Up next in 10
Ata Aöf Temel Tasarım I 2024-2025 Bütünleme Konu Anlatımı ve Önemli Notlar
https://lolonolo.com/2026/08/16/ata-aof-temel-tasarim-1-2024-2025-butunleme-sorulari/
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Lonlolo platformuna hoş geldiniz. Bu
0:02
dersimizde Ata Öf, Temel tasarım ağız
0:05
2024-2025
0:06
bütünleme konularını ve sorularını
0:08
inceliyoruz. Sınav stresi mi
0:10
hissediyorsunuz? İnanın bana hiç gerek
0:13
yok. Bu incelememizde o gözünüzde
0:15
büyüyen 25 kritik tasarım kavramını adım
0:18
adım çok mantıklı bir çerçeveye
0:20
oturtarak çözeceğiz. Hızlıca bir yol
0:23
haritamıza bakalım. Önce tasarımın
0:25
temeli ve kurguyla başlayacağız. Oradan
0:27
algı ve gestalt kuramına geçeceğiz.
0:30
Ardından renk sistemleri ve illüzyonları
0:32
inceleyip doku, mekan ve asimetri
0:34
kavramlarını ele alacağız. Ve en sonunda
0:37
da her şeyi kompozisyon ve nihai
0:39
bütünlük ile toparlayacağız. Hazırsanız
0:41
hemen başlayalım. İlk durağımız
0:44
tasarımın temeli ve kurgu. Yani aslında
0:47
o sağlam temeli inşa etmek. Düşünsenize
0:50
devasa bir bina nasıl tek bir tuğlayla
0:52
başlıyorsa her tasarımda o en basit
0:55
insan dokunuşuyla yani bir çizgiyle
0:58
başlıyor. Ama bakın bir çizgi sadece
1:01
kağıdın üzerindeki bir mürekkep lekesi
1:03
falan değildir. Aslında insanın ruh
1:05
halini yansıtan inanılmaz samimi bir
1:07
araçtır. İşte grafoloji tam da bu
1:10
noktada devreye giriyor. Grafoloji el
1:12
yazısı ve imzaları inceleyerek o
1:15
çizgilerin ardındaki psikolojiyi analiz
1:17
eden bilim dalıdır. Lütfen bunu sınavda
1:19
taş kitabeleri inceleyen epigrafi ile ya
1:22
da dil bilimi olan filoloji ile
1:23
karıştırmayın. Tamam mı? Odak noktamız
1:26
insan psikolojisi ve çizgiler. Peki
1:29
çizgileri bir kenara bırakırsak
1:31
tasarımın kendisi tam olarak nedir? Şunu
1:33
netleştirelim. Tasarım öyle işin sonunda
1:36
eklenen mekanik bir süsleme falan
1:38
kesinlikle değildir. Aslında kavramla
1:40
algı arasında kurulan o muazzam
1:42
köprüdür. Bir tasarımcı olarak amacınız
1:45
sıradan olanı o sıkıcı klişeleri
1:47
yıkmaktır. Yaratıcı özgürlüğünüzü
1:49
kullanarak yepyeni görme biçimleri inşa
1:51
edersiniz. Yani bu son derece bütüncül
1:54
bir problem çözme yolculuğudur. İkinci
1:56
bölümümüz algı ve geçt kuramı. Peki
2:00
beynimiz bizim bu yaptığımız tasarım
2:02
seçimlerini arka planda nasıl işliyor
2:04
dersiniz? Duyum ve algı. Bu iki kavram
2:08
günlük hayatta hep birbirine
2:09
karıştırılır ama aslında dünyalar kadar
2:12
farklıdırlar. Duyum tıpkı bir kamera
2:15
veya mikrofon gibi gözümüzün ışığı,
2:18
kulağımızın sesi almasıdır. Yani tamamen
2:21
ham biyolojik veri toplama işlemidir.
2:23
Ama algı dediğimiz şey işin içine beynin
2:26
girdiği o muazzam andır. Beynimiz bu ham
2:29
verileri alır, geçmiş anılarımızla,
2:31
deneyimlerimizle harmanlar ve onlara bir
2:34
anlam yükler. Kısacası duyum için
2:37
donanım diyorsak algı kesinlikle
2:39
yazılımın ta kendisidir. Dalgıdan
2:41
konuşup da o meşhur Geştalt teorisinden
2:44
bahsetmemek olmaz. 19. yüzyıl
2:47
Almanya'sından çıkan bu teori tasarımı
2:49
kelimenin tam anlamıyla kökünden
2:51
değiştirmiştir. Geştalt der ki bütün
2:54
kendisini oluşturan parçaların
2:56
toplamından daha büyük ve farklıdır. Ne
2:59
demek bu? Yani insan beyni öyle tek
3:02
izole edilmiş noktalara bakmaz. o
3:04
parçalar arasındaki ilişkileri yakalar
3:06
ve çok daha üst düzey bir anlam inşa
3:08
eder. İşte bu GEST Alt'ın adeta çatı
3:11
yasası diyebileceğimiz kuralı pragnans
3:14
ilkesidir. Bu Almanca kelime özlülük,
3:16
netlik anlamına geliyor. Biliyor
3:18
musunuz? Beynimiz aslında biraz
3:20
tembeldir. Öyle gereksiz yere enerji
3:22
harcamayı hiç sevmez. Karmaşık bir
3:24
görselle karşılaştığında onu anında en
3:26
basit, en simetrik ve en kararlı, iyi
3:29
biçim olarak algılamak ister. O her gün
3:31
gördüğümüz dünyaca ünlü logoların bir
3:33
saniyede beynimize kazınmasının bilimsel
3:35
sırrı tam olarak budur. Tabii beynimiz
3:38
bu algı süreçlerinde bazen bize küçük
3:41
oyunlar da oynar hatta hata bile yapar.
3:44
Alterimaj ya da diğer adıyla ardıl
3:46
görüntü işte böyle bir biyolojik
3:48
hatadır. Hiç çok parlak bir şekle uzun
3:50
süre bakıp sonra gözünüzü beyaz bir
3:52
duvana çevirdiğiniz oldu mu? Havada
3:54
süzülen o şeklin zıt renklerinde bir
3:56
yansıma görürsünüz. Gerçekte o duvarda
3:59
öyle bir şey yoktur. Bu sadece
4:01
retinanızdaki yorulan hücrelerin
4:03
yarattığı optik bir yanılsamadır.
4:05
Büyüleyici değil mi? Ve 3üncü bölüme
4:07
geçiyoruz. Renk sistemleri ve
4:09
illüzyonlar. Tasarımcıların algımızı
4:12
nasıl hacklediğini görmeye hazır olun.
4:15
Hazır optik illüzyonlardan, beynimizi
4:17
hacklemekten bahsetmişken şu renk
4:19
sistemlerini bir netleştirelim. Çünkü bu
4:21
konu sınavlarda tam bir hayat
4:22
kurtarıcıdır. Ekranda yani telefonunuzda
4:25
veya bilgisayarınızda gördüğünüz o
4:27
parlak ışık temelli renkler RGB'dir. Ama
4:30
iş o tasarımı matbağada basmaya gelince
4:32
pigmentler yani fiziksel boyalar devreye
4:34
girer. İşte orada CMYK kullanırız. Özel
4:38
kurumsal markaların o tescilli renkleri
4:40
için de pantolon kullanılır. Yalnız şuna
4:42
çok dikkat edin. Sınavda sizi düşürmek
4:44
için CDYK diye bir seçenek koyabilirler.
4:47
Böyle bir renk sistemi dünyada yok. Bu
4:49
tamamen bir kelime oyunu. Sakın bu
4:50
tuzağa düşmeyin. Renklerin bize ne
4:53
hissettirdiği de en az teknik detayları
4:55
kadar önemlidir. Mesela renk çemberinde
4:58
yan yana duran o analog renkleri bir
5:00
arada kullanmak insana doğadaki gibi çok
5:02
huzurlu, yumuşak bir his verir. Ama
5:04
diyelim ki daha dramatik, daha vurucu
5:07
bir etki istiyorsunuz. O zaman valörle
5:09
oynamanız gerekir. Nedir bu valör? Bir
5:11
rengin beyazdan siyaha doğru ne kadar
5:13
açık veya koyu olduğudur. Valör
5:16
kontrastını bir arttırırsanız o iki
5:18
boyutlu 100 çuvarlak düz nesne
5:20
birdenbire üç boyutlu heykelsi bir hacim
5:23
kazanıverir. Bu illüzyon işi öyle
5:26
güçlüdür ki 19. yüzyıl fizikçisi
5:28
Helmols'un bulduğu bir kural bugün
5:31
hepimizin dolabını etkiliyor. Helmhols
5:33
illüzyonunun deneyi inanılmaz basittir.
5:36
Birebir aynı boyutta iki kare düşünün.
5:38
Birinin içi yatay çizgilerle dolu,
5:41
diğerininki dikey. Beynimiz o yatay
5:43
çizgili kareyi her zaman daha yüksek ve
5:45
daha geniş algılar. Yani moda dünyasında
5:47
hep derler ya yatay çizgili kıyafetler
5:49
insanı geniş gösterir diye. İnanın bana
5:52
o bir efsane falan değil. Bas bayağı
5:54
optik bilimidir. Buradan 4. bölümümüze
5:58
doku, mekan ve asimetri konusunu
6:00
atlıyoruz. Tasarımcının kullandığı o
6:02
fiziksel ve teorik alanı inceleyelim.
6:05
Şimdi dokulardan bahsedelim. Doğal
6:07
dokularla yapay dokular arasındaki fark
6:09
aslında canlı yaşamla fabrika üretimi
6:11
arasındaki fark gibidir. Doğal dokular
6:14
dinamiktir. Yaşarlar. Bir ağacın
6:15
kabuğunu ya da suyun yüzeyini düşünün.
6:17
Zamanla organik olarak değişirler. Ama
6:20
suni deri gibi yapay dokular
6:21
endüstriyeldir. Fabrikadan çıkarlar ve
6:23
statiktirler. Tasarım yaparken bu
6:25
dokuları kullanmak sadece öylesine
6:27
yapılmış bir süsleme değildir. Dok
6:29
izleyiciye vermek istediğiniz o
6:31
kavramsal mesajın tam kalbidir.
6:33
Dokulardan ve yüzeylerden bahsetmişken
6:36
sizi sanat tarihinin en sarsıcı, en
6:38
radikal anlarından birine 1915 yılına
6:42
götürmek istiyorum. Kazimir Malevi ve
6:44
onun o meşhur siyah kare tablosu. O
6:47
döneme kadar sanat dediğimiz şey doğayı
6:50
insanı resmetmekten ibaretti. Maleviç
6:52
geldi ve geleneksel olan her şeyi bir
6:54
kenara itip sanatı sadece forma, zemine
6:57
ve saf renge indirgedi. O siyah kare
7:00
geometrik soyutlamanın modern sanatın
7:02
başladığı o mutlak sıfır noktasıdır.
7:04
Tabii Malevi'in tablosundaki o boşluk
7:07
sandığımız gibi sıradan bir hiçlik
7:09
değildir. Tasarımda mekan dediğimiz şey
7:12
bizi dış dünyanın o gürültüsünden ve
7:14
kaosundan yalıtan, aktif, nefes alan bir
7:17
hacimdir. Bu mekanın içinde katmanlaşma
7:20
yaratarak ön plandaki figürle arka planı
7:23
birbiriyle konuşturursunuz. Ve bir de
7:26
asimetri yani bakışımsızlık vardır.
7:29
Tasarımdaki her şey ayna gibi kusursuz
7:32
bir simetride olmak zorunda değil.
7:34
Asimetriyi, o bilinçli düzensizliği
7:37
kullanarak izleyicinin gözünü uyanık
7:39
tutar, tek düzeliği kırarsınız. Ve
7:42
geldik son bölümümüze. 5. bölüm.
7:45
Kompozisyon ve nihai bütünlük. Tüm bu
7:47
hammaddeleri bir araya getirme zamanı.
7:50
Tüm bu yapı taşlarını öğrendiğimize göre
7:53
artık kuralları belirlememiz lazım.
7:55
Tıpkı toplumların yasalarla ayakta
7:57
kalması gibi görsel dünyaların da kendi
7:59
hiyerarşisi vardır. Toplumda nasıl
8:02
normlar hiyerarşisi varsa yani en üstte
8:04
anayasa, altında kanun ve sonra tüzük
8:07
geliyorsa tasarımın da kuralları vardır.
8:10
Peki bir tasarımda çerçeve bu hukuki
8:13
hiyerarşinin neresindedir? hiçbir
8:15
yerinde. Çerçeveler hukuki veya
8:17
toplumsal bir norm değildir. Onlar
8:19
tamamen görsel, tasarımsal bir sınır
8:21
elemanıdır. Bu ayrım sınavda karşınıza
8:24
çıkabilir. Lütfen aklınızın bir
8:25
köşesinde bulunsun. Görsel yasallardan
8:28
bahsetmişken bu işin mutlak kralı
8:31
elbette kompozisyondur. Kelime kökeni
8:34
Latince komponer eden yani bir araya
8:37
getirmekten gelir. Ama bu öyle eşyaları
8:39
bir odaya rastgele yığmak gibi bir şey
8:41
değil. İlk attığınız o karalama eskizden
8:44
son metin yerleşimine kadar her bir in
8:48
bir görsel hiyerarşi ile belli bir amaç
8:50
doğrultusunda düzenlenmesidir.
8:52
Kompozisyon izleyicinin gözünü alır ve
8:55
tam olarak görmesini istediğiniz o
8:57
stratejik hedefe yönlendirir. Ve işte
9:00
her şeyin son noktası. Tasarımın
9:02
zirvesi, birlik yani Unity. Acaba
9:05
kullandığınız tüm o asimetriler,
9:07
renkler, dokular birleşip izleyiciye tek
9:09
ve kesinsiz bir görsel mesaj verebildi
9:11
mi? Kompozisyona baktığınızda hiçbir
9:14
parça eğreti durmuyorsa tebrikler, nihai
9:16
hedefe ulaştınız. Artık etrafınızdaki
9:19
tasarımlara çok daha farklı bir gözle
9:21
bakacaksınız. Videoda incelediğimiz bu
9:23
dersin ve yıla ait çıkmış soruları
9:24
kendiniz deneme sınavı formatında çözmek
9:27
ve kendinizi test etmek için
9:28
lolonolo.com adresini ziyaret edebilir,
9:31
videonun altındaki açıklama kısmında yer
9:33
alan bağlantıya tıklayabilirsiniz.
Jobs & Education