Up next in 10
Ata Aöf Temel Tasarım I 2025-2026 Bütünleme Soruları
https://lolonolo.com/2026/07/25/ata-aof-temel-tasarim-1-2025-2026-butunleme-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Temel tasarım yani
0:02
Basic Design incelememize hoş geldiniz.
0:05
Bugün dünyayı anlamlandırma ve onu
0:07
dönüştürme gücünü bize veren
0:09
etrafımızdaki her şeyin arkasında yatan
0:11
o devasa görsel araç kutusunu hep
0:13
birlikte açıyoruz. Gözlerimizin önünde
0:15
duran ama çoğumuzun fark edemediği o
0:17
görünmez dili tasarımın dilini
0:19
çözeceğiz. Hazırsanız hiç vakit
0:22
kaybetmeden içeri dalalım. Bugün
0:24
önümüzde 6 aşamalı harika bir yol
0:27
haritası var. algı ve kadrajla
0:29
başlayacağız. Boşluk ve asimetrik
0:31
dengeyle devam edeceğiz. Ardından renk
0:34
modelleri ve ton, çizgiler ve
0:36
illüzyonlar diyeceğiz, dokuların doğası
0:38
diyeceğiz. Ve finalde şah eserimiz olan
0:41
görsel hiyerarşi ve bowous ile noktayı
0:44
koyacağız. Peki nedir bu temel tasarım?
0:47
Aslında olay şu. Görsel iletişim dilini,
0:49
zihnimizin algılama süreçlerini ve iki
0:52
boyutlu yüzeylerdeki o biçimsel
0:54
organizasyon kurallarını inceleyen temel
0:56
disiplin. Biliyor musunuz? Dili kullanma
0:59
yeteneğimizin yanında bizi diğer tüm
1:01
canlılardan ayıran en büyük özelliğimiz
1:03
bu stratejik tasarım eylemidir. Çizgi ve
1:06
renk gibi elemanları boşlukta bilinçli
1:08
olarak kurgulayabilmek. İşte bu bizim
1:11
dünyamızı baştan yaratmamızı sağlıyor.
1:14
Gelelim birinci bölümümüze. Algının gücü
1:17
ve kadraş. Her harika tasarım aslında
1:20
izleyicinin zihninde başlar. Çünkü bir
1:22
eser izleyen kişi onu nasıl kodluyor ve
1:25
çözümlüyorsa ancak o kadar hayat bulur.
1:28
Peki bizim algımızı neler
1:29
şekillendiriyor? Yaşımız, eğitimimiz,
1:32
sosyokültürel çevremiz ve tabii ki o
1:34
anki ruh halimiz. Yalnız burada hemen
1:36
çok yaygın bir efsaneyi çürütmak
1:38
istiyorum. izleyicinin giyim tarzı onun
1:41
estetik algısını belirler mi? Kesinlikle
1:43
hayır. Yani ne giydiğinizin dünyayı
1:45
görsel olarak nasıl algıladığınızda
1:47
hiçbir alakası yok. Asıl mesele tamamen
1:50
zihinsel donanımınız. İşte en kritik
1:53
noktalardan birine geldik. Kadraj yani
1:56
çerçeve. Modern sanat sohbetlerinde
1:58
bazen kadraj özgürlüktür, sınırları
2:00
belirlemez gibi çok iddialı laflar
2:02
duyabilirsiniz. Bakın bu temel tasarım
2:04
mantığına tamamen aykırıdır. İşin aslı
2:07
şu: Kadraj tasarımı kesin ve net olarak
2:10
sınırlandırır. Kompozisyon alanını
2:12
bizzat oluşturur. Görsel mekanı yönetir
2:14
ve asıl önemlisi o sınırlarla bizi
2:16
düşünmeye zorlar. İkinci bölümümüz
2:19
boşluk ve asimetrik denge. Tuvalimizdeki
2:22
bir sonraki fiziksel ve olgusal aşama
2:25
her zaman boşluk ile başlar. Acemi bir
2:28
göz genellikle sadece çizeceği o ana
2:30
nesneye odaklanır değil mi? Ama gerçek
2:32
bir tasarımcı böyle yapmaz. O nesneyi
2:35
çevreleyen boşlukları da kasten adeta
2:37
bir heykel tıraş gibi tasarlamak
2:39
zorundadır. Sadece nesnenin kendisine
2:41
değil etrafında bıraktığınız o nefes
2:44
alma alanlarına yani negatif alana
2:46
odaklanmanız şart. Peki bu boşluklar
2:49
içinde dengeyi nasıl kuracağız? Biçimsel
2:51
eşitliğe dayanan basit simetrik denge
2:54
tamam güzel ama asıl sihir asimetrik
2:57
dengede kopuyor. Asimetrik yapıda
2:59
birbirinden tamamen farklı ögelerin
3:01
zıtlıkları üzerinden müthiş dinamik bir
3:03
denge yakalarsınız. Mesela bir rengin
3:06
optik ağırları bu dengeyi anında
3:08
değiştirebilir. Yanlış duymadınız.
3:10
Gözümüz gerçekten de renklerin
3:12
ağırlığını hisseder. Hadi gelin buradan
3:14
3üncü bölüme renk modelleri ve ton
3:17
dünyasını atlayalım. ışığın ve renk
3:19
sistemlerinin o cap canlı dünyasına
3:21
giriyoruz. Tasarımda kullandığımız
3:23
geçerli modeller RGB, CMYK ve Pantondur.
3:27
Şimdi internette falan bazen CDYK diye
3:29
bir terim dolanıyor. Sakın inanmayın.
3:31
Literatürde CDYK adında bir renk modeli
3:34
yok. Bu bütünüyle bir şehir efsanesi. Ve
3:37
işte size çok acayip bir bilgi. Matbaada
3:39
kullandığımız o bildiğimiz CMYK
3:41
modelinde yeşil ve maviyi
3:43
sentezlediğinizde ne çıkıyor dersiniz. O
3:46
meşhur sayan yani cam göbeği. Tabii her
3:49
rengin bir de ton değeri diğer adıyla
3:51
valörü var. Bu kavram basitçe bir
3:53
yüzeyden yansıyan ışık miktarıdır. Şöyle
3:56
düşünün. Bir yüzey ışın tüm dalga
3:59
boylarını emiyor, yutuyor ve geriye
4:01
sıfır ışık yansıtıyor. O zaman ne
4:03
görürüz? Siyah. Siyah aslında ışığın
4:06
yokluğu, karanlığın ta kendisidir. 4.
4:09
bölümümüz çizgiler, biçimler ve
4:12
illüzyonlar. Şimdi tasarımın asıl
4:14
mutfağına o temel malzemelere giriyoruz.
4:17
Şunu unutmayın. Bir afiş tasarım elemanı
4:20
değildir. Afiş sadece bir mecradır. Asıl
4:23
elemanlar çizgilerdir, dokulardır.
4:26
Çizgilere baktığımızda onları doğal ve
4:28
yapay olarak ikiye ayırırız. Doğal
4:30
çizgiler insan eli değmemiş olanlardır.
4:33
Ama sokak direkleri, o tel şeritleri,
4:35
uzayıp giden tren yolları hatta kendi
4:38
imzanız bunların hepsi yapıları gereği
4:40
insan yapımı yani yapay çizgilerdir.
4:43
Şimdi algınızla biraz oynayalım. Ekrana
4:46
dikkatlice bakın. Sizce hangi çizgi daha
4:48
uzun duruyor? Dikey olan mı, yatay olan
4:51
mı? Beynimiz hemen dikey olana gidiyor,
4:53
değil mi? Aslında inanmayacaksınız ama
4:55
ikisi de milimetresine, milimetresine
4:57
eşit. Psikolog Theodor May Künnapas'ın
5:00
kanıtladığı bu meşhur ilüzyon bize şunu
5:02
söylüyor. İnsan beyni dikey bir çizgiyi
5:04
her koşulda kendine eşit yatay bir
5:07
çizgiden daha uzun algılar. Oyun içinde
5:09
oyun. Bu algı yönetimi sadece çizgilerde
5:12
değil biçimlerde de var. Tasarımcılar
5:15
olarak sınırsız, akıcı ve genel bir his
5:18
yaratmak istiyorsak her zaman daireyi
5:20
kullanırız. Ama işin içine sonsuzluğu,
5:23
karmaşık matematiği ve sürekli kendini
5:26
tekrar eden kusursuz oranları katmak
5:27
istiyorsak o zaman fraktalların o
5:30
büyüleyinci dünyasına adım atarız. Ve
5:32
kusursuz oran demişken karşınızda
5:35
tasarımın altın anahtarı 1,618
5:39
yani altın oran. Bu sayı doğada ve
5:42
tasarımda evrensel olarak kusursuz kabul
5:45
edilen her estetik şah eserin arkasında
5:47
yatan o gizli matematiksel şifredir. 5.
5:51
bölümümüze geldik. Dokuların doğası.
5:54
Doku dediğimiz şey aslında yüzeydeki o
5:56
uyumlu biçimlerin ritmidir ve dokuların
5:58
da bir karakteri vardır. Mesela
6:00
fabrikasyon bir kot pantolonun dokusu
6:02
bütünüyle inorganiktir. İnsan yapımıdır.
6:05
Evet. İnsan yapımı bu inorganik
6:07
tasarımlar doğayı müthiş bir şekilde
6:09
taklit edebilir. Ama diğer yanda
6:11
yaşayan, nefes alan bir ağaç var. O ağaç
6:14
bütünüyle organiktir ve onu hiçbir zaman
6:16
inorganik bir tasarım kategorisine
6:18
sokamazsınız. Ve son bölüme, 6. bölüme
6:21
ulaştık. Görsel hiyerarşi ve bowhoh.
6:25
Tempomuzu biraz daha artıralım. Çünkü
6:27
artık boşluk, çizgi, renk, doku gibi
6:29
mikro elemanların hepsini bir araya
6:31
getirdiğimiz ustalık seviyesindeyiz.
6:33
Görsel hiyerarşi. Bu sadece bir adım
6:36
değil. Tüm sürecin ta kendisi.
6:38
Elemanları önem sırasına dizdiğiniz,
6:40
ritim ve tekrarı kullanarak izleyicinin
6:41
gözünü tam da istediğiniz yere
6:43
yönlendirdiğiniz bir orkestra şiftliği
6:44
bu. Duyuları harekete geçirip o mükemmel
6:47
bütünsel algıyı yaratıyorsunuz. Peki tüm
6:49
bu sistem, bu kurallar bütünü tarihsel
6:52
olarak nerede zirveye ulaştı derseniz
6:55
sizi 1919 yılına götürüyorum. Walter
6:58
Gropius'un Bauhouse sanat okulunu
7:00
kurduğu o muazzam ana modern tasarımın
7:03
meşalesi tam olarak burada kurumsal bir
7:06
çatı altında yandı ve bugün
7:08
kullandığımız tüm o algı ve denge
7:10
kurallarının temeline attı. İşte böyle.
7:13
Bütün tabloyu o görünmez dili artık
7:15
çözdük. Negatif alanın nasıl bir güç
7:18
olduğunu, beyninizin dikey çizgilerle
7:20
nasıl oyuna geldiğini, altın oranı ve
7:22
Baouse'un mirasını biliyorsunuz.
7:24
Elinizde artık devasa bir görsel araç
7:27
kutusu var. Peki asıl soru şu. Bugün
7:29
buradan çıkıp etrafınıza baktığınızda o
7:31
binalara, tabelalara, doğaya nasıl çok
7:34
daha farklı bir gözle bakacaksınız? Bu
7:36
yeni vizyonla kendi dünyanızı yeniden
7:38
keşfedin. Merakla kalın. Bir sonraki
7:41
incelememizde görüşmek üzere.
Jobs & Education