Up next in 10
Auzef Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi-2 2024-2025 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2025/04/14/ataturk-ilkeleri-ve-inkilap-tarihi-2-2024-2025-vize-sorulari/
Bu kaynak, İstanbul Üniversitesi AUZEF bünyesinde okutulan Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi-2 dersinin 2024-2025 eğitim yılına ait vize sınav sorularını ve detaylı çözümlerini içermektedir. Belge, Osmanlı Devleti'nin son dönemindeki reformlardan Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş evresindeki radikal toplumsal, hukuksal ve siyasi devrimlere kadar geniş bir süreci kapsamaktadır. Medeni Kanun, Tevhid-i Tedrisat ve saltanatın kaldırılması gibi kritik dönüm noktaları, akademik bir değerlendirme eşliğinde öğrencilere sunulmuştur. Ayrıca metinde, dönemin önemli siyasi aktörleri, ilk muhalefet partileri ve laik eğitim sistemine geçiş adımları test soruları aracılığıyla kronolojik bir bütünlük içinde aktarılmaktadır. Bu içerik, hem tarihsel olayların arka planını aydınlatmakta hem de öğrencilerin cumhuriyet ideolojisini kavramsal düzeyde analiz etmesine yardımcı olmaktadır. Toplamda yirmi sorudan oluşan bu materyal, dersin genel müfredatını özetleyen kapsamlı bir sınav hazırlık rehberi niteliği taşımaktadır.
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Bugün biraz farklı bir
0:02
şey yapacağız. Bir ulusun kuruluş
0:04
hikayesini ama öyle bildiğiniz gibi
0:06
değil. Bir üniversite sınav kağıdından
0:09
yola çıkarak deşifre edeceğiz. Evet.
0:11
Kulağa garip geliyor değil mi? Yani bir
0:13
üniversite sınavı koskoca bir milletin
0:16
doğuşu hakkında bize ne anlatabilir ki?
0:18
Ama işte gelin bu sorunun peşine
0:20
düşelim. Elimizde İstanbul
0:22
Üniversitesi'nin resmi bir sınavı var.
0:24
Yapacağımız şey tam olarak bu sınavı
0:26
masaya yatırmak ve Türkiye'nin kendine
0:29
dair anlattığı hikayeyi satır aralarını
0:31
okuyarak o soruların ve cevapların
0:33
ardında yatanları ortaya çıkarmak. O
0:36
zaman başlayalım. İlk durağımız tabii ki
0:39
yeni bir devlet kurmanın en sancılı
0:41
kısmı iktidar mücadeleleri ve sınavda
0:44
karşımıza çıkan ilk sorulardan biri
0:46
hemen konunun kalbini iniyor. 13 Şubat
0:49
1925'te Doğu Anadolu'da çıkan isyan
0:52
hangisidir diye soruyor. Doğru cevap
0:54
Şeyh Said isyanı. Bakın bu aslında basit
0:57
bir tarih sorusu gibi görünebilir ama
0:59
değil. Bu genç cumhuriyetin o dönemde
1:01
karşılaştığı en büyük, en sarsıcı iç
1:04
tehditlerden birine doğrudan bir
1:06
gönderme. Şimdi bu zaman çizelgesine
1:08
baktığımızda asıl ilginç olan şey ne
1:11
biliyor musunuz? Bu isyanın aslında tek
1:13
başına bir olay olmadığını görmek.
1:15
Bakın, Şubat 1925'te isyan başlıyor.
1:17
Hemen bir ay sonra Mart'ta hükümet
1:19
kendine olağanüstü yetkiler veren bir
1:21
kanun çıkarıyor ve bir sonraki yıl
1:23
Haziran 1926'da Atatürk'e yönelik o
1:26
meşhur İzmir suikast girişimi
1:27
engelleniyor. Yani resmen bir domino
1:29
etkisi var. bir tehdit ortaya çıkıyor.
1:31
Hemen ardından bir karşı hamle geliyor.
1:34
İşte o karşı hamlelerin en bilineni, en
1:36
önemlisi Takriri sükun kanunu. Sınavın
1:40
da bize hatırlattığı gibi bu yasa
1:42
aslında hükümete kriz zamanlarında
1:45
muhalefeti bastırmak ve adından da
1:48
anlaşılacağı üzere sükuneti sağlamak
1:50
için çok geniş olağanüstü yetkiler
1:53
veriyordu.
1:54
Yani yeni devlet otoritesini tam da bu
1:57
şekilde pekiştirmeye çalışıyordu. Ama
1:59
tabii siyasi gerilim sadece isyanlarla
2:02
falan sınırlı değil. Sınav bize bir
2:05
başka gerilim noktasını daha gösteriyor.
2:07
Diyor ki aşağıdakilerden hangisi ilk
2:10
büyük muhalefet partisi olan
2:12
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasın'ın
2:15
içinde yer almamıştır? Cevap Fevzi
2:18
Çakmak. Bu soru basit bir kim kimdir
2:20
sorusu değil aslında. Dönemin siyasi
2:23
aktörlerinin nerede durduğunu, safların
2:25
nasıl belirlendiğini çok net bir şekilde
2:28
gösteriyor. Ve iktidar mücadelesi
2:30
dediğimiz şey sadece yeni partiler
2:32
arasında yaşanmıyor. Bir yandan da eski
2:34
düzenin tasfiyesi var. Mesela sınavda
2:36
bir soru daha var. Saltanat
2:38
kaldırıldıktan sonra İstanbul'un
2:40
kontrolünü kim devraldı? Cevap: Refetbe.
2:43
İşte bu sembolik olarak çok güçlü bir
2:45
an. Yüzyılların imparatorluk başkentinin
2:48
yönetimi artık resmen ve fiilen
2:50
Ankara'ya, yeni rejime geçmiş oluyor.
2:53
Peki bu iktidar mücadelesi kazanıldıktan
2:55
sonra ne oluyor? İşte şimdi ikinci
2:57
bölüme geçiyoruz. Kurallar yeniden
2:59
yazılıyor. Yani hukuk ve eğitim
3:02
alanındaki o devasa devrime bakacağız.
3:05
Şu karşılaştırmaya bir bakın. Devrimin
3:07
boyutunu anlamak için bundan daha net
3:09
bir tablo olamaz herhalde. Bir tarafta
3:12
dini ve cemaat temelli mahkemeler, diğer
3:14
tarafta laik ve ulusal bir hukuk
3:17
sistemi. Bir yanda her biri kendi
3:19
kafasına göre takılan farklı eğitim
3:21
kurumları, diğer yanda tek elden devlet
3:24
kontrolünde birleşik bir eğitim. Yani
3:27
gelenekten kopup tamamen modern Avrupa
3:29
modellerine dayalı bir yapıya geçiş. Bu
3:31
kelimenin tam anlamıyla bir paradigma
3:33
kayması.
3:34
Peki tamam. Eğitimde devrim diyoruz da
3:37
bunun temel taşı neydi? Sınav yine
3:39
devreye giriyor ve soruyor. Laik ve
3:41
ulusal eğitimin temellerini atan kanun
3:44
hangisidir? Cevap herhalde hepimizin
3:46
bildiği inkılapların en temel köşe
3:48
taşlarından biri Tevhid-i Tedrisat
3:51
Kanunu. Tevhid-i Tedrisat yani öğretimin
3:54
birleştirilmesi yasası 3 Mart 1924'te
3:57
çıkıyor. Yaptığı şey çok net. ülkedeki
4:00
bütün eğitim kurumlarını alıp tek bir
4:01
çatı altında Milli Eğitim Bakanlığı'nın
4:04
kontrolüne veriyor. Böylece tek, laik ve
4:07
ulusal bir sistem kuruluyor. Peki amaç
4:09
ne? Asıl amaç eğitim yoluyla yepyeni bir
4:12
ulusal kimlik inşa etmek. Sınavın bu
4:14
konuyu bu kadar önemsemesi hiç de
4:16
tesadüf değil. Anlıyorsunuz değil mi? E
4:18
tabii yeni bir hukuk devleti
4:20
kuruyorsanız size o yeni hukuku
4:22
uygulayacak yeni hukukçular lazım. Öyle
4:25
değil mi? İşte bu yüzden sınavda altı
4:27
çizilen bir başka önemli olay var. 5
4:30
Kasım 1925'te
4:32
Ankara Hukuk Mektebinin açılması. Bu o
4:35
büyük soyut reformların nasıl pratik
4:37
somut adımlarla desteklendiğinin en
4:39
güzel örneği. Peki tüm bu büyük siyasi,
4:42
hukuki, eğitsel devrimler sıradan
4:45
insanın yani bizlerin günlük hayatını
4:47
nasıl etkiledi? Şimdi gelin biraz da
4:50
işin bu kısmına yani o yeni toplumsal
4:52
dokuya bakalım. Ve karşımıza yine bir
4:55
sınav sorusu çıkıyor. Soru şu: 17 Şubat
4:59
1926'da kabul edilen o devasa 934
5:03
maddelik medeni kanunun bölümlerinden
5:05
biri aşağıdakilerden hangisi değildir?
5:08
Cevap: Spor. Şimdi bu soru bize aslında
5:11
medeni kanunun ne kadar kapsamlı,
5:14
hayatın ne kadar çok alanına dokunduğunu
5:16
anlatıyor. Peki hangi alanlara
5:18
dokunuyor? İşte burada görüyoruz. şahıs
5:21
hukuku, aile hukuku, miras hukuku ve
5:24
eşya hukuku. Yani evlenmenizden
5:27
boşanmanıza, miras paylaşımınızdan mülk
5:29
edinmenize kadar hayatınızdaki en temel,
5:32
en kişisel, toplumsal ilişkiler baştan
5:35
aşağı yeniden tanımlanıyordu. Ama sınav
5:38
bize çok ilginç bir detay daha veriyor.
5:41
Bu değişimlerin hepsi böyle bir anda
5:43
sıfırdan başlamadı. Mesela sınavda 1917
5:47
tarihli Osmanlı hukuku aile kararnamesi
5:50
hakkında da bir soru var. Bu kararname o
5:52
dönemde kadınlara sınırlı da olsa
5:54
boşanma hakkı gibi bazı yenilikler
5:56
getirmişti. Bu ne demek? Demek ki bu
5:59
değişim aslında daha uzun bir tarihsel
6:02
sürecin bir devamı, bir zirve noktası ve
6:05
işte belki de modernleşmenin en
6:08
sembolik, en net adımlarından biri.
6:11
Tarih 26 Aralık 1925. miladi takvim
6:15
kabul ediliyor. Bu sadece duvarınızdaki
6:17
takvimi değiştirmek değil. Bu zamanı
6:20
algılama biçiminizi ve dünyanın geri
6:22
kalanıyla olan senkronizasyonunuzu
6:24
tamamen batı standartlarına göre
6:26
ayarlamak demek. Geldik son bölüme. Peki
6:30
tüm bu devasa dönüşümü yönlendiren
6:33
fikirler neydi? Yani devrimin
6:35
arkasındaki ideoloji, o yeni kimliğin
6:37
tanımı nasıl yapıldı? Biraz da buna
6:39
bakalım. Sınav yine kilit bir soru
6:42
soruyor. Türkiye Cumhuriyeti'nin
6:44
ideoloğu ve Türk sosyolojisinin kurucusu
6:46
olarak kabul edilen kişi kimdir? Bu soru
6:49
bizi doğrudan devrimin entelektüel
6:51
beynine, mimarına götürüyor. Cevap tabii
6:54
ki Ziya Gökalp. Ziya Gökalp sadece bir
6:58
düşünür, bir sosyolog değil. O yeni
7:01
devletin temel ilkelerini şekillendiren,
7:03
fikirleriyle cumhuriyete adeta bir rota
7:06
çizen en kilit isimlerden biri. Sınavın
7:09
onu bu kadar merkezi bir yere koyması
7:12
aslında ideolojinin bu devrimde ne kadar
7:14
hayati bir rol oynadığını bize
7:16
anlatıyor. Peki neydi bu ideolojinin
7:18
temel taşları? Sınav bize adeta bir özet
7:21
sunuyor. Çağdaşlık, akılcılık,
7:24
bağımsızlık ve milli hakimiyet. Ama bir
7:27
de ne olmadığını söylüyor ki bu da çok
7:29
önemli. Ademi merkeziyetçilik yani
7:32
yerinden yönetim ilkesi reddediliyor. Bu
7:34
liste bize aslında devrimin neyi
7:36
istediğini ve neyi kesinlikle
7:38
istemediğini çok net bir şekilde
7:40
gösteriyor. Yani toparlayacak olursak en
7:42
başından beri incelediğimiz bu sınav
7:44
kağıdı aslında sadece sorulardan ve
7:47
cevaplardan ibaret bir belge değil. Bu
7:49
bir ulusun kendine anlattığı hikayenin
7:51
ta kendisi. Değerlerinin, hedeflerinin
7:54
yani kim olmak istediğinin bir yol
7:56
haritası. Peki bir an durup düşünelim.
7:59
Sizin okulda gördüğünüz tarih dersleri
8:01
size nasıl bir hikaye anlattı? Hangi
8:03
olaylar daha çok vurgulandı? Hangi
8:05
isimler hep ön plandaydı? Bu soruların
8:08
cevabı belki de size anlatılan hikayenin
8:11
şifrelerini taşıyordur. Bu düşünceyle
8:13
bugünkü çözümlememizi noktalayalım.
Jobs & Education
Education
Education
Government
Political Science