live_tv
Livestream Starting Soon
00
Hours
:
00
Minutes
:
00
Seconds
Up next in 10
Auzef Balkanlar Siyaseti 2024-2025 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2026/02/07/balkanlar-siyaseti-2024-2025-vize-sorulari/
Bu kaynaklar, Yugoslavya’nın dağılma sürecini ve ardından Balkanlar’da ortaya çıkan siyasi ve etnik gelişmeleri temel alan akademik bir inceleme sunmaktadır. Metinlerde, Sırp milliyetçiliğinin yükselişi, Bosna Savaşı’ndaki Srebrenitsa Soykırımı ve bölgedeki barışı tesis eden Dayton Antlaşması gibi kritik dönüm noktaları detaylandırılmaktadır. Ayrıca, Kosova’nın bağımsızlık mücadelesi, NATO müdahalesi ve bölgedeki azınlık haklarını koruyan anayasal düzenlemeler kapsamlı bir şekilde ele alınmaktadır. Kaynaklar aynı zamanda Soğuk Savaş dönemindeki güvenlik ittifaklarını ve Balkan devletlerinin modern kurumsal yapılarını analiz eden ders içerikleri ile sınav sorularından oluşmaktadır. Bu bütüncül yaklaşım, Güney Avrupa’daki siyasi sınırların değişimini ve uluslararası hukukun bölgedeki etkilerini anlamayı kolaylaştırmaktadır.
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Bir düşünün. Avrupa'nın tam ortasında
0:02
bir ülke. Bir sürü farklı kültür bir
0:04
arada yaşıyor ama 20. yüzyıl biterken
0:06
bir anda kanlı bir iç savaşa
0:08
sürükleniyor ve haritadan siliniyor.
0:11
İşte bu bir zamanların Yugoslavya'sının
0:13
dağlı hikayesi. Peki nasıl olur da
0:16
koskoca bir ülke yok olur? Yani bir
0:19
ulusu bir arada tutan o bağlar nasıl
0:21
kopuverir? Komşular nasıl bir anda
0:23
birbirine düşman kesilir? Gelin hep
0:25
birlikte Yugoslavya'nın dağılına adım
0:28
adım bakalım. Hadi her şeyin başladığı
0:30
yere gidelim. Yani dağılmadan hemen
0:33
önceki Yugoslavya'ya. Bu kadar karmaşık
0:35
bir yapıyı ne ayakta tutuyordu ve daha
0:37
da önemlisi ilk çatlaklar nasıl oluştu?
0:40
Bakın Yugoslavya dediğimiz yapı aslında
0:42
oldukça karmaşık. 6ı cumhuriyet
0:45
Sırbistan, Hırvatistan, Slovenya ve
0:47
Sırbistan'a bağlı iki de özerk bölge.
0:49
Yani tam bir etnik mozaik. Ve bu yapı
0:53
onlar yıllar boyunca gerçekten de hassas
0:55
bir denge üzerinde duruyordu. İşte o
0:58
hassas denge 1980 yılında sarsılmaya
1:01
başladı. Neden mi? Çünkü federasyonun
1:03
birleştirici gücü o karizmatik lider
1:06
Joseph Bros Tito öldü. Tito'nun ölümü
1:09
ile birlikte ortaya devasa bir güç
1:11
boşluğu çıktı. Sanki ülkeyi bir arada
1:13
tutan en sağlam yapıştırıcıyı
1:15
sökmüşsünüz gibi. Ve bu inanın
1:17
dağılmanın fitilini ateşlayan ilk
1:19
kıvılcım oldu. Tito'dan sonra oluşan o
1:21
boşluğu ne doldurdu dersiniz? Tabii ki
1:24
milliyetçilik. Hem de hızla yükselen her
1:26
şeyi kasıp kavuran bir milliyetçilik
1:28
fırtınası. İşte şimdi ülkeyi resmen
1:31
parçalamaya başlayan bu sürece daha
1:33
yakından bakacağız. Bu fırtınanın
1:35
merkezinde bir isim vardı. Slobodan
1:38
Milosevi. Milosevi'in liderliğindeki
1:40
Sırbistan bütün federasyon üzerinde bir
1:43
Sırp hakimiyeti kurmayı hedefliyordu.
1:45
İşte bu merkeziyetçi ve milliyetçi
1:47
politikaya o dönemde büyük Sırbistan
1:50
vizyonu deniyordu. Peki Milosevi bu
1:52
vizyonu hayata geçirmek için ne yaptı?
1:55
Stratejisi oldukça netti. İlk adım
1:57
1989'da Kosova ve Voyvodina'nın
2:00
özerkliğini kaldırmak oldu. Sonra
2:02
federasyonun bütün gücünü merkezde yani
2:05
Belgrad'ta toplamaya çalıştı ve son
2:07
olarak da Sırplaştırma dediğimiz
2:09
politikalarla diğer etnik grupları
2:11
sistematik olarak dışladı, kendilerini
2:13
yabancılaştırdı. İşte bu adımlar
2:15
çatışmaya giden yolu adeta taş taş
2:17
döşedi ve maalesef o yol bizi dağılmanın
2:21
en acı, en kanlı bölümüne getirdi. Bosna
2:24
Hersek'teki savaşa, savaşın gidişatı
2:27
gerçekten de çok inişli çıkışlıydı.
2:29
Mesela başta birbirleriyle de savaşan
2:31
Boşnaklar ve Hırvatlar 1994'teki
2:34
Washington Anlaşmasıyla Sırp güçlerine
2:36
karşı birleştiler. Ortak bir cephe
2:38
kurdular. Ama savaşın en karanlık anı,
2:41
en korkunç yüzü Temmuz 1995'te
2:43
Srebrenitsa'da yaşandı. Burası
2:45
Avrupa'nın ik Dünya Savaşı'ndan beri
2:47
gördüğü en büyük katliama sahne
2:49
olacaktı. Barış mı? O ancak yıl sonunda
2:52
Dayton anlaşmasıyla gelebildi. 8.000. Bu
2:55
sadece bir rakam değil. Bu rakam tek
2:58
başına Srebernitza'da yaşanan trajedinin
3:01
ne kadar büyük olduğunu anlatıyor. Peki
3:03
ne anlama geliyor bu rakam? İşte bu
3:06
rakam Srebrenitsa soykırımını ifade
3:08
ediyor. 1995 yılında 8.000den fazla
3:11
Boşnak Müslüman erkek ve çocuğun
3:13
sistematik bir şekilde öldürülmesi. Bu
3:15
olay uluslararası mahkemeler tarafından
3:18
da resmen soykırım olarak tanındı ve
3:20
savaşın en korkunç yüzü olarak tarihe
3:22
kazındı. Maalesef Dayton anlaşması
3:24
savaşı bitirdi. Evet buna şüphe yok. Ama
3:27
aynı zamanda Bosna Hersek için bugüne
3:29
kadar süren inanılmaz karmaşık ve
3:31
bölünmüş bir siyasi yapı bıraktı. Ülke
3:34
temelde iki ana parçaya ayrıldı. Bir
3:36
yanda Boşna Kırvaç çoğunluğunun olduğu
3:38
Bosna Ersek Federasyonu, diğer yandaya
3:41
Sırp çoğunluğunun olduğu Sırp
3:42
Cumhuriyeti yani Republika Sırpska. Bu
3:45
bölünmüş yapının içinde bir de çok
3:47
ilginç bir istisna var. Bırçko bölgesi.
3:50
Burası o kadar stratejik bir konumda ki
3:53
iki tarafa da verilememiş. Bu yüzden
3:56
Dayton'la birlikte doğrudan devlete
3:58
bağlı, kendi kendini yöneten,
4:00
özerkulmuş.
4:03
Şimdi rotamızı Yugoslavya savaşlarının
4:05
son büyük perdesine, Kosova'daki o
4:08
sancılı bağımsızlık mücadelesine
4:09
çevirelim. Kosova'daki Arnavut direnişi
4:12
aslında iki farklı yoldan ilerledi. İlk
4:14
başta İbrahim Rugova liderliğinde
4:16
barışçıl, şiddet içermeyen bir direniş
4:18
vardı. Ama bu pasif direniş bir sonuç
4:20
vermeyince ve Sırp baskısı da artınca
4:23
sahneye başka bir aktör çıktı. Kosova
4:25
Kurtuluş Ordusu yani UÇK. Ve böylece
4:28
silahlı mücadele dönemi başladı. UÇK'nın
4:31
eylemleri 90'ların sonunda tırmanınca ve
4:33
bölgedeki insani kriz artık dayanılmaz
4:36
bir hal alınca uluslararası toplum
4:38
devreye girdi. 1999 yılında NATO
4:41
Sırbistan'a karşı hava operasyonları
4:42
başlattı. Bu müdahaleden sonra Kosovo,
4:45
Birleşmiş Milletler Misyonu Umik ve NATO
4:47
barış gücü Kufor'un yönetimi altına
4:49
girdi. Yani bir nevi uluslararası bir
4:51
himaye altına alınmış oldu. Yıllarca
4:54
süren bu uluslararası yönetimden sonra
4:57
takvimler Şubat 2008'i gösterdiğinde
5:00
Kosova Parlamentosu o talihi adımı attı
5:02
ve tek taraflı olarak bağımsızlığını
5:04
ilan etti. Tabii Sırbistan bu kararı
5:07
anında reddetti. yasa dışı olduğunu
5:09
söyledi. İşte işin en kritik
5:12
noktalarından biri de burası. Sırbistan
5:14
konuyu hukuki zemine taşıdı ve
5:16
Uluslararası Adalet Divanına başvurdu.
5:18
Peki divan ne dedi? Divan Kosova'nın
5:21
bağımsızlık ilanının uluslararası hukuku
5:23
ihlal etmediği yönünde bir tavsiye
5:25
kararı açıkladı. Bu karar hukuki bir
5:27
bağlayıcılığı olmasa da Kosova'nın
5:29
uluslararası alanda tanınması için dev
5:31
bir adım oldu. Peki tüm bu savaşlar
5:34
bitti, yeni sınırlar çizildi. Geriye
5:36
nasıl bir siyasi manzara kaldı?
5:39
Balkanlarda nasıl bir tablo ortaya
5:41
çıktı? Bu yeni tabloyu anlamak için
5:44
Yugoslavya'nın geçmişteki o kendine özgü
5:46
konumunu bir hatırlayalım. Bakın, soğuk
5:48
savaş döneminde komşularının hepsi ya
5:50
NATO'da ya da Varşova paktayken
5:53
Yugoslavya ne o bloktaydı ne de
5:55
diğerinde tamamen bağlantısız bir
5:57
politika izliyordu ve bu hareketin de
5:59
liderlerinden biriydi. Bu durum ona
6:01
gerçekten de çok özel bir statü
6:03
kazandırmıştı. Dağılmanın sonunda ortaya
6:05
altı yeni bağımsız ülke çıktı. Sırbistan
6:08
ve Karadağ bir süre daha bir arada
6:10
kalsalar da 2006'da onlar da barışçıl
6:12
bir şekilde yollarını ayırdı ve belki de
6:15
en önemlisi bölgedeki yeni devletler
6:17
gelecekte benzer çatışmaları önlemek
6:19
için yeni sistemler kurmaya çalıştı.
6:22
Mesela Karadağ'da Arnavutlar ve
6:23
Boşnaklar için parlamentoda kota
6:25
ayrılması gibi azınlık haklarını
6:27
korumaya yönelik adımlar atıldı. Sonuç
6:30
olarak evet Yugoslavya'nın küllerinden
6:32
yepyeni devletler doğdu. Balkanların
6:35
haritası baştan aşağı değişti ama
6:37
akıllardaki o en temel soru hala orada
6:40
duruyor. Yeni bir harita çizildi. Peki o
6:42
eski bölünmeler, o gerilimler onlar
6:45
bitti mi? İşte bu soru bölgenin bugün
6:48
bile hala yüzleştiği en büyük meydan
6:50
okumu olmaya devam ediyor.