Up next in 10
Ata Aöf Temel Tasarım II 2025-2026 Final Soruları
https://lolonolo.com/2026/07/22/ata-aof-temel-tasarim-2-2025-2026-final-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Boş bir sayfa, bir
0:02
ekran ya da bir tuval sizce nasıl oluyor
0:04
da bir anda bize çok güçlü, çok derin
0:07
bir mesaj veriyor? Bugün işte o görünmez
0:09
mimariyi görsel okur yaazarlığın temel
0:12
taşlarını açığa çıkardığımız yeni
0:14
incelememize hoş geldiniz. Hazırsanız
0:16
çizgilerin, boşlukların ve tasarımların
0:19
gizli dilini çözmeye başlıyoruz. Bugün
0:21
gündemimizde neler mi var? Şöyle hızlıca
0:24
bir göz atalım. Önce görsel iletişimin
0:26
temel yapısından gireceğiz. biçim ve
0:28
içerik dengesine bakacağız. Ardından
0:31
gösterge bilim ve o meşhur gestal
0:33
teorisine uzanıp sanat tarihindeki
0:35
kuralları inceleyeceğiz ve en sonunda da
0:37
yaratıcı düşünceyi, pergel modelini
0:39
konuşacağız. Adım adım temelden zirveye
0:42
doğru çok keyifli bir yolculuk bizi
0:44
bekliyor. Hemen birinci bölümümüzle
0:46
görsel iletişimin o fiziksel
0:49
altyapısıyla yani işin temeliyle
0:51
başlıyoruz. Tasarımcıların o büyük
0:53
sırrını hiç merak ettiniz mi? Izgaralar.
0:56
Literatürdeki havalı adıyla izlek.
0:58
Aslında bunlar sayfaların görünmez
1:00
çetvelleridir. İki boyutlu bir düzleme.
1:03
Mesela bir afişe baktığınızda orada bir
1:05
kaos olmamasını sağlayan şey tam olarak
1:07
budur. Çizgilerle yüzeyi disipline eder.
1:10
Her bir görsel öğeye nereye oturacağını
1:12
fısıldar ve o sayfaya müthiş bir düzen
1:14
getirir. Ama tabii her ızgara bize aynı
1:17
hissi vermez, değil mi? Dikey ve yatay
1:20
yani düz ızgaralar sağlamdır. Bize
1:22
stabilite ve güven verir. Gözümüz o
1:24
satırları zahmetsizce, usulca takip
1:26
eder. Fakat tasarımcı işin içine biraz
1:29
heyecan, biraz hareket katmak isterse
1:32
işte o zaman çizgilerin açısı değişir.
1:34
Diyagonal yani çapraz ızgaralar devreye
1:37
girer. Açılar değiştiği anda o durağan
1:39
sayfa bir anda canlanır ve müthiş bir
1:42
dinamizm kazanır. Ve bu da bizi
1:44
tasarımın belki de en yanlış anlaşılan
1:46
konusuna getiriyor. Beyaz boşluk ya da
1:49
mesleki diliyle esas. Çoğu kişi boşluğu
1:52
hiçbir şey olmama durumu sanır. Aslında
1:55
işin aslı hiç de öyle değil. Boşluk
1:57
tasarıma nefes aldırır. O asıl objelerin
2:00
yani pozitif alanların değerini parlatan
2:02
şey tam da etraflarındaki bu sessiz
2:04
boşluktur. Ve işin ilginç yanı bu boşluk
2:07
boş durmaz. Gözümüzü yönlendirir. O
2:09
yüzeyde inanılmaz güçlü bir yön algısı,
2:11
bir hiyerarşi yaratır. Fiziksel
2:13
kuralları anladığımıza göre ikinci
2:15
bölüme geçebiliriz. biçim, içerik ve
2:18
yön. Peki bu fiziksel yapı asıl mesaja
2:21
nasıl hizmet ediyor? Ünlü tasarımcı
2:23
Armando P. Milani'nin çok sevdiğim bir
2:25
sözü var. Diyor ki, "Sadece biçimi
2:27
vurgularsanız içeriği kaçırırsınız.
2:30
Sadece içeriye odaklanıp estetiği boş
2:32
verirseniz de tasarım çok sıkıcı olur."
2:34
Ne kadar doğru, değil mi? Her yaratıcı
2:36
zihnin boğuştuğu o hassas denge oyunu
2:38
tam olarak budur. İkisini aynı potada
2:40
eritmek zorundasınız. Peki bu ikisini
2:42
nasıl ayıracağız? Şöyle düşünün. biçim
2:46
yani form o tasarımın iskeletidir. Onu
2:49
ayakta tutan fiziksel varlıktır. İçerik
2:52
ise o bedene can veren ruhtur. Tasarımın
2:55
asıl rotasını ne anlatmak istediğini
2:57
tamamen içerik belirler. Hani derler ya
3:00
etiniz kemiğiniz biçiminizse
3:02
düşünceleriniz ve hayallerinizde
3:03
içeriğinizdir. Bu kadar net. İşte
3:06
içeriğin belirlediği bu yön renklerle
3:08
bir araya geldiğinde ortaya muazzam bir
3:11
güç çıkıyor. Yön ve renk omuz omuza
3:13
çalıştığında izleyicinin nereye
3:16
bakacağını hatta ne hissedeceğini dikte
3:18
ederler. Yön algısının görsellere aktif
3:21
ya da pasif roller yükleyemeyeceğini
3:23
düşünmek inanın çok büyük bir hata olur.
3:25
Tam aksine bu ikili sahnenin asıl
3:28
yönetmenidir. Gelelim 3üncü bölüme.
3:30
Gösterge bilim ve gest alt teorisi. İşin
3:33
biraz daha psikolojik tarafına.
3:35
Beynimizin o gizli algı oyunlarına doğru
3:37
bir adım atıyoruz. Gösterge bilimde
3:40
anlamlandırmanın temel taşı işarettir.
3:42
Ama bu sokaktaki tabela gibi değil. Bu
3:45
kendi fiziksel varlığını unutturup
3:47
destekleyici bir rolle bambaşka bir şeyi
3:49
anlatan bir temsil biçimidir. Daha
3:51
büyük, daha derin bir kavrama işaret
3:53
eden görsel bir dublör, bir aracıdır
3:56
aslında. Bir adım daha derine inersek
3:58
karşımıza belirti ya da indeks çıkar.
4:01
Burası gerçekten çok keyifli. Çünkü
4:03
burada artık doğrudan görsel bir
4:05
benzerlik yok. İzleyicinin mantığı,
4:07
tecrübesi devreye giriyor. Neden sonuç
4:09
ilişkisi kurmanız lazım? En klasik
4:11
örnek, uzaktan bir duman gördünüz. Ha
4:14
orada ateş var dersiniz. Değil mi? Duman
4:16
ateşe benzemez ama ateşin belirtisidir.
4:19
Zihnimizde görsel dünyayı okurken hep bu
4:22
köprüleri kullanır. Peki tasarımcı bu
4:25
işaretleri, belirtileri üst üste
4:27
bindirirse ne olur? O zaman karma
4:29
metafor dediğimiz o çok daha zengin
4:31
dünya ortaya çıkar. Anlatımı
4:33
derinleştirmek için iki bazen üç
4:35
benzetmeyi aynı sahnede birleştirirler.
4:38
Bu tıpkı çok vurucu ve şiirsel bir cümle
4:41
kurmak gibidir. Zihninizi kışkırtır ve o
4:44
görsel ifadeyi inanılmaz entelektüel bir
4:46
seviyeye taşır. Şimdi Gestalt kuramının
4:48
o meşhur tamamlama ilkesine bakalım.
4:50
Size sormak istiyorum. Kesik kesik
4:52
çizgilerle çizilmiş bir yuvarlak
4:54
gördüğünüzde ona gerçekten sadece kesik
4:56
çizgiler mi diyorsunuz? Hayır. Beyniniz
4:59
o boşlukları anında dolduruyor ve bu bir
5:01
çember diyor. İşte beynimizin formu,
5:03
eksik bırakılmış yapıları kendiliğinden
5:05
tamamlama eğilimi budur. Tasarımcılar
5:08
beynimizin bu tembel ama pratik yapısını
5:10
çok iyi bilir ve eksik bırakarak asıl
5:12
işi sizin hayal gücünüze yaptırırlar. 4.
5:15
bölümümüz sanat tarihinde tasarım
5:18
kuralları. Şimdi zihnimizi bir kenara
5:20
bırakıp tarih sayfalarına bu kuralların
5:23
uçlarda nasıl yaşandığına bakacağız.
5:26
Klasik sanatın o görkemli zirvesi
5:28
Rönesans. Burada her şey katı ve
5:30
kusursuz kurallara bağlı. Denge,
5:32
simetri, düzen. Kompozisyonda mutlaka
5:35
merkezi bir ağırlık olmak zorunda.
5:37
Figürlere dikkat edin. Hepsi piramidal
5:39
yani üçgen bir kurgunun içine
5:41
oturtulmuştur. Tabii bir de o meşhur
5:43
1.618
5:44
altın oran. Rönesana her şey doğanın o
5:47
kusursuz matematiksel yansıması içindir.
5:49
Fakat 20. yüzyılın başlarında Kazimir
5:52
Malevi'in süprematizm akımıyla tüm bu
5:54
kurallar darmadağan oluyor. Rönesans'ın
5:56
doğayı kopyalayan o kurallarını yırtıp
5:58
atıyorlar. Nesnelere gerek yok diyorlar.
6:01
Sadece somut gerçeklikten arınmış saf
6:03
duygu çizginin, formun doğadan
6:05
özerkliğini ilan ediyorlar. Görsel
6:07
sanatlarda tamamen zihinsel düşüncelerin
6:10
en soyut biçimi bu şekilde doğuyor ve bu
6:12
soyutlama op art yani optik sanatla akıl
6:15
almaz bir boyuta ulaşıyor. Bakın burası
6:17
gerçekten çılgınca. O part göz
6:20
retinanıza adeta saldırır. Geometrik
6:22
şekillerle, renk oyunlarıyla optik
6:25
ilüzyonlar yaratır. Tamamen durağın
6:27
dümdüz bir yüzeyin hareket ettiğine,
6:29
dalgalandığına yemin edebilirsiniz.
6:32
Rönesans gerçeği ararken o part sizi
6:34
gözünüzün yanıldığına ikna etmeye
6:36
çalışır. Geldik 5. bölümümüze. Yaratıcı
6:40
düşünce ve pergel modeli. Artık
6:42
fikirlerin mutfağındayız. O somut üretim
6:44
sürecine giriyoruz. Tasarımda
6:46
yaratıcılık öyle gökten zembille inmez.
6:48
ciddi bir süreçtir ve sürecin ilk adımı
6:51
olan olasılık kavramını kucaklamak
6:53
gerçeklerden kaçmak falan değildir.
6:55
Aksine başka nasıl olabilir diyerek
6:57
zihni serbest bırakmak çok yönlü
6:59
düşünmektir. Hayal gücünüzü ancak bu
7:01
olasılıklarla beslediğinizde o özgün ve
7:03
yaratıcı sonuçlara ulaşırsınız. Ama asıl
7:06
sormamız gereken o kritik soru şu:
7:08
Zihnimizi serbest bıraktık. Olasılıkları
7:11
kucakladık diyelim. Peki tasarımcılar bu
7:13
kadar alternatifin içinde kaybolmadan,
7:16
dağılıp gitmeden o anahtar kelimeleri ve
7:19
fikirleri nasıl üretiyorlar? İşte bunun
7:21
çözümü o harika metafor pergel modeli.
7:25
Bir pergel hayal edin. Bir ucu kağıdın
7:27
merkezine sapladdır. Sabit durur değil
7:29
mi? İşte o sabit nokta sizin temel
7:31
fikriniz, asıl içeriğinizdir. Diğer uç
7:34
ise hareketlidir. Kağıdın etrafında
7:36
döner, dolaşır. O hareketli uç da sizin
7:38
anahtar kelime arayışınızdır. Sabit
7:41
merkeze yani asıl mesaja hep bağlı
7:43
kalarak dışarıda yepyeni alternatifler
7:45
üretmenizi sağlayan yapı tam olarak
7:47
budur. Fikrinizi buldunuz, tasarımınızı
7:50
yaptınız ve onu bir çerçevenin içine
7:52
yerleştirdiniz. Buna çerçevelenmiş alan
7:54
algısı diyoruz ve bu muazzam bir
7:56
psikolojik etkidir. Bir tasarımı
7:58
çerçeveyle sınırlandırdığınız anda
8:00
izleyici ister istemez çerçevenin dışını
8:02
merak etmeye başlar. Gösterilmeyen o dış
8:04
bağlamı düşünür. Yani çerçeve aslında
8:07
izleyiciyi kısıtlamaz. Aksine onları o
8:09
dar alandan çıkarıp daha geniş
8:11
düşünmeye, hayal kurmaya zorlar. Ve bu
8:13
da bizi her şeyin düğümlendiği o nihai
8:16
soruya getiriyor. Tasarımın çerçevesi
8:18
bittiğinde zihninizdeki sınırların
8:21
neresi başlıyor? Bugün ızgaralardan,
8:24
boşluklardan, gösterge bilimden ve o
8:27
yaratıcı pergelden bahsettik. Ama
8:29
unutmayın, hiçbir tasarım o kağıdın ya
8:31
da ekranın kenarında bitmez. O sadece
8:34
zihninizde ateşlenecek bir düşüncenin
8:36
ilk kıvılcımıdır. Bundan sonra
8:38
çevrenizdeki her afişe, her tasarıma bir
8:41
de bu gözle bakın. Bu keyifli
8:43
incelememizde benimle olduğunuz için çok
8:45
teşekkür ederim. Dünyayı okumaya ve
8:48
sorgulamaya devam edin. Merakla kalın.
#Jobs & Education