live_tv
Livestream Starting Soon
00
Hours
:
00
Minutes
:
00
Seconds
Up next in 10
Auzef Bilgi Teknolojileri 2025-2026 Final Soruları
https://lolonolo.com/2026/01/11/bilgi-teknolojileri-2025-2026-final-sorulari/
Bu metin, Bilgi Teknolojileri dersinin 2025-2026 akademik yılına ait kapsamlı bir final hazırlık rehberini ve örnek sınav sorularını içermektedir. İçerik; DIKW piramidi üzerinden verinin işlenme süreçlerini, RAM ve ROM gibi donanım birimlerini ve çeşitli ağ topolojilerini detaylandırmaktadır. Ayrıca Büyük Veri, veri madenciliği ve kurumsal güvenliğin temel direkleri olan gizlilik, bütünlük ve erişilebilirlik ilkeleri üzerine teknik açıklamalar sunmaktadır. E-ticaret modelleri, arama motoru optimizasyonu ve Excel veri yönetimi gibi dijital dönüşümün pratik uygulama alanlarına da değinilmektedir. Son bölümdeki test soruları ise, kaynak kod, SMTP protokolü ve karar destek sistemleri gibi teorik bilgileri sınav formatında pekiştirmeyi amaçlamaktadır.
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Her gün kullandığımız teknolojinin
0:01
arkasında aslında ne var? Hiç düşündünüz
0:04
mü? İşte bu sunumda o karmaşık gibi
0:06
görünen teknik soruları alıp dijital
0:08
dünyamızın nasıl çalıştığını anlatan
0:10
basit ve akıcı bir hikayeye
0:11
dönüştüreceğiz. Gelin bu şifreleri hep
0:14
birlikte çözelim. Her şey aslında bu
0:16
temel soruyla başlıyor. Bu dijital
0:18
dünyayı yöneten temel kurallar ne?
0:21
Attığımız her dijital adımın,
0:23
gönderdiğimiz her mesajın arkasındaki o
0:25
temel mantığı en küçük veri parçasından
0:28
tutun da telefonumuzdaki uygulamalara
0:31
kadar adım adım takip edeceğiz. Peki yol
0:34
haritamız nasıl olacak? Önce her şeyin
0:37
başlangıç noktası olan verinin
0:38
yolculuğuna çıkacağız. Sonra bu veriyi
0:41
işleyen makineların yani donanımın
0:43
kalbine ineceğiz. 3üncü adımda tüm bu
0:46
veriden nasıl somut bir değer
0:47
ürettiğimize bakacağız. Ve son olarak bu
0:50
devasa sistemin dijital dünyada nasıl
0:53
güvenli bir şekilde işlediğini
0:54
göreceğiz. O zaman hadi ilk durağımıza
0:57
gidelim. Verinin yolculuğu. Burası her
1:00
şeyin başladığı yer. Dijital evrenin bu
1:03
en temel yapı taşını anlamadan geri
1:06
kalanını çözmemiz pek de mümkün değil.
1:08
Bakın bu gördüğünüz DIIKW piramidi
1:11
verinin nasıl anlam kazandığını o kadar
1:14
güzel gösteriyor ki şöyle düşünün. 32.
1:17
Bu tek başına anlamsız bir veri. Ama
1:19
bugün hava 32 derece dediğimizde işte bu
1:22
artık bir enformasyon. Hava 32 derece
1:25
yani çok sıcak. O yüzden tişört
1:27
giymeliyim dediğimizde bu bilgiye
1:29
dönüşüyor ve yılların tecrübesiyle her
1:31
yaz bu zamanlar hava hep 32 derece olur.
1:34
O yüzden klimaların bakımını bahardan
1:35
yaptırmak en mantıklısı demek de işte o
1:38
bilgelik oluyor. Piramidin ikinci
1:40
basamağı olan enformasyon aslında
1:43
hanveriye bir anlam kattığımız ilk
1:44
kritik yer. Mesela alt alta yazılmış
1:47
binlerce satış rakamı hamveridir. Ama bu
1:50
rakamları bir grafiğe döküp de bu ay çok
1:53
satan ürünümüz buymuş dediğimiz an o
1:56
anlamsız sayılar artık karar vermemize
1:58
yarayan bir enformasyona dönüşmüş
2:00
oluyor. Burada çok yaygın bir yanılgıyı
2:02
düzeltmek lazım. Mesela bir market
2:05
kasasında kasiyerin her ürünün barkodunu
2:07
okutması sisteme giren hamveridir. Yani
2:10
bu bir girdi. Günün sonunda kasadan
2:12
alınan şu kadar ürün satıldı, şu kadar
2:15
ciro yapıldı raporu ise sistemin
2:16
çıktısıdır. Yani işlenmiş bilgidir. İşte
2:19
verinin yolculuğunu anlamak için bu
2:21
girdi çıktı ayrımı çok ama çok önemli.
2:24
Tamam. Verinin ne olduğunu artık
2:25
anladık. Peki şimdi sıra nerede? O
2:28
veriyi saklayan, işleyen ve taşıyan
2:30
donanımlarda. Yani şimdi işin biraz daha
2:32
fiziksel kısmına, makineların beynine ve
2:35
sinir sistemine dalıyoruz. İşte size bir
2:38
bilgisayarın kısa ve uzun süeli hafızası
2:40
arasındaki en temel fark. RAM'i geçici
2:43
çalışma masanız gibi düşünebilirsiniz.
2:45
Üzerinde bir sürü şey varken elektrik
2:47
giderse hepsi uçar gider. ROM ise kalıcı
2:50
kütüphanenizdir. Bilgiler orada güvenli
2:52
durur ve bilgisayar her açıldığında
2:53
oradadır. Yani biri hız için diğeri
2:56
kalıcılık için var. Bir makineye ne
2:58
yapacağını nasıl söyleriz?
3:01
İşte burada kaynak kod devreye giriyor.
3:03
Tıpkı bir mimarın binanın planını kağıda
3:05
çizmesi gibi yazılımcılar da programın
3:08
ne yapması gerektiğini insan diline
3:10
yakın bir dille yazarlar. Ama bilgisayar
3:13
bu planı doğrudan anlamaz. O sadece
3:16
birler ve sıfırlardan anlar. İşte bu
3:18
yüzden yazılan kod makinenin anlayacağı
3:21
dile tercüme edilir ve program ancak o
3:24
zaman canlanır. Tek bir bilgisayarın tek
3:26
başına pek bir anlamı yok değil mi? asıl
3:29
güçleri birbirleriyle konuştuklarında
3:31
ortaya çıkıyor. İşte bu bağlantı kurma
3:34
şekillerine ağ topolojisi diyoruz. Kimi
3:37
yıldız gibi tüm trafiği bir merkeze
3:39
yönlendirerek yönetimi kolaylaştırıyor.
3:42
Kimi halka gibi daha dayanıklı bir yapı
3:44
sunuyor. Seçim tamamen o ağı ne için
3:47
kurduğumuza bağlı. Tamam Veliyi'yi
3:49
anladık. Onu saklayan, taşıyan
3:51
sistemleri de gördük. Şimdi üçüncü ve
3:53
belki de en heyecanlı perdeye geçiyoruz.
3:56
Bu birbiriyle bağlantılı sistemlerde
3:58
sürekli akan o devasa verinin içinde
4:00
saklı olan değeri nasıl ortaya
4:03
çıkarıyoruz? Artık sadece veriden değil
4:06
büyük veriden bahsediyoruz. Onu büyük
4:08
yapanda temelde dört şey var. Hacim yani
4:11
akıl almaz büyüklükteki veri, hız yani
4:15
her saniye akan sosyal medya gönderileri
4:17
gibi durmaksızın gelen veri, çeşitlilik
4:20
yani sadece metinler değil fotoğraflar,
4:23
videolar, ses kayıtları ve son olarak
4:26
doğrulama yani bu devasa veri yığını
4:28
içinde hangisi doğru, hangisi güvenilir
4:31
bunu anlama zorunluluğu. Bu devasa veri
4:34
yığınını bir dağ gibi hayal edin. Veri
4:37
madenciliği işte o dağın içinde
4:39
gizlenmiş altın damarlarını bulmaktır.
4:41
Hani o meşhur hikaye vardır ya
4:44
milyonlarca alışveriş verisini inceleyip
4:46
bebek bezi alanların genellikle bir ada
4:48
aldığını keşfeden market işte bu veri
4:51
madenciliğinin en klasik ve en harika
4:53
örneklerinden biridir. Veriler bize her
4:55
şeyi söylemez değil mi? Bir bilgisayar
4:58
size en karlı yatırımın ne olduğunu
5:00
rakamlarla gösterebilir. Ama tecrübeli
5:03
bir yönetici pazarın gidişatına dair
5:05
sezgisiyle, "Evet, rakamlar bunu" diyor
5:08
ama şu anki ekonomik ortamda bu çok
5:10
riskli diyebilir. İşte makinenin
5:13
analiziyle insanın tecrübesinin
5:15
birleştiği bu tatlı noktaya yarı yapısal
5:18
karar diyoruz. Şehirdeki en kısa yolu
5:21
bulmaya çalıştığınızı bir anlığına
5:22
düşünün. Her bir sokağa, her bir
5:24
ihtimali tek tek hesaplamak saatler
5:27
hatta günler sürer. Ama bunun yerine ne
5:29
yaparsınız? Genellikle ana caddeler daha
5:32
hızlıdır gibi bir kural kullanırsınız.
5:34
İşte meta sezgisel algoritmalarda tam
5:36
olarak buna benzer. Mükemmel çözümü
5:38
bulmaya çalışmak yerine en iyiye çok
5:40
yakın, pratik ve hızlı bir cevap üreten
5:42
akıllı kısa yollardır. Ve geldik son
5:45
bölüme. Şimdiye kadar öğrendiğimiz tüm
5:47
bu kavramları bir araya getireceğiz ve
5:49
çevrim içi ticaretin gerçek dünyasında
5:52
bunların nasıl işlediğini, en önemlisi
5:54
de tüm bu sistemin nasıl güvende
5:56
tuttuğumuzu göreceğiz. E-ticaret deyince
5:59
aklımıza hemen bir şirketten online
6:01
alışveriş yapmak geliyor. Ama modeller
6:04
bundan çok daha çeşitli. Mesela J2G yani
6:07
tüketiciden devlete modeli var. Bir
6:09
vatandaş olarak bizim internet üzerinden
6:12
vergimizi ödememiz de aslında bir
6:14
e-ticaret işlemi. Bu da bize gösteriyor
6:16
ki iş sadece ürün alıp satmaktan çok
6:18
daha öte bir boyutta. İnternet dev bir
6:21
okyanus. Sizin web sitenizde o
6:23
okyanustaki küçücük bir damla. Peki
6:26
insanlar sizi nasıl bulacak? İşte SEO
6:29
yani arama motoru optimizasyonu tam
6:31
olarak burada devreye giriyor. Olay
6:34
arama motorlarına para ödeyip en tepede
6:36
çıkmak değil sitenizi o kadar iyi, o
6:38
kadar alakalı hale getirmektir ki Google
6:41
gibi motorlar sizi doğal olarak en üst
6:43
sıralara taşımak istesin. Dijital
6:46
güvenlik üzerine kurulduğu dört temel
6:48
taşı olan sağlam bir kale gibidir.
6:51
Gizlilik yani bilgiye sadece doğru
6:53
kişiler erişebiliyor mu? Bütünlük yani
6:56
bilgi yolda değiştirilmiş olabilir mi?
6:59
Erişilebilirlik yani ihtiyacım olduğunda
7:01
o bilgiye ulaşabilecek miyim? Ve belki
7:04
de en ilginci inkar edememe. Yani
7:06
taraflar sonradan yok ben yapmadım
7:09
diyebilir mi? İşte bu güvenliğin daha az
7:12
bilinen ama hayati derecede önemli bir
7:15
prensibi inkar edememe. Bu ilke dijital
7:18
etkileşimlerde adeta bir noter görevi
7:21
görür. bir e-postayı gönderenin
7:23
gerçekten o kişi olduğunu ve alıcının da
7:26
o e-postayı aldığını kesin olarak
7:28
kanıtlar. Böylece kimse sonradan ben
7:31
göndermedim veya o mesaj bana hiç
7:33
ulaşmadı diyemez. Güvenlikten
7:35
bahsederken internetin en eski ve en
7:38
güvenilir postacılarından birini de
7:40
unutmamak gerek. SNMT düşünün 1982'den
7:44
beri yani 40 yılı aşkın bir süredir
7:47
gönder tuşuna bastığımız her e-postanın
7:49
sunucudan sunucuya güvenle taşınmasını
7:52
sağlayan görünmez kahraman aslında bu
7:54
protokol şimdiye kadar hep tek parçalara
7:57
ilkelere baktık ama asıl mesele büyük
8:00
resmi yani her şeyi bir bütün olarak
8:02
korumaktır. İşte sistem güvenliği tam
8:05
olarak bu demek. Sadece veriyi değil, o
8:08
veriyi saklayan sunucuları, çalıştıran
8:10
yazılımları ve hepsini birbirine
8:12
bağlayan ağları yani tüm altyapıyı bir
8:15
bütün olarak korumak. Ve böylece
8:17
yolculuğumuzun sonuna geliyoruz. En
8:19
basit veri parçasından başladık. En
8:21
karmaşık güvenlik sistemlerine kadar
8:23
uzandık. Şimdi size son bir soru. Tüm bu
8:26
temel kodları bilmek internette sadece
8:28
bir kullanıcı olmaktan çıkıp neyin neden
8:31
olduğunu anlayan daha bilinçli bir
8:32
dijital vatandaşa dönüşmemizi sizce
8:34
nasıl sağlar? Cevabı sizde. Dinlediğiniz
8:37
için teşekkürler.
#Programming
#Education