0:00
Hepimiz çocukken oyunlar oynadık, değil
0:02
mi? Peki ya o koşturmacalar, o
0:04
saklambaçlar sadece birer eğlence değil
0:07
de aslında öğrenmenin ve gelişmenin ta
0:09
kendisi ise işte bugün oyun dediğimiz bu
0:12
güçlü aracın arkasındaki bilimi o gizli
0:15
dünyayı birlikte keşfedeceğiz. Şöyle bir
0:18
an durup düşünün. Sizin oyununuz
0:19
hangisiydi? Belki mahalle arasında
0:22
saklambaç, belki ip atlamak. O anki
0:24
heyecanı, o basit kuralları,
0:26
arkadaşlarınızla kurduğunuz o görünmez
0:28
bağı hatırladınız mı? İşte o anların
0:30
aslında ne kadar derin anlamlar
0:32
taşıdığını konuşacağız bugün. Çünkü
0:34
şöyle bir gerçek var. O bize çok basit
0:36
gelen oyunlar aslında gelecekteki
0:38
zihnimizin, bedenimizin ve hatta sosyal
0:41
becerilerimizin temellerini atıyordu.
0:43
Oyun bizim sandığımızdan çok daha ciddi,
0:45
çok daha güçlü bir gelişim aracı.
0:47
Konunun ne kadar eskiye dayandığını
0:49
anlamak için gelin tarihin en büyük
0:52
düşünürlerinden bazılarına kulak
0:54
verelim. Çünkü oyunun önemi öyle
0:56
sonradan bulunmuş bir şey değil. Antik
0:59
filozoflardan beri üzerine kafa yorulan
1:01
köklü bir fikir. Mesela bakın 18.
1:04
yüzyılda Jean Jacques Russo o dönemki
1:07
anlayışa adeta meydan okuyor. O zamanlar
1:09
çocuklar küçük yetişkinler gibi
1:11
görülürken Russa çıkıp diyor ki hayır
1:14
oyun çocuğun doğasına en uygun en temel
1:16
öğrenme aracıdır. Bu oyunu felsefi bir
1:19
temele oturtan devrimci bir adımdı.
1:22
Sonra sahneye Jean Piaj gibi bilim
1:24
insanları çıkıyor ve konuya bambaşka bir
1:26
pencereden bakıyor. Piaj'e göre oyun
1:29
zihinsel bir uyum süreci. Ne demek bu?
1:31
Yani çocuk oyun yoluyla o karmaşık dış
1:34
dünyayı alıyor ve kendi zihinsel
1:36
kalıplarına kendi anlayabileceği şekle
1:38
sokuyor. Başka bir deyişle oyun
1:40
beynimizin başarısız olmaktan korkmadan
1:42
denemeler yapabildiği güvenli bir
1:44
simülasyon alanı gibi. Peki bizi
1:47
içgüdüsel olarak oynamaya iten şey ne?
1:49
Bu temel dürtüyü açıklamaya çalışan bazı
1:51
klasik bilimsel teorilere bir göz
1:53
atalım. Çünkü cevaplar oldukça ilginç.
1:56
İşte size bilim dünyasını ikiye bölen
1:58
klasik bir tartışma. Bir taraf diyor ki
2:01
çocuklar içlerindeki fazla enerjiyi
2:03
atmak için oynar. Gayet mantıklı. Ama
2:06
sonra Morris Lazarus çıkıyor ve tam
2:08
tersini iddia ediyor. "Hayır" diyor.
2:10
Oyun yorulduktan sonra pilleri yeniden
2:13
şarj etmek içindir. Bakın bu zıtlık bile
2:15
tek başına oyunun ne kadar karmaşık bir
2:18
olgu olduğunu bize gösteriyor. Genel
2:20
resme baktığımızda teorilerin odağının
2:23
zamanla nasıl değiştiğini net bir
2:25
şekilde görebiliyoruz. 19. yüzyılın
2:27
klasik teorileri oyunu daha çok
2:30
biyolojik bir ihtiyaç olarak ele alırken
2:32
20. yüzyıla geldiğimizde Freud gibi
2:35
isimlerle birlikte odak tamamen
2:37
değişiyor. Artık oyunun duygusal
2:39
dünyamızı ifade etme ve kişiliğimizi
2:42
şekillendirme gücüne odaklanılıyor. Oyun
2:44
dediğimiz şey durduğu yerde durmuyor
2:46
tabii. Biz büyüdükçe oyunlarımız da
2:48
değişiyor. Bizimle birlikte büyüyor.
2:51
Daha karmaşık, daha sofistike bir hale
2:53
geliyor. Gelin bu evrime bir bakalım.
2:55
Özellikle 3 ila 6 yaş arasındaki o
2:58
sihirli dönemde taklit oyunları
3:00
inanılmaz kritik bir rol oynar. Hani bir
3:02
çocuk kollarını iki yana açıp ben uçağım
3:04
diye koşturur ya da bir masalı
3:06
canlandırır. İşte bu sadece bir oyun
3:09
değil. Bu o çocuğun sembolik
3:11
düşüncesinin ve hayal gücünün ne kadar
3:13
geliştiğinin en net kanıtı. Gelelim
3:16
fiziksel gelişimi doğrudan ateşleyen
3:18
oyunlara. Bunlara aktif oyunlar diyoruz.
3:21
Saklambaç, körebe, seksek gibi kas gücü,
3:24
hız ve çeviklik gerektiren her şey bu
3:27
kategoriye giriyor. Ama burada çok
3:29
önemli bir ayrım var. Kaynaklara göre
3:32
fiziksel bir efor gerektirmeyen dijital
3:34
oyunlar maalesef bu kategoriye dahil
3:37
edilmiyor. Peki tamam oynuyoruz,
3:39
gelişiyoruz da bunun çocuğun hayatındaki
3:42
somut faydaları neler? Gelin şimdi
3:44
madalyonun o yüzüne yani oyunun gizli
3:47
faydalarına bakalım. Düzenli oynamanın
3:49
faydaları gerçekten saymakla bitmiyor.
3:51
Fiziksel tarafta obezite riskini
3:53
azaltıyor. Kemikleri, kasları
3:55
güçlendiriyor. Ama belki de daha
3:57
önemlisi sosyal tarafı. Oyun çocuklara
4:00
işbirliğini, kuralları oymayı ve bir
4:02
topluluğun parçası olmayı öğretiyor.
4:04
Yani oyun hem bedenin hem de toplumun
4:07
kaslarını geliştiriyor. Ancak burada bir
4:09
durup yaygın bir yanlışı düzeltmemiz
4:11
lazım. Oyun her derde devaa sihirli bir
4:14
değnek mi? Pek sayılmaz. Bu ayrım
4:17
gerçekten çok önemli. Evet, oyun bir
4:19
çocuğa sayısız beceri kazandırabilir.
4:21
Onu daha sağlıklı, daha sosyal
4:22
yapabilir. Ama bir çocuğun içinde
4:25
bulunduğu sosyoekonomik şartları yani
4:27
ailesinin gelirini, yaşadığı çevreyi tek
4:29
başına değiştiremez. Bu güce sahip
4:31
değil. Ve işte işin en pratik, en
4:34
kullanışlı kısmı. Belli becerilerimi
4:36
geliştirmek istiyorsunuz. Ona göre bir
4:38
oyun seçebilirsiniz. Örneğin sürekli
4:41
koşturmaca gerektiren hareketli
4:42
tavşancık oyunu dayanıklılığı artırırken
4:45
ani tepkiler ve dikkat gerektiren tilki
4:47
dışarı çık oyunu çabukluğu ve
4:49
odaklanmayı geliştiriyor. Peki bu kadar
4:51
güçlü bir aracı bir eğitim ortamında bir
4:54
sınıfta en iyi kim kullanır? Cevap çok
4:57
net. Öğretmen. Ama rolü bizim
4:59
alıştığımızdan birazcık farklı. Eğitsel
5:02
oyun demek haydi çocuklar oynayın
5:04
bakalım demek değil. Arkasında bilinçli
5:07
yapılandırılmış bir süreç var. ü adımda
5:09
düşünebiliriz bunu. Birincisi planlama
5:11
yani öğretmen hedefleri belirler.
5:14
İkincisi oryantasyon yani kuralları ve
5:17
amacı çocuklara anlatır. Ve son olarak
5:19
rehberlik yani oyun sırasında süreci
5:22
kolaylaştırır ve motive eder. Vş'te
5:24
geldik kilit noktaya. En önemli
5:26
pedagojik ilke bu. Öğretmen oyunun
5:28
doğasındaki o özgürlüğü, o yaratıcılığı
5:31
öldürmemek için katı bir otorite
5:33
olmamalı. Amaç oyunu yönetmek değil,
5:36
oyunun akmasına yardımcı olmak. Yani bir
5:39
kolaylaştırıcı olmak. Nihayetinde en
5:41
büyük karar ve sorumluluk öğretmenin
5:44
omuzlarında. Neden mi? Çünkü hangi
5:46
oyunun hangi derste hangi amaca hizmet
5:49
edeceğine karar verecek olan uzman odur.
5:51
İşte doğru amaç için doğru oyunu seçmek
5:54
eğlenceyi gerçek bir eğitime dönüştüren
5:56
o sihirli dokunuştur. Hadi şöyle bir
5:59
toparlayalım. Aklımızda ne kalmalı?
6:01
Birincisi, oyun ciddi bir iştir. Hem
6:04
felsefi temelleri hem de kanıtlanmış
6:05
faydaları var. İkincisi, eğitimde
6:08
kullanıldığında asıl amaç kazanmak
6:10
değil, öğrenme sürecinin kendisidir. Ve
6:13
son olarak bu süreçte öğretmenin rolü
6:15
baskı kurmak değil, rehberlik etmektir.
6:18
Peki tüm bunlardan sonra geriye şu can
6:20
alıcı soru kalıyor. Madem oyun bu kadar
6:23
temel, bu kadar güçlü ve hayati bir
6:25
ihtiyaç, bizim bu kadar planlı,
6:27
programlı, yapılandırılmış dünyamızda
6:30
ona hak ettiği yeri, o özgür alanı nasıl
6:33
daha fazla açabiliriz? Bu sanırım
6:35
hepimizin üzerine düşünmesi gereken bir
