0:00
Bazen ufacık bir karalama bir çocuğun
0:02
dünyasına açılan bir kapıdır aslında.
0:05
Peki o kapıdan içeri baktığımızda ne
0:07
görürüz? Hadi gelin bu bölümde bir
0:09
çocuğun fırça darbelerinin ve renk
0:11
seçimlerinin ardındaki o gizli hikayeyi
0:13
nasıl okuyabileceğimizi birlikte
0:15
keşfedelim. Hiç vakit kaybetmeden konuya
0:17
dalalım. Şimdi ekranda gördüğünüz şu
0:19
basit portreye bir bakın. İlk bakışta ne
0:22
kadar sevimli, masum bir kız çocuğu
0:24
çizimi gibi duruyor, değil mi? Ama ya
0:25
size desem ki bu aslında bir resimden
0:28
çok daha fazlası. Belki de bir hikaye.
0:31
İşte bu bölüm boyunca peşine düşeceğimiz
0:33
soru tam da bu. Cevabı bulmak için de
0:35
sizinle küçük bir yolculuğa çıkacağız.
0:36
Önce bir çocuğun sanatsal gelişiminin
0:38
hangi aşamalardan geçtiğine bakacağız.
0:40
Sonra renklerin ve sembollerin dilini
0:42
çözeceğiz ve en sonunda da tüm bu
0:44
parçaları birleştirip büyük resmi
0:45
görmeye çalışacağız. Hazır mısınız? Ama
0:47
durun. Bu çizimi doğru okuyabilmek için
0:50
önce bir adım geri atıp şunu anlamamız
0:52
lazım. Bir çocuğun çizim yeteneği, aynı
0:55
yürümesi ya da konuşması gibi belirli
0:57
aşamalardan geçerek gelişir. Yani her
0:59
yaşın kendine özgü bir çizim dili var.
1:01
Victor Lovenfeld adında bir araştırmacı
1:03
var ve o diyor ki, "Çocukların sanatsal
1:05
gelişimi belli evrelerden geçer. Her şey
1:08
o bildiğimiz anlamsız karalamalarla
1:10
başlar. Sonra yavaş yavaş tanınabilir
1:12
şekiller hani o çöp adamlar, evler
1:14
ortaya çıkar. Buna şematik dönem
1:16
diyoruz. ve en sonunda 9-12 yaşlarına
1:18
doğru artık daha detaylı, daha gerçekçi
1:20
çizimlerin yapıldığı gerçekçilik
1:22
dönemine gelinir. İşte bu yüzden bir
1:25
çizime bakarken çocuğun yaşını ve hangi
1:27
aşamada olduğunu bilmek çok önemli.
1:29
Tamam, gelişim aşamalarını anladık.
1:31
Şimdi sıra geldi asıl meseleye. Çizimin
1:34
kendi dilini yani kelimelerini çözmeye.
1:36
Çünkü renkler, çizgiler hatta bir
1:39
resminde olmayan şeyler bile aslında
1:41
bize bir şeyler anlatan birer kelime
1:43
gibidir. Mesela kırmızı rengi ele
1:45
alalım. Kırmızı bir yandan hayat dolu,
1:47
enerjik, aşk dolu olabilir ama öte
1:50
yandan öfkenin hatta nefretin de
1:52
rengidir. Yani bir çocuğun resminde
1:55
bolca kırmızı kullanması onun iç
1:57
dünyasındaki o yoğun duygular hakkında
1:59
bize bir ipucu verebilir. Peki ya
2:01
resimde var olanlar değil de olmayanlar
2:04
bazen neyin olduğu değil neyin olmadığı
2:07
çok daha fazla şey anlatır. Şimdi
2:09
dikkatimizi renklerden alıp bu resimde
2:11
apaçık eksik olan bir şeye çevirelim.
2:13
Şimdi ağız dediğimiz şey sadece yemek
2:19
iletişim aracımız. Kendimizi ifade etme,
2:21
derdimizi anlatma, başkalarıyla bağ
2:23
kurma yöntemimiz. Sözlerimiz oradan
2:26
dökülür. Sevgimizi, ihtiyacımızı onunla
2:28
dile getiririz. İşte bu yüzden bir çocuk
2:31
resminde ağzın çizilmemiş olması h bu
2:34
bize bir şeyler söyleyebilir. Bu çocuğun
2:37
kendisini ifade etmekte, sesini
2:39
duyurmakta veya başkalarıyla iletişim
2:42
kurmakta zorlandığına dair potansiyel
2:44
bir sinyal olabilir. Şimdi en baştaki
2:46
resmimize geri dönelim. Bakın bu yeni
2:48
bilgiyle resim nasıl da bambaşka bir
2:51
anlama büründü. O cıvıl cıvıl sarı
2:53
saçların altında belki de kendini ifade
2:55
edemeyen, sesi duyulmayan bir çocuğun
2:57
hikayesi var. Ağzın olmaması burada
3:00
adeta sessiz bir çığlığa dönüşüyor.
3:02
Şimdi daha da hassas konulara girmeden
3:04
önce altını böyle kalın bir çizgiyle
3:07
çizmemiz gereken çok ama çok önemli bir
3:09
kural var. Lütfen bunu çocuk çizimlerini
3:12
yorumlarken asla aklınızdan çıkarmayın.
3:14
En önemli kuralımız şu: Bağlam her
3:16
şeydir. Asla tek bir parçaya bakarak
3:19
bütün hakkında yorum yapmayın. Bir
3:21
yappozun tek bir parçası size ne
3:23
anlatabilir ki? Hiçbir şey. İşte
3:25
çizimdeki semboller de tam olarak böyle.
3:27
Eksik bir ağız, kara bulutlar, belirli
3:30
bir renk. Bunların tek başına hiçbir
3:32
anlamı yoktur. Anlam ancak resmin
3:34
bütününe ve çocuğun hayat hikayesine
3:36
bakınca ortaya çıkar. Bu kuralı
3:38
aklımızın bir köşesinde tutarak şimdi
3:41
bazı sembollerin ama bakın sadece daha
3:43
büyük bir resmin parçası olduğunda
3:46
profesyoneller için nasıl birer uyarı
3:48
işareti olabileceğine dikkatlice
3:50
bakalım. Mesela bazı uzmanlara göre bir
3:52
resimdeki koyu fırtınalı bulutlar
3:54
ailedeki bir gerginliğe işaret edebilir
3:57
veya daha da hassas bir örnek eksik
3:59
vücut uzuvları. Bu bazı durumlarda
4:02
cinsel istismara uğramış çocukların
4:04
çizimlerinde görülebilen bir işaret. Ama
4:06
bakın altını tekrar tekrar çiziyorum.
4:08
Bunlar kanıt değil. sadece ve sadece
4:11
profesyonellerin dikkate alabileceği
4:13
potansiyel ipuçlarıdır. Ve işte bu söz
4:15
aslında her şeyi özetliyor. Amacımız
4:18
size evde kullanabileceğiniz bir teşhis
4:20
listesi vermek değil. Asla. Bu tür
4:23
işaretler sadece bu alanda eğitim almış
4:25
uzmanların çok daha kapsamlı bir
4:27
değerlendirme yaparken dikkate aldığı
4:30
potansiyel göstergelerdir. Hepsi bu.
4:33
Peki tamam. Uzman değilsek ne yapacağız?
4:36
Sadece bakacak mıyız? Hayır. Şimdi
4:38
analiz kısmını bırakıp eyleme geçelim.
4:41
Bir çocuğun kendini ifade etmesine nasıl
4:43
destek olabiliriz? Gelin ona bakalım.
4:45
Aslında yapabileceğimiz en güzel şey
4:47
onlara alan tanımak. Birincisi bırakın
4:50
lider o olsun. Ne çizeceğini, nasıl
4:53
çizeceğine o karar versin. Süreci siz
4:55
yönetmeyin. İkincisi, kendi yaratıcı
4:58
çözümlerini bulması için onu teşvik
5:00
edin. Üçüncüsü ve belki de en önemlisi
5:03
dinleyin. Güneş neden mor diye
5:05
sorgulamak yerine bana bu resmini
5:07
anlatır mısın diye sorun. Ve son olarak
5:10
o acayip fikirlerine, hayal gücüne değer
5:12
verin ve farklı düşünmesini destekleyin.
5:15
Gördünüz mü? Bu bakış açısı her şeyi
5:17
değiştiriyor. Artık bir çocuk resmi
5:20
önünüze geldiğinde ona sadece bir
5:22
karalama gözüyle bakmayacaksınız. Orada
5:24
bir hikaye, bir sohbet başlangıcı
5:26
göreceksiniz. Zaten asıl mesele her
5:29
sembolü çözmek değil ki. Asıl mesele
5:31
dinlemeye ve anlamaya niyetli olmak.
5:33
Peki ya siz bir dahaki sefere bir çocuk
5:35
size bir resim uzattığında hangi
5:37
hikayeyi keşfedeceksiniz?
