Up next in 10
Auzef Avrupa Tarihi 2024-2025 Bütünleme Soruları
https://lolonolo.com/2026/05/21/avrupa-tarihi-2024-2025-butunleme-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Selamlar. Avrupa tarihi bütünleme sınavı
0:02
yaklaşıyor ve o koca koca konular
0:04
gözünüzde büyüyor olabilir. Hiç panik
0:06
yapmayın. Hazırladığımız bu özel
0:08
açıklayıcı rehbere hoş geldiniz. Eğer o
0:10
karmaşık olaylar örgüsünün ardı arkası
0:13
kesilmeyen tarihlerin içinde
0:14
kaybolduğunuzu hissediyorsanız doğru
0:16
yerdesiniz. Bugün ne mi yapacağız? Tarih
0:19
kitaplarındaki o birbirinden tamamen
0:21
kopukmuş gibi duran sayfaları alıp tıpkı
0:24
devasa bir domino taşı dizilimi gibi
0:26
birbirine bağlayacağız. Amacımız sadece
0:28
kuru kuruya ezberlemek değil, modern
0:30
Avrupa'yı şekillendiren o büyük resmi, o
0:33
kusursuz hikayeyi yakalamak. Peki yol
0:36
haritamız nasıl olacak? Hemen hızlıca
0:38
bakalım. Hikayemiz dört ana adımdan
0:40
oluşuyor. Önce ticaret ve sömürgecilik
0:43
ile sahneyi kuracağız. Ardından reform
0:46
ve ihtilaller devrine yani olayları
0:48
hızlandıran o katalizöre bakacağız.
0:50
3üncü adımda ulus devletlerin tarih
0:52
sahnesine çıkışını inceleyip son olarak.
0:55
Dünya Savaşıyla büyük finale ulaşacağız.
0:57
Hadi başlayalım. Birinci bölümümüz
1:00
sahnenin kurulumu yani ticaret ve
1:02
sömürgecilik. Şimdi modern Avrupa'nın
1:05
bugünkü halini anlamak istiyorsak önce
1:08
bir kuralı hatırlamamız lazım. Parayı
1:10
takip et. Kendimize soracağımız ilk soru
1:13
şu: Yüzyıllardır doğuda olan o devasa
1:16
küresel güç nasıl oldu da batıya kaydı?
1:19
Çünkü ekonomik gücün, askeri ve siyasi
1:21
haritaların nasıl baştan çizdiğini
1:23
anlamak. İşte bu sınavın en büyük kilit
1:26
noktalarından biri. Bakın burası
1:28
gerçekten çok acayip. 1000 ile 1300
1:31
yılları arasındaki ticaret devrimi ve
1:33
hemen ardından gelen keşifler çağı
1:35
sadece aa bakın yeni kıtalar bulduk
1:38
demek değildi. Bu dönem tüccar sınıfını
1:40
alıp toplumun en tepesine yerleştirdi.
1:43
Zenginlik arttıkça bu insanların dünyayı
1:46
yönetme vizyonları da değişti ve sonuç
1:49
küresel sınırlar kelimenin tam anlamıyla
1:51
paramparça oldu ve yepyeni bir dünya
1:54
çizildi. Şöyle düşünün adeta devasa bir
1:57
küresel emlak savaşı yaşanıyordu.
1:59
Hollandalıların o meşhur New Amsterdam'ı
2:02
bir bakıyorsunuz İngilizlerin eline
2:03
geçip New York oluvermiş. Ama asıl büyük
2:06
oyun nerede koptu biliyor musunuz?
2:08
1869'da
2:09
Süveyş kanalının açılmasıyla İpek Yolu
2:12
resmen pabucunu dama attı. Bu kanal
2:14
Mısır'ı bir anda Hindistan'a giden yolun
2:16
altın anahtarına dönüştürdü. Yani
2:18
1882'de İngiltere'nin Mısır'ı işgal
2:21
etmesi ya da Fransa'nın hemen öncesinde
2:23
Tunus'a çökmesi asla tesadüf değildi.
2:26
Tüm bunlar Asya'dan Afrika'ya uzanan o
2:28
acımasız ve devasa rekabetin tam
2:30
merkezindeki hamlelerdi. Ve geldik
2:33
ikinci bölüme. Katalizör yani reform ve
2:37
ihtilaller. E tabii zenginlik el
2:40
değiştirince yeni fikirler de kabuğuna
2:42
sığmaz oldu. 16. yüzyıl Almanya'sında
2:44
reformu tetikleyen şeylere bir bakın.
2:47
Matba var. Prenslerin o bitmek bilmeyen
2:49
bağımsızlık tutkusu var. Köylü isyanları
2:51
var. Ama durun sınav kağıdınızda size
2:54
kesin puan kazandıracak o VIP kelimeye
2:56
geldik. Endüljans. Nedir bu? Kısaca
2:59
kilisenin günahları affetme karşılığında
3:02
para toplaması. Bu sadece Almanya'nın
3:04
değil, inanın bana, tüm Avrupa'nın ortak
3:06
sorunuydu. Kilisenin bu maddi
3:08
doyumsuzluğu bardağa taşıran son damla
3:10
oldu ve Avrupa'yı akıl, bilgi ve laiklik
3:13
ekseninde yepyeni bir çağ fırlattı.
3:16
Fikirler dünyasındaki bu devasa deprem
3:19
kurumları da baştan aşağı değiştirdi.
3:21
Örneğin Jean Kven Cenevre'ye gidip orayı
3:24
adeta Protestanlığın Roması haline
3:27
getirdi. Öte yanda Thomas Hops çıkıp o
3:30
meşhur eseri Levyatan'ı yazdı. Adam
3:32
resmen yepyeni bir toplum sözleşmesi
3:35
ortaya attı ve tarihinde ilk defa mutlak
3:37
otoriteyi gökyüzünden alıp seküler yani
3:40
laik bir temele yeryüzüne indirdi.
3:43
Gerçekten inanılmaz bir dönüşüm. Peki bu
3:46
yeni fikirler gerçek dünyada nasıl bir
3:48
domino etkisi yarattı? Hemen söyleyeyim.
3:51
1776'daki Amerikan bağımsızlık
3:53
bildirgesi okyanusu aşıp 1789 Fransız
3:57
ihtilalinin doğrudan ilham kaynağı oldu.
4:00
Fikirler artık sokaktaydı. Fakat
4:02
Fransa'daki bu devrimci, özgürlükçü
4:04
dalga Avrupa'nın eski krallarını o kadar
4:06
dehşete düşürdü ki Napolyon kasırgası
4:09
dindikten sonra 1815'teki Paris
4:12
anlaşmasıyla Fransa'yı fena halde
4:13
cezalandırdılar ve onu ta 1792'deki
4:16
sınırlarına kadar geri ittiler.
4:18
Olayların birbirini nasıl tetiklediğini
4:20
görebiliyorsunuz değil mi? 175. Şöyle
4:24
bir düşünün. Bu öylesine sıradan bir
4:26
sayı değil. Fransa'da krizin fitilini
4:28
ateşleyen o meşhur Etaz Genero Meclisi 5
4:31
Mayıs 1789'da toplandığında Skıdur'un en
4:34
son toplanmasının üzerinden tam 175 yıl
4:37
geçmişti. Düşünebiliyor musunuz?
4:39
Neredeyse iki asırlık bir siyasi
4:41
tıkanıklık. O gün o salonda biriken öfke
4:44
patlamaya hazır devasa bir bombadan
4:46
farksızdı. 3üncü bölümümüz
4:48
konsolidasyon. Ulus devletlerin tarih
4:51
sahnesine o gümbür gümbür çıkışı.
4:54
Napolyon sonrası Avrupa haritasında
4:56
artık çok daha sert, çok daha dişli yeni
4:59
aktörler doğuyordu. Şimdi lütfen dikkat.
5:02
Sınavda karşınıza çıkma ihtimali çok
5:04
yüksek olan altın değerinde iki isim
5:06
veriyorum size. Risorgimento ve Kavur.
5:09
19. yüzyıldaki İtalyan siyasi birliğinin
5:12
adı Risorgimento bu birliğin perde
5:15
arkasındaki siyasi dehası isa Piemonte
5:17
Kralı 2. Victor Emmanuel'in başbakanı
5:20
Camillo Benso yani bizim bildiğimiz
5:22
adıyla Kavurdur. Bu iki kelimeyi
5:24
aklınızın bir köşesine mutlaka kazıyın.
5:27
Tabii ki bu birleşme hikayesi sadece şık
5:29
ofislerde, diplomatik masalarda
5:31
yazılmadı. İşin bir de yeraltı boyutu
5:34
var. İtalyan birliği için gizlice
5:36
faaliyet yürüten o meşhur Karbonari yani
5:39
kömür yakanlar örgütünü esgeçemeyiz.
5:42
Onlar tarihte kara gömlekliler olarak da
5:44
bilinir. İtalya'nın o bağımsızlık
5:46
ateşini yeraltından harlayan asıl gizli
5:49
güç kesinlikle onlardı. E tabii İtalya
5:52
böyle harıl harıl birleşirken Almanya
5:55
köşede sessizce oturacak değildi
5:57
herhalde. Prusya'nın o devasa askeri
6:00
gücünü masaya vurup Danimarka'dan
6:02
Schleswik ve Holstein'ı kopardığı an
6:04
aslında Alman birliği giden yolun ilk
6:07
büyük adımıydı. Sonrası daha da
6:09
stratejik. Almanya gitti donanmasının
6:12
merkez üstünü Baltık'taki o çok kritik
6:15
Kiel limanına kurdu. Yani özetle Alman
6:18
birliği öyle tatlı sözlerle değil,
6:20
kelimenin tam anlamıyla askeri güçle,
6:23
deniz hakimiyetiyle, kan ve demirle
6:25
dövülerek inşa edildi. Avrupa'da sürekli
6:28
yükselen bu milliyetçilik ateşi eski
6:30
düzenin krallarını resmen uykularından
6:32
ediyordu. Viyana Kongresi'ne başkanlık
6:35
eden Prens Meterny'in kurduğu Meternik
6:37
sistemi aslında 1848 devrimlerinden
6:40
sonra fokur fokur kaynayan bu Avrupa
6:42
tenceresinin kapağını zorla kapalı
6:44
tutmaya çalışan muhafazakar bir çabaydı.
6:47
Ama hepimiz biliyoruz ki o basınç
6:49
sonsuza kadar tutulamazdı. Bir yerde
6:51
mutlaka patlayacaktı.
6:53
Ve geldik 4. bölüme. Zirve noktası
6:57
Dünya Savaşı. Yüzyıllardır biriken o
7:00
sömürge rekabeti, o bitmek bilmeyen güç
7:03
savaşları artık tam patlama
7:05
noktasındaydı ve bu durum savaşın
7:07
doğasını korkunç bir şekilde değiştirdi.
7:10
Fransız devrimine kadar krallar
7:11
savaşlarını kime yaptırırdı? Paralı ve
7:14
profesyonel askerlere. Ama 1792 sonrası
7:17
modern dünyada oyunun kuralı değişti.
7:20
Zorunlu askerlik ve halk orduları geldi.
7:22
Bu ne anlama geliyor biliyor musunuz?
7:24
Artık savaşanlar sadece ordular değildi.
7:27
Bütün bir halk evdeki çiftçiden
7:29
öğretmene kadar milyonlarca sıradan
7:31
insan devasa ve acımasız bir savaş
7:34
makinesin dişleri haline gelmişti. Ve
7:36
bütün o birikim, o akıl almaz gerilim
7:39
tek bir güne adeta tek bir saniyeye
7:41
sıkıştı. 28 Haziran 1914. Saray
7:45
Bosna'daki o meşhur kıvılcım, Sırp
7:47
milliyetçisi Gavrilo Prinsip'in
7:49
silahından çıkan o kurşunlar Avusturya
7:51
Macaristan Veli Hahtı Franz Ferdinand
7:53
isabet ettiğinde o gün sadece bir
7:55
suikast yaşanmadı. Yüzyıllardır Evet.
7:58
yüzyıllardır dizilen tüm o domino
7:59
taşları işte o gün sağar edici bir
8:02
gürültüyle devrilmeye başladı. Şimdi
8:04
derin bir nefes alıp her şeyin başladığı
8:07
o ilk noktaya geri dönelim. 15.
8:09
yüzyıldaki bir tüccarın artan
8:11
zenginliğiyle 20. yüzyıldaki bir
8:14
suikastçının silahından çıkan o kurşun
8:16
arasındaki bu uzun, karmaşık ama bir o
8:18
kadar da kusursuz bağlantıyı sınav
8:20
kağıdınıza nasıl yansıtacaksınız? Artık
8:23
tarihin öyle rastgele birbirinden kopuk
8:26
olaylar dizisi olmadığını, tam aksine
8:28
her bir eylemin, her bir fikrin bir
8:30
sonrakini doğurduğunu çok net
8:32
görüyorsunuz. Bu açıklayıcı rehberde
8:34
çizdiğimiz büyük resmi zihninizde canlı
8:36
tutarsanız emin olun önünüzde
8:38
durabilecek hiçbir tarih sorusu yok.
8:41
Bütünleme sınavınızda hepinize yürekten
8:43
koca bir başarılar diliyorum. Görüşmek
8:45
üzere.
Jobs & Education