Up next in 10
Auzef Balkanlar Siyaseti 2023-2024 Vize Soruları
auzef, Balkanlar Siyaseti, Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler
https://lolonolo.com/2026/03/25/balkanlar-siyaseti-2023-2024-vize-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Merhaba. Hiç düşündünüz mü koskoca bir
0:02
ülke 10 yıl gibi kısa bir sürede
0:04
haritadan nasıl tamamen silinir? İşte
0:07
bugün bir zamanlar Avrupa'nın önemli bir
0:09
parçası olan Yugoslavya'nın bu karmaşık
0:11
ve bir o kadar da sarsıcı hikayesine
0:13
yakından bakıyoruz. Evet, bütün bu
0:15
anlatacaklarımızın merkezinde işte bu
0:18
soru yatıyor. Tek bir ülke nasıl olur da
0:21
7 hatta belki de daha fazla parçaya
0:23
ayrılır? Gelin şimdi bu jeopolitik
0:25
bulmacının parçalarını birlikte yerine
0:27
koyalım. Bakın bu görüntü aslında her
0:29
şeyi özetliyor. Sol tarafta tek bir
0:31
bayrak altında toplanmış bir ülke
0:33
görüyorsunuz. Yugoslavya. Sağ tarafta
0:36
ise o ülkeden doğan yedi yeni devlet.
0:38
Slovenya, Hırvatistan, Bosna Arsek. Her
0:41
birinin artık kendi kimliği, kendi
0:43
bayrağı var. İşte bu inanılmaz dönüşümün
0:45
hikayesini anlatacağız. Peki en başa
0:47
dönelim. Bu dağılmayı anlayabilmek için
0:50
önce Yugoslavya'nın tam olarak ne
0:51
olduğunu bir anlamamız lazım. Neydi bu
0:53
ülke? I. Dünya Savaşı'ndan sonra kurulan
0:56
Yugoslavya 6 cumhuriyetten oluşan bir
0:58
federasyondu. Ama bu sıradan birlik
1:01
değildi. Düşünsenize içinde Ortodoks
1:04
Sırplar, Katolik Hırvatlar ve Sloven,
1:07
Müslüman Boşnaklar, Arnavutlar hepsi bir
1:10
arada yaşıyordu. Bu da Yugoslavya'yı hem
1:13
çok zengin bir kültürel mozaik hem de
1:15
aslında çok hassas dengeler üzerine
1:17
kurulu bir yapı haline getiriyordu.
1:19
Yugoslavya'yı ilginç kılan en önemli
1:21
şeylerden biri de soğuk savaştaki
1:23
duruşuydu. O dönemde dünya resmen ikiye
1:26
bölünmüştü. Bir yanda Amerika ve Batı,
1:28
diğer yanda Sovyetler Birliği ve Doğu
1:30
Bloku. Peki Yugoslavya neredeydi? Cevap
1:33
basit. Hiçbirinin yanında değildi.
1:35
Ülkenin efsanevi lideri Jos Prostito
1:38
bağlantısızlar hareketinin
1:39
kurucularından biriydi. Yani ne batının
1:42
askeri paktığı NATO'ya ne de Doğunun
1:44
Varşova paktına katıldı. kendi yolunu
1:47
çizdi ve bu da Yugoslavya'yı Avrupa'da
1:49
gerçekten eşsiz bir konuma getirdi. Peki
1:52
bu kadar farklı unsuru bir arada tutan
1:54
güç neydi? Ve o güç ortadan kalkınca
1:57
yani Tito ölünce ilk çatlaklar nasıl
2:00
belirmeye başladı? Tito karizması ve
2:03
otoritesiyle ülkedeki etnik gerilimleri
2:06
bir şekilde bastırmayı başarıyordu. Ama
2:08
1980'de ölünce o bastırılan bütün fay
2:11
hatları yeniden hareketlenmeye başladı.
2:14
İşte bu boşlukta özellikle Slobodan
2:16
Miloşeviç liderliğindeki Sırbistan'da
2:18
milliyetçilik rüzgarları o kadar sert
2:21
esti ki ülkeyi bir arada tutan bütün
2:23
bağları koparmaya başladı ve olaylar o
2:26
kadar hızlı gelişti ki resmen bir domino
2:28
etkisi yaşandı. Milosevi'in Sırp
2:31
milliyetçiliğini körükleyen politikaları
2:33
önce Slovenya ve Hırvatistan'ın "Biz bu
2:35
oyunda yokuz." diyerek ayrılmasına neden
2:37
oldu. Onlar gidince de çorap söküğü gibi
2:40
gerisi geldi. Sıra Bosna Herse'e
2:43
geldiğinde ise işler çok daha karmaşık
2:45
bir hal aldı. Çünkü Bosna Yugoslavya'nın
2:48
adeta küçük bir özeti gibiydi. İşte bu
2:51
karmaşık yapının bağımsızlık ilanı
2:53
maalesef Yugoslavya savaşlarının en
2:55
kanlı, en acımasız dönemini başlattı.
2:58
Savaşın temelinde Bosna'da yaşayan üç
3:00
ana halkın yani Boşnakların, Sırpların
3:03
ve Hırvatların ülkenin geleceğine dair
3:06
tamamen farklı hayalleri olması
3:07
yatıyordu. Herkes kendi geleceğini
3:09
kurmak isteyince bu durum korkunç bir
3:12
çatışmaya dönüştü ve bu savaşın
3:14
ortasında Avrupa'nın Dünya Savaşı'ndan
3:16
beri görmediği bir vahşet yaşandı.
3:19
Temmuz 1995'te
3:21
Srebrenitsa adındaki küçücük bir
3:23
kasabada Bosnalı Sırp güçleri tarafından
3:26
8.000den bindden fazla boşnak erkek ve
3:28
çocuk sistematik bir şekilde öldürüldü.
3:31
Bu olaya sadece bir katliam demek
3:33
yetersiz kalır. Uluslararası mahkemeler
3:36
bunun adını çok net bir şekilde koydu.
3:38
Soykırım. Bu Avrupa'nın göbeğinde 20.
3:42
yüzyılın sonunda yaşanmış bir insanlık
3:44
suçuydu. Yıllar süren savaşın ardından
3:47
Amerika'nın arabuluculuğuyla Dayton
3:49
anlaşması imzalandı ve silahlar sustu.
3:52
Ama bu anlaşmayla o kadar karmaşık bir
3:54
devlet yapısı kuruldu ki Bosna Hersek
3:56
etnik hatlarla iki ana parçaya bölündü.
3:59
Yani savaş kağıt üzerinde bitti ama
4:01
ülkenin bölünmüşlüğü kalıcı hale geldi.
4:04
Barış'ın ne kadar zorlu olduğunu şuradan
4:06
anlayın. Britko adında stratejik bir
4:08
kasaba üzerinde bir türlü anlaşamadılar.
4:11
ne Splara ne de Boşnak ve Hırvatlara
4:13
verdiler. Onun yerine iki tarafa da ait
4:16
olmayan, kendi kendini yöneten tarafsız
4:18
bir bölge ilan ettiler. İşte bu bile
4:20
durumun ne kadar hassas olduğunu
4:22
gösteriyor. Tam Bosna'da sular duruluyor
4:25
derken bu sefer de Yugoslavya'nın bir
4:28
başka köşesinde Sırbistan'ın güneyindeki
4:31
Kosova'da yeni ve şiddetli bir kriz
4:33
patlak verdi. Aslında olayların akışı
4:36
çok benzerdi. Önce Sırbistan nüfusunun
4:38
çoğunluğu Arnavut olan Kosova'nın
4:40
özerkliğini kaldırdı. Buna tepki olarak
4:43
Kosova Kurtuluş Ordusu sahneye çıktı ve
4:45
silahlı eylemlere başladı. Sırp
4:47
güçlerinin buna cevabı çok sert olunca
4:49
da en sonunda NATO devreye girdi ve
4:51
Sırbistan'ı bombaladı. Savaştan sonra
4:54
Kusova tek başına bırakılmadı. Bölgenin
4:56
güvenliğini NATO liderliğindeki KFO
4:59
barış gücü üstlendi. Sivil yönetimi ise
5:01
Birleşmiş Milletler'in UNIMKA misyonu
5:04
devraldı. Yani Kosova bağımsızlığa giden
5:07
yolda bir nevi uluslararası yönetime
5:09
girdi. Yıllar süren bu uluslararası
5:11
yönetimden sonra 2008'de Kosova tek
5:14
taraflı olarak ben artık bağımsız bir
5:15
devletim dedi. Tabii Sırbistan bunu asla
5:18
kabul etmedi ve konuyu hemen
5:19
uluslararası mahkemelere taşıdı. O
5:21
hukuki ve siyasi tartışma bugün bile
5:23
devam ediyor. Peki bütün bunlar olurken
5:25
o ilk başta bahsettiğimiz Yugoslavya'nın
5:28
kendisine ne oldu? Geriye bir şey kaldı
5:30
mı? aslında bir süre daha küçük
5:33
Yugoslavya olarak varlığını sürdürdü.
5:35
Federasyonda sona kalan iki cumhuriyet
5:37
Sırbistan ve Karadağ bir süre daha
5:39
birlikte yola devam etti. Ama o
5:41
birliktelik de çok uzun sürmedi. 2006'da
5:44
Karadağ'da yapılan bir referandumla halk
5:46
kendi yoluna gitme kararı aldı ve
5:48
tamamen barışçıl bir şekilde ayrıldılar.
5:51
İşte Yugoslavya adı o gün resmen tarihe
5:53
karıştı ve karşımızda bugünün Balkanlar
5:55
haritası. Bir zamanlar tek bir ülkenin
5:58
olduğu topraklarda şimdi 7 farklı
6:00
bağımsız devlet var. Sadece birkaç 10
6:02
yıl içinde yaşanan bu dönüşüm gerçekten
6:04
de inanılmaz değil mi? Yugoslavya'nın
6:06
dağılmasının hikayesi bize aslında çok
6:09
derin ve güçlü bir soru bırakıyor. Bir
6:11
milleti bir arada tutan şey nedir ve onu
6:14
parçalayan nedir? Belki de bu hikaye
6:17
haritalardaki sınırların ne kadar
6:18
geçici, kimliklerin ise ne kadar
6:21
kırılgan olabileceğinin en canlı örneği.
6:26
Yeah.
#Education