Up next in 10
Auzef Bilişim Sistemleri Analiz ve Tasarımı 2025-2026 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2026/06/18/bilisim-sistemleri-analiz-ve-tasarimi-2025-2026-vize-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Selamlar. Bilişim Sistemleri Analiz ve
0:02
Tasarımı vizesi için hazırladığımız bu
0:04
rehbere hoş geldiniz. Biliyorum bazen o
0:06
terimler denizinde boğuluyormuş gibi
0:07
hissediyorsunuz. İlk bakışta bu süreçler
0:10
gerçekten göz korkutucu olabiliyor. Ama
0:12
hiç merak etmeyin. Bu incelememizde tüm
0:14
o karmaşık jargonları alıp taş taş
0:17
üstüne koyarak kavramsal bir dijital
0:19
gökdelen inşa edeceğiz. Bu sayede havada
0:22
uçuşan o kavramların aslında ne kadar
0:24
mantıklı bir temel üzerine oturduğunu
0:25
kendi gözlerinizde göreceksiniz.
0:27
Kahvenizi alın, zihninizi hazırlayın.
0:29
Çünkü bu sınavı tam 12'den vurmaya
0:31
gidiyoruz. Hemen yol haritamıza bir
0:33
bakalım. Dört ana durağımız var. Bilişim
0:36
sistemleri ve bileşenleri ile
0:37
başlayacağız. Sonra sistem geliştirme
0:40
yaşam döngüsüne bakacağız. Ardından
0:42
yazılım geliştirme modellerini inceleyip
0:44
proje ve risk yönetimi ile kapanış
0:45
yapacağız. Hiç vakit kaybetmeden
0:47
doğrudan hedefe odaklanıyoruz. 1inci
0:49
bölüm bilişim sistemleri ve bileşenleri
0:53
yani devasa gök derinliğimizin temeli.
0:56
Burası banko sınav sorusu. Baştan
0:58
söyleyeyim. Bilişim sistemleri şirketin
1:00
içindeki karar alma seviyelerine göre
1:02
hiyerarşik bir şekilde ayrılır. Bu üç
1:04
seviyeyi birbirinden net bir şekilde
1:06
ayırmanız çok kritik. En alt seviyede
1:09
TPS var. Yani hareket işleme sistemleri.
1:12
Bunu gökdelenin giriş katı gibi düşünün.
1:14
Kütüphaneden kitap ödünç alma veya
1:16
marketteki kasa işlemleri gibi günlük
1:18
operasyonel tüm yoğunluk burada yaşanır.
1:21
Bir üst kata çıkıyoruz. MIS yani yönetim
1:24
bilişim sistemleri. Burası yöneticilerin
1:26
taktiksel kararlar aldığı yer ve en
1:28
tepede o lüks çatı katında ISS yani üst
1:32
yönetici destek sistemleri bulunuyor.
1:34
Şirketin yönünü belirleyen stratejik
1:36
kararlar ve o havalı gösterge panelleri
1:38
tam olarak Bulada yer alıyor. Peki bu
1:40
dijital gökdelini fiziksel olarak ne
1:43
ayakta tutuyor? Tuğlası, harcı ne bu
1:45
işin? Donanım işin fiziksel kısmı
1:48
bildiğiniz cihazlar. Yazılım bu
1:50
cihazlara can veren programlar. Veri
1:52
tabanı biriktirdiğimiz tüm verilerin
1:54
güvenli deposu. A ise tüm bu yapıların
1:57
birbiriyle konuşmasını sağlayan sinir
1:59
sistemimiz. Fakat burada çok sinsi bir
2:01
detay var. Prosedürler. Sınavlarda
2:04
genellikle gözden kaçar ama tüm bu
2:06
parçaları bir arada tutan o sistemin
2:08
gerçek bir iş sistemine dönüşmesini
2:10
sağlayan ana harç o iş kuralları ve
2:12
yönergelerdir. Prosedürleri sakın
2:14
unutmayın. Temelden bahsederken
2:16
donanımla ilgili çok net çok hızlı bir
2:18
bilgi verip geçeceğim. CPU yani merkezi
2:21
işlem birimi. Bu arkadaş bilgisayarın
2:23
genel hızını ve tüm o işlem kapasitesini
2:25
belirleyen ana motordur. Sistemin kalbi
2:28
veya beyni diyebilirsiniz. Çok basit
2:30
görünür ama sınavlarda hayat kurtarır.
2:32
Gelelim ikinci bölüme. Sistem geliştirme
2:35
yaşam döngüsü. Artık temele attık. Şimdi
2:38
mimari planları çizme vakti. Şimdi
2:40
burada biraz yavaşlayalım. Çünkü
2:42
testlerde hayat kurtaran o ince detaylar
2:44
tam olarak burada gizli. Döngümüz 6
2:46
adımdan oluşuyor. Planlama, analiz,
2:49
tasarım, uygulama, test ve bakım.
2:51
Genelde hangi işlem hangi aşamada diye
2:53
avlarlar adamı. Örneğin risk analizi ne
2:56
zaman yapılır? Tabii ki en başta daha
2:58
ilk aşama olan planlamada. Mantıksal
3:00
modelleme ile fiziksel tasarım
3:02
arasındaki farka da dikkat edin.
3:03
Mantıksal olanlar analiz aşamasında
3:05
yapılırken işin fiziksel tasarımı
3:07
doğrudan tasarım aşamasında gerçekleşir.
3:10
Yani analiz ve tasarım arasındaki o net
3:12
geçiş çizgisini zihninizde çok iyi
3:14
kurun. Hazır mimariden konuşuyorken bir
3:17
diğer potansiyel sınav sorusu teknik
3:19
fizibilitedir. Yani kısaca şu: Bizim
3:22
teknik altyapımız bu devasa projeyi
3:24
kaldırır mı? Yeni sunucular satın
3:26
almamız gerekiyor mu? Elimizdeki
3:28
teknoloji yeterli mi? İşte tüm bu
3:30
donanım ve altyapı kararlarının en başta
3:32
değerlendirilmesi sürecine teknik
3:34
fizibilite diyoruz. Planlarımızı
3:36
çizerken kullandığımız muazzam bir araç
3:38
var. Veri akış diyagramları ya da kısaca
3:42
DFT'ler. Bu diyagramlar sayesinde
3:44
bilginin sistem içinde nasıl seyahat
3:46
ettiğini haritalandırıyoruz. Bunu yapmak
3:49
için sadece dört temel unsurumuz var.
3:51
Süreçler, veri depoları, döşarlıklar ve
3:55
veri akışları. Sınavda şıklardan birine
3:57
alakasız bir kelime sıkıştırıp hangisi
4:00
DFT unsuru değildir diye sorabilirler. O
4:02
yüzden bu dörtlü seti adınız gibi bilin.
4:05
3üncü bölümümüz yazılım geliştirme
4:07
modelleri yani işin inşaat stilleri.
4:10
Karşımızda iki dev rakip var. Sol
4:13
tarafta Çağlayan yani waterfall modeli.
4:15
Bu eski toprak kat çıkılan bir inşaat
4:18
gibidir. Aşamalar sıralı ve doğrusal
4:21
ilerler. Bir katı bitirmeden diğerine
4:23
geçemezsiniz ve geriye dönmek tam bir
4:25
kabustur.
4:27
Sağ tarafta ise modern zamanların
4:29
yıldızı çevik yani eile mototlar yer
4:32
alıyor. Burada müşteri sürekli işin
4:34
içindedir. Değişim korkutucu değil.
4:36
bilakis beklenen bir şeydir ve o
4:38
sayfalarca süren kağıt kürek işi yani
4:40
dokümantasyon minimumda tutulur. Bu
4:43
zıtlık her zaman karşınıza çıkar. Çevik
4:46
dünyanın içinde çok havalı bir yaklaşım
4:48
var. Strem programlama veya namı diğer
4:51
XP. Size çok net bir tüo vereyim mi?
4:53
Vize için XP hakkında tek bir şey
4:55
ezberleyecekseniz o da şu beş temel
4:58
değer olsun. İletişim, sadelik, geri
5:01
bildirim, cesaret ve saygı. Şıklarda
5:04
bunların dışında süslü bir kelime
5:05
görürseniz hiç düşünmeden eleyin. Peki
5:08
ya zamanımız daralıyorsa müşteri kapıda
5:10
bekliyor ve bizim acil bir şeyler
5:12
çıkarmamız lazım? İşte o zaman red yani
5:15
hızlı uygulama geliştirme sahneye
5:17
çıkıyor. Buradaki anahtar kelimeleriniz
5:19
prototipler ve hız. Hızlıca bir tastak
5:22
ürün çıkarırsınız. Müşteriye
5:24
gösterirsiniz ve o geri bildirimle nihai
5:26
sonuca uçarak gidersiniz. Tabii çevik
5:29
deyip de scram'ı konuşmamak olmaz. Scram
5:31
dendiğinde hemen aklınıza sprint
5:33
dediğimiz o kısa ve yoğun koşular
5:35
gelmeli. Fakat hocaların sormaya
5:37
bayıldığı o tatlı tuzak nerede biliyor
5:39
musunuz? Roller. Scram ustası yani Scram
5:42
Master işin yönetimindendir. Takımın
5:44
önündeki engelleri süpürür. Ürün sahibi
5:47
yani Product owner ise tamamen
5:49
gereksinimleri önceliklendirir. Önce
5:51
hangi özelliği yapacağız sorusunun
5:53
cevabı 10'dadır. Bu ikisini sakın
5:55
birbirine karıştırmayın. Şimdi bir an
5:57
arkanıza yaslanın ve şunu düşünün.
5:59
oturup her şeyi harika bir şekilde
6:01
tasarladık. Modelleri falan da seçtik.
6:03
İyi, güzel de gerçek dünyada o şantiyeye
6:06
adım attığımızda o belirsizlikleri, o
6:08
kaosu, o anlık krizleri nasıl
6:10
yöneteceğiz? İşte bu soru bizi son
6:13
durağımıza getiriyor. Bölüm 4. Proje ve
6:15
risk yönetimi yani gerçek şantiye
6:18
yönetimi. Her şeyden önce bir işe neden
6:21
proje diyoruz? Sürekli tekrar eden
6:23
günlük rutin işlerden farkı ne? Çok
6:25
basit. Bir projenin her zaman kesin bir
6:28
başlangıç ve bitiş tarihi vardır. Er ya
6:30
da geç biter. Tamamen benzersiz bir
6:33
amacı vardır. Kaynakları daima
6:34
kısıtlıdır ve en önemlisi her adımında
6:37
ufak da olsa bir belirsizlik barındırır.
6:40
Peki o kadar belirsizliğin ortasında
6:42
kimin ne iş yaptığını nasıl takip
6:44
edeceğiz? İşte yönetim dünyasının o
6:47
sihirli değneği raji matrisi. Bir
6:50
görevde işi kim yapıyor? Yani sorumlu
6:52
kim? İngilizcesiyle responsible. Çıktıya
6:56
kim onay veriyor? Accountable. Süreçte
6:59
kime danışılıyor? Consulted. Ve sonuçtan
7:01
kim bilgilendiriliyor? Informed. Raj o
7:05
koca şantiyedeki kim ne yapıyor
7:07
karmaşasını tek bir tabloyla ortadan
7:09
kaldırır. Baş harflerine dikkat. Şimdi
7:11
size doğrudan vize sınavında net
7:13
getirecek iki hap bilgi veriyorum. Hazır
7:15
mısınız? Birincisi, eğer soruda Prins 2
7:18
metodolojisini görüyorsanız iş
7:20
paketlerinin tanımlandığı yer teslimatı
7:23
yönetme aşamasıdır. İkincisi, risk yanıt
7:26
geliştirme sürecinin sonunda ne çıkar
7:28
diye sorarlarsa cevap çok nettir. Risk
7:31
yönetim planı. Bu ikisini zihninize
7:33
kazıyın. Sınavda şıklarda ararsınız. Son
7:36
olarak projeleri bütünleşik olarak
7:38
değerlendirirken kullandığımız dört özel
7:40
karar verme tekniğimiz var. Nominal grup
7:43
tekniği, Delfi yöntemi, çok kriterli
7:46
karar verme ve ağırlıklı ortalama.
7:48
Bunların uzun uzun tanımlarını
7:50
ezberlemenize gerek yok belki ama çoktan
7:52
seçmeli bir soruda şıklara baktığınızda
7:54
ha bunlar değerlendirme teknikleriydi
7:56
diyebilmeniz şart. Göz aşinalığı
7:59
gerçekten hayat kurtarır. Ve geldik
8:01
incelememizin sonuna. Peki tüm bu
8:03
konuştuklarımızdan sonra size bir soru
8:05
sormak istiyorum. Diyelim ki gerçekten
8:07
inanılmaz derecede belirsizlik
8:09
barındıran, neyin ne olacağının sürekli
8:11
değiştiği karmaşık bir proje geldi
8:13
önünüze. O eski katı ve sıralı Çağlayan
8:16
modelini mi seçersiniz yoksa değişimi
8:18
kucaklayan esnek çevik modeli mi? Bence
8:21
cevabı artık çok iyi biliyorsunuz.
8:23
Sınavınızda hepinize büyük başarılar
8:24
dilerim. O dijital gökteleni harika bir
8:27
şekilde dikeceğinize eminim. Kendinize
8:28
çok iyi bakın.
Jobs & Education