?
3:18
tersine çevrilebilirlik yani zihinsel
3:21
bir eylemi geriye doğru çalıştırabilme
3:23
yeteneği. Çocuk o hamurun tekrar eski
3:26
haline getirilebileceğini zihninde
3:27
canlandırdığı an kütle korunumunu da
3:30
anında çözmüş oluyor. Düşünsenize zihnin
3:32
adeta bir video bandını geri sarması
3:34
gibi bir şey bu. Peki hacim korunumu
3:38
neden çok daha geç ta 112 yaşlarını
3:41
buluyor? Çünkü bu gerçek ve saf bir
3:44
soyut mantık gerektiriyor. 5 yaşındaki
3:46
bir çocuğun gözü çok kolay aldanır. Aynı
3:48
suyu uzun ince bir bardağa döktüğünüzde
3:51
suyun çoğaldığını sanır. Ama 11
3:53
yaşındaki bir gencin o gelişmiş soyut
3:56
mantığı bardağın şekline kesinlikle
3:58
aldanmaz. Gözlerinin ona oynadığı oyunu
4:01
zihniyle anında bozar. Gelelim 3ün
4:03
bölümümüze. Vigotski ve zihin kuramı.
4:06
Sosyal yapı iskelesi. Brugowski'nin
4:08
teorisine baktığımızda dört temel
4:10
mekanik sütun görüyoruz. Öz düzenleme,
4:12
yetişkin desteğiyle adım adım öğrenmeyi
4:14
sağlayan yapı iskelesi, çocuğun kendini
4:17
yönlendirmek için kullandığı içsel
4:18
konuşma ve son olarak ileri zihinsel
4:20
işlevler. Şimdi sınavınız için devasa
4:23
bir tüo vereyim. Lütfen buraya dikkat.
4:26
Piaj'nin işlem öncesi dönemi kesinlikle
4:28
Vigotski'nin kuramında yer almaz. Bu
4:30
ikisini sakın birbirine karıştırmayın.
4:32
Bunlar iki farklı ustanın tamamen farklı
4:34
araç çantalarıdır. Ve geldik bilişsel
4:36
gelişimin belki de en ufkumuzu açan
4:38
evresine. Zihin kuramı. 4 yaş civarında
4:41
çocuk kelimenin tam anlamıyla zihin
4:44
okumaya başlar. Artık sadece kendi
4:46
bildiğini, herkesin bildiğini sanmaktan
4:48
vazgeçer. Başkalarının farklı bakış
4:50
açılarına hatta tamamen yanlış inançlara
4:53
sahip olabileceğini fark eder.
4:55
Empatinin, sosyal zekanın ve evet bazen
4:58
yalan söyleyebilme becerisinin bile
4:59
tohumları tam olarak bu müthiş uyanışla
5:01
atılır. Oyun çocuğun bilişsel şemalarını
5:04
test ettiği ana laboratuvardır. Bu
5:06
metafora resmen bayılıyorum. Erken
5:08
çocuklukta oyun öğle öylesine zaman
5:10
geçirme aktivitesi falan değildir. O
5:12
küçük çocuklar sadece etrafta koşturup
5:14
eşyaları fırlatmıyorlar. Onlar yer
5:16
çekimini, neden sonuç ilişkilerini,
5:18
sosyal kuralları amansızca test eden
5:20
minik ve son derece titiz bilim
5:22
insanları aslında. 4.üncü ve son
5:24
bölümümüz bellek, zeka ve algı. İnsan
5:28
zihninin işletim sistemi. Mellek
5:30
sistemimiz aslında bir bilgisayar gibi
5:33
şu üç mekanik adımda çalışır. Önce
5:35
bilgiye dışarıdan gelir ve zihinsel bir
5:37
formata sokulup kodlanır. Sonra bir
5:39
klasöre atılır gibi depolanır ve ihtiyaç
5:42
duyduğunuzda o klasör açılır, bilgi geri
5:44
çağrılır. Sürecin omurgası tamamen
5:46
budur. Ama sınavlarda sıkça düşünen
5:48
büyük bir tuzağı hemen bozalım. Bir
5:50
bilgiyi başarılı bir şekilde kodlayıp
5:51
depolamanız onu kesinlikle geri
5:53
çağırabileceğiniz anlamına gelmez.
5:55
Mutlak hatırlama kocaman bir mittir.
5:56
Bazen o dosya oradadır ama zihniniz yolu
5:58
bulamaz. Yani bellek dediğimiz şey
6:00
kusursuz bir kamera kaydı değil. Sürekli
6:02
yeniden inşa edilen oldukça aktif bir
6:04
sistemdir. Üstelik dış dünyayı algılama
6:07
biçimimiz de öyle objektif, kusursuz bir
6:10
lens gibi değildir. Çocuğun algısı,
6:12
fiziksel dinlenmişliği ve duygusal
6:14
durumu tarafından ciddi şekilde bükülür.
6:18
Zihin yorgunsa, kaygılıysa veya
6:20
motivasyonu yoksa bilgi o lensten ya
6:23
eksik geçer ya da tamamen çarpıtılır.
6:26
Yani zihin hisli bir filtre gibi
6:29
çalışır. Peki tüm bu zihinsel işletim
6:32
sisteminin işlem gücünü yerel ölçekte
6:34
nasıl niceliksel hale getiriyoruz?
6:36
Karşımızdaki bu spesifik sayı aralığı
6:38
bize çok önemli bir veriye işaret
6:40
ediyor. Vizeleriniz için şu spesifik
6:43
detayı aklınıza mutlaka kazıyın. zekayı
6:45
sınıflandırırken 412 yaş grubu için
6:48
kullanılan yerli asist zeka ölçeğini baz
6:50
alıyoruz ve bu ölçekte 70 ile 84 arası
6:53
bir IQ puanı normalin biraz altında
6:56
gelişim kategorisine denk geliyor. Bu
6:58
tamamen istatistiklere ve normlara
7:00
dayalı klinik bir sınıflandırmadır.
7:02
Aklınızdan çıkarmayın. Yavaştan
7:04
toparlarken çok güçlü bir efsaneyi daha
7:06
yıkalım. Yaratıcılık dediğimiz o paha
7:08
biçilmez içsel yetenek mükemmeliyetçilik
7:11
demek değildir. Hatta tam tersi aşırı
7:13
mükemmeliyetçilik yaratıcılığı resmen
7:16
zehirler. Gerçek yaratıcılık tamamen
7:19
esneklik ve özgünlükle beslenir. Hata
7:21
yapma esnekliği olmayan, kusursuzluk
7:24
peşinde koşan bir zihin yeni bir fikir
7:26
üretemez. Zihnin biyolojisinden çıktık.
7:29
Oyun laboratuvarlarında gezdik. Mantığı
7:31
ve belleği harf harf işledik. Şimdi
7:33
vizelerinizi falan bir kenara bırakın.
7:35
Size gerçek hayatta da yankılanacak o
7:37
soruyu sormak istiyorum. Eğer çocuklarda
7:39
gerçek yaratıcılık o kusursuz olma
7:41
çabasından ziyade esnekliğe ve özgürlüğe
7:44
dayanıyorsa, eğitim sistemimizde,
7:46
okullarda ve evlerimizde hiç hata
7:48
yapmayan o mükemmel çocuğu arayan katı
7:50
yaklaşımımızı kökten değiştirmenin vakti
7:52
gelmedi mi? Yeni nesli yetiştirme
7:53
biçimimizi nasıl yeniden
7:55
tanımlayabiliriz? Bunun üzerine biraz
7:57
düşünün derim. Öğrenmeye ve sorgulamaya
7:59
hep devam edin. Bir sonraki
8:00
incelememizde görüşmek üzere.
#Jobs & Education