Up next in 10
Ata Aöf Temel Fotoğrafçılık 2023-2024 Bütünleme Sınav Soruları
https://lolonolo.com/2026/08/21/ata-aof-temel-fotografcilik-2023-2024-butunleme-sorulari/
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Lolanolo platformuna hoş geldiniz. Bu
0:02
incelememizde Ata Öf temel fotoğrafçılık
0:05
2023-2024 konularını ve sorularını
0:08
inceliyoruz. Gündemimizde beş ana başlık
0:11
var. 1. Temel donanım ve sensörler. 2.
0:14
Pozlama ve optik kuralları. 3.
0:17
Kompozisyon ve ışık yönetimi. 4.
0:20
Fotoğraf türleri ve etkisi. 5. Tarihsel
0:23
ve dijital gelişim. Hiç vakit
0:25
kaybetmeden birinci bölümle yani temel
0:28
donanım ve sensörler ile başlıyoruz.
0:30
Aslında her şey iki temel parçayla
0:33
başlıyor değil mi? Gövde ve objektif.
0:35
Gövdeyi bir beynin merkezi, deklanşör ve
0:38
sensörün yuvası gibi düşünün. Objektif
0:40
ise ışığı toplayan o harika mercekler
0:43
grubu. Peki bu lensleri nasıl
0:45
ayırıyoruz? Odak uzaklıklarına göre.
0:47
Mesela 50 mm. Bu bizim standartımızdır.
0:50
Çünkü insan gözünün gördüğüne en yakın
0:52
açıyı verir. 50'nin altına indiğinizde
0:55
geniş açıya geçersiniz. 70'in üstüne
0:58
çıktığınızdaysa o uzaktaki nesneleri
1:00
burnunuzun dibine getiren tel objektif
1:02
dünyasına adım atarsınız. Burada çok
1:04
basit ama kritik bir matematik var. O
1:07
uzaklığı arttıkça merceğin büyütme gücü
1:09
de artar. Yani doğru orantılı. Fakat
1:12
büyütme arttıkça ne oluyor? Görüş
1:14
alanınız daralıyor. Bu da ters orantılı
1:16
demek. Portre mi çekeceksiniz? Uçsuz
1:19
bucaksız bir manzara mı? İşte lensinizi
1:21
tamamen bu hesaba göre seçiyorsunuz.
1:23
Peki ışık o lenslerden geçip sensre
1:26
düştüğünde içeride neler oluyor? Eskiden
1:29
CCD sensörler vardı. İşlerini yaparlardı
1:31
ama inanılmaz çok enerji tüketip çabucak
1:34
ısınırlardı. Devreleri de epey
1:36
karmaşıktı doğrusu. Sonra oyunun
1:38
kurallarını değiştiren Simos sensörler
1:40
sahneye çıktı. SOS demek çok daha az
1:43
enerji, çok daha az ısınma ve süper
1:45
hızlı seri çekimlemek. Üstelik boyutları
1:47
da küçücük. Şöyle düşünün. Bugün
1:49
cebinizdeki akıllı telefonlardan tutun
1:51
da en modern aynasız kameralara kadar
1:54
her yerde Simos kullanılmasının tek
1:56
sebebi işte bu muazzam avantajlarıdır.
1:58
Günümüzde tartışmasız bir sektör
2:00
standardı oldu. Geldik o meşhur konuya.
2:03
Dosyaları nasıl kaydedeceğiz? İki ana
2:06
seçeneğimiz var. Row veya JPEC. Row
2:09
formatını aslında dijital dönemin
2:11
negatifi gibi düşünebilirsiniz. İçinde
2:13
hiçbir sıkıştırma yok, makine müdahalesi
2:15
yok. Tamamen 12 veya 14'lük o ham, o
2:18
zengin veri. Çekimden sonra bilgisayarın
2:20
başına geçip renklerle, gölgelerle
2:22
oynamayı, beyaz ayarını değiştirmeyi
2:24
seviyorsanız inanın bana row en iyi
2:27
dostunuz. Kayıp yaşamadan fotoğraftaki
2:29
detayları harika bir şekilde
2:30
kurtarabilirsiniz. JPEG ise makinenin o
2:33
an hemen işleyip 8 bit olarak
2:35
paketlediği sıkıştırılmış formattır.
2:37
Hemen bir yerlerde paylaşmak için
2:39
harikadır evet ama iş veri tutma
2:41
kapasitesine geldiğinde ROV'un yanından
2:43
bile geçemez. Şimdi işin biraz daha
2:46
matematiğine, tekniğin tam kalbine
2:48
ikinci bölümümüze geçiyoruz. Pozlama ve
2:51
optik kuralları. Fotoğrafın kusursuz
2:53
dengesini sağlayan o meşhur üçlüye,
2:56
pozlama üçgenine bakalım. İlki ISO yani
2:59
sensörün ışığa olan hassasiyeti.
3:02
İkincisi enstantane. Bu da perdenin ne
3:04
kadar açık kalacağını, ışığın sensörle
3:07
ne kadar süre temas edeceğini belirler.
3:10
Ve 3üncü sırada diyafram var. Bakın
3:12
burası gerçekten çok önemli. Diyafram
3:15
sadece tek bir iş yapmaz. İki muazzam
3:17
görevi aynı anda üstlenir. Birincisi
3:20
içeri giren ışığın miktarını yani
3:22
yoğunluğunu ayarlar. İkincisi ise net
3:25
alan derinliğini belirler. Yani o
3:27
çektiğiniz harika portrede arka planın
3:29
ne kadar bulanık olacağına, dikkatin
3:31
sadece model de mi kalacağına diyafram
3:33
karar verir. Ama biliyorsunuz ışık her
3:36
zaman bizimle işbirliği yapmaz. Bazen
3:38
gölgeler çok karanlık, parlak alanlar
3:41
çok patlak olur. İşte o zaman otomatik
3:43
basamaklı pozlama yani kısa adıyla AEB
3:46
hayat kurtarır. Siz deklanşöre
3:48
basarsınız makine tak tak art arda üç
3:51
farklı kare çeker. Biri normal, biri -1
3:54
ile az pozlanmış, diğeri +1 ile fazla
3:56
pozlanmış. Sonra siz bu farklı ışık
3:59
değerlerini birleştirip mükemmel pozu
4:00
yakalarsınız. Bir de hareketin hızı var.
4:03
Yani FPS, saniyedeki kare sayısı.
4:06
Sinemanın o alışık olduğumuz klasik
4:07
akışı için saniyede 24 kare kullanılır.
4:10
Spor veya aksiyon çekiyorsanız 20 30
4:12
kareye çıkarsınız. Ama zamanı dondurmak,
4:15
o epik ağır çekimleri yakalamak
4:16
istiyorsanız işte o zaman 120 hatta 240
4:19
FPS gibi devasa rakamlara çıkmanız
4:21
gerekir. Kelvin cetveline geldiğimizde
4:24
ise bence fotoğrafın en ilginç mantık
4:26
oyunlarından biriyle karşılaşıyoruz.
4:29
Normalde rakamlar büyüdükçe sıcaklığın
4:31
da artacağını düşünürüz, değil mi?
4:33
Fotoğrafta bunun görsel karşılığı tam
4:35
tersidir. Mesela 2000 Kelvin. O romantik
4:38
mum ışığıdır. Sıcacık, sarı, kırmızı
4:40
tonlar verir. 5500 Kelvin dengeli ve
4:43
standart bir gün ışığıdır. Ama rakamı
4:45
9.000 veya 10.000 Kelvin seviyelerine
4:47
çıkarırsanız yani gölge bir alana veya
4:50
kapalı sisli bir havaya girerseniz ışık
4:52
ortamda çok yoğun mavi dalga boyları
4:55
üretir. Yani rakam büyür ama ışık soğuk
4:57
mavi tonlara doğru kayar. Makinenizdeki
5:00
bulutlu hava beyaz ayarı tam da bu yoğun
5:02
maviliği dengelemek içindir. Tabii
5:05
objektiflerimiz kusursuz camlar değil.
5:07
Bazen fizikle inatlaşamazsınız. Örneğin
5:09
güneşi doğrudan merceğe doğru alırsanız
5:11
içeride o kontrolsüz yansımalar başlar.
5:14
Buna flare yani parlama diyoruz ve bu
5:16
durum fotoğrafın kontrastına adeta yok
5:18
eder. Çözüme inanın çok basittir. Lensin
5:21
ucuna bir parasoley yani o minik
5:23
güneşliyi takıvermek. Bir diğer optik
5:25
fizik vakamız ise vinyettir. Fiziksel
5:28
yapıdan veya kullanılan kalın
5:29
filtrelerden dolayı çerşenin köşelerine
5:31
yeterli ışık gidemez. Sonuç belirgin bir
5:34
kenar kararması. İstenmeyen bir durumsa
5:37
diyaframı kısarak engellersiniz. Evet.
5:40
Ama bazen de izleyicinin gözünü zorla
5:42
merkeze, modele çekmek için bu kenar
5:44
kararmalarını sanatsal bir tercih olarak
5:46
kullanmak harika sonuçlar verir. Tekniği
5:49
hallettiğimize göre biraz da işin görsel
5:51
kurgusuna, kompozisyona bakalım. 3.
5:54
bölümümüz kompozisyon ve ışık yönetimi.
5:57
Çekime başlarken karşımıza iki zıt
5:59
yaklaşım çıkar. Hikayenizi tamamen
6:02
doğrudan mı anlatmak istersiniz yoksa
6:04
izleyiciyi biraz düşündürmek mi? İşte
6:07
kapalı ve açık kompozisyon farkı budur.
6:09
Kapalı kompozisyon der ki ihtiyacın olan
6:12
her şey çerçevenin içinde. Mesaj
6:15
doğrudan verilir. Dış dünyaya gönderme
6:17
yapılmaz. Haber fotoğraflarında,
6:19
reklamlarda bunu bolca görürüz. Açık
6:22
kompozisyonsa sınırlarla oynamayı sever.
6:25
Çerçevenin dışındaki bir şeye,
6:26
görünmeyen dünyaya bilinçli referanslar
6:28
verir. İzleyiciye, "Sence çerçevenin
6:31
dışında ne oluyor?" diye sorar ve hayal
6:33
gücünü tetikler. Kapalı kompozisyon
6:36
cevabı verir. Açık kompozisyonsa soruyu
6:38
sorar. İzleyicinin gözünü o kadracın
6:41
içinde doğru yönlendirmek için iki altın
6:43
kuralımız var. Birincisi 1/3 kuralı.
6:46
Hani o ekranı dikey ve yatay çizgilerle
6:49
dokuz parçaya bölen ızgara var ya o
6:51
çizgilerin kesiştiği dört noktaya altın
6:53
noktalar diyoruz. Konuyu dümdüz merkeze
6:55
sıkıştırmak yerine bu kesişim
6:57
noktalarından birine yerleştirmek
6:59
fotoğrafa anında inanılmaz dinamik bir
7:01
akıcılık katar. İkinci sarsılmaz
7:03
kuralımız ise belirginlik ilkesi adı
7:06
üzerinde ana konunuz çok belirgin
7:08
olacak. Arka planın o karmaşası içinde
7:10
asla kaybolmayacak. Gözü yormayacak.
7:13
izleyici fotoğrafa baktığı ilk saniyede
7:15
mesajı zahmetsizce alabilmeli. Gelelim
7:18
fotoğrafa en dramatik etkiyi katan ışık
7:20
oyununa. Ters ışık. Işığı tam öznenizin
7:24
arkasına, kameranın karşısına aldığınızı
7:26
düşünün. Ne olur o üç boyutlu hacimli
7:29
özneniz ön taraftan hiç ışık almadığı
7:32
için bir anda tüm iç detaylarını
7:34
kaybeder. Bütün form, renkler silinip
7:36
gider ve geriye sadece arka planın
7:39
önünde duran iki boyutlu simsiyah,
7:41
karanlık bir siluet kalır. Evet, hacim
7:44
duygusu tamamen sıfırlanır ama
7:45
karşılığında gizemli, keskin ve
7:48
izleyiciyi hemen yakalayan çok güçlü bir
7:50
kontrast elde edersiniz. 4. bölümümüze
7:53
geçiyoruz. Fotoğraf türleri ve etkisi.
7:56
Her fotoğraf disiplininin kendine has
7:58
çok net kuralları var. Mesela vahşi
8:00
yaşam fotoğrafçılığı epey katı
8:02
sınırlarla çizilmiştir. Gidip bir
8:03
hayvanat bahçesinde veya koruma
8:05
merkezinde çektiğiniz fotoğraf vahşi
8:07
yaşam kategorisine girmez. Hayvanlar
8:09
mutlaka ama mutlaka kendi özgür doğal
8:12
habitatlarında görüntülenmelidir. Portre
8:14
fotoğrafçılığındaya kurallar daha çok
8:16
lens tercihinden doğar. İyi bir porte
8:18
çekmek için 85 ile 135 mm arası bir
8:22
teleobjektif kullanmanız optik bir
8:23
zorunluluktur aslında. Neden derseniz
8:26
geniş açılı bir lensle birine
8:27
yaklaşırsanız burnu kocaman kulakları
8:29
küçücük gösterir ve yüzü resmen deforme
8:32
eder. Yüz hatlarını aslında en uygun
8:34
orantılarla göstermenin tek yolu otel
8:36
objektifleri kullanmaktır. Bütün bu
8:38
kuralların, ışıkların, kompozisyonların
8:41
tek bir nihai amacı var aslında. O da
8:43
izleyicide duygusal etki yaratmak. Bu
8:46
fotoğrafik iletişimin temelidir. İnsan
8:48
beyni bir fotoğrafa baktığında onu hemen
8:51
mantik süzgecinden geçirmez. İlk
8:53
tepkimiz her zaman ama her zaman
8:55
duygusaldır. O karenin ne kadar
8:57
bilgilendirici veya eğitici olduğu
8:59
inadın zihinsel bir süreçtir ve sonradan
9:01
gelir. Siz bir fotoğrafa bakar ve o an
9:04
korkarsınız, gülümsersiniz ya da şefkat
9:06
hissedersiniz. Bir karenin akıllarda
9:08
kalmasını sağlayan şey zihne gitmeden
9:11
önce kalbe dokunan işte bu anlık
9:13
psikolojik temastır. Ve son olarak 5.
9:16
bölümümüz tarihsel ve dijital gelişim.
9:19
Bugün saniyede binlerce fotoğrafın
9:21
paylaşıldığı bir görsel kültürün
9:23
içindeyiz. Peki bu noktaya nasıl geldik?
9:26
Sanılanın aksine fotoğraf ilk icat
9:28
edildiğinde hiç de ucuz veya kolay
9:30
ulaşılabilir bir şey değildi. Oldukça
9:32
pahalı bir lükstü. Yani görsel kültür
9:34
fotoğrafın ucuz olmasından dolayı
9:36
yayılmadı. Asıl devrim fotoğrafların
9:39
matbaa yüzü görmesiyle basılı
9:41
materyaller sayesinde kitlelere seri bir
9:43
şekilde ulaşabilmesiyle patlak verdi. Ve
9:46
tabii ikinci büyük etken toplumun
9:48
dünyayı anlamlandırmak için artık
9:50
metinlerden çok imgelere yani görsellere
9:52
kaymasıdır. Geçmişten bugüne sürece bir
9:55
bakarsak fotoğrafın nereden nereye
9:57
geldiği inanılmaz çarpıcı. 1826
10:00
yılındayız. Fransız mucit Niepse asfalt
10:03
sürdüğü bir levhayı tam 8 saat boyunca
10:06
ışığa maruz bırakıyor. Dile kolay 8
10:09
saatlik bir pozlama ve heliyografik
10:11
tekniğiyle tarihin ilk kalıcı
10:13
fotoğrafını elde ediyor. 1993 yılına
10:16
geldiğimizde Türkiye için çok kıymetli
10:18
bir dönüm noktası görüyoruz. Atlas
10:20
dergisi yayın hayatına başlıyor ve
10:22
kalitesiyle Türk belgesel
10:23
fotoğrafçılığında adeta aşılmaz bir
10:25
zirve, bir ekol oluyor. 2004 yılı ise
10:28
bambaşka bir dünyanın, dijital devrimin
10:30
kapılarını araladı. Flicker kuruldu.
10:33
Dünyanın ilk büyük küresel dijital
10:35
arşivi ve sosyal paylaşım topluluğu
10:37
hayatımıza girdi. Türkiye'deki fotoğraf
10:39
sanatının kendi içindeki yolculuğu da
10:41
çok katmanlı. Üç belirgin dönem
10:43
ayırıyoruz bunu. 1923 ile 1950 arasına
10:47
romantik dönem diyoruz. Yeni kurulan
10:49
fabrikalar, kalkınan bir ülke. O Ulus
10:51
inişasının getirdiği harika estetik ve
10:53
idealizm bu dönemin fotoğraflarına çok
10:55
net yansır. 1950'den 1970'e geldiğimizde
10:59
ise o romantizm yerini sosyal gerçekçi
11:01
geçiş dönemine bırakıyor. Köyden kente
11:03
göç. Derin toplumsal meseleler artık
11:05
kadraca girmeye başlamıştır. 1980
11:08
sonrası ve günümüze uzanan süreç ise
11:10
kuralların sınırlarının zorlandığı, yeni
11:12
tekniklerin denendiği modern, deneysel
11:15
ve dijital dönem. Peki her şeyin bu
11:17
kadar dijitalleştiği ve yapay zekanın
11:19
görsel dünyayı baştan yarattığı bu çağda
11:21
sizce fotoğrafın sıradaki evrimi ne
11:23
olacak? Bu incelememizde ele aldığımız
11:25
bu dersin ve yıla ait çıkmış soruları
11:28
kendiniz deneme sınavı formatında çözmek
11:30
ve kendinizi test etmek için
11:31
lolonolo.com adresini ziyaret edebilir,
11:34
aşağıdaki açıklama kısmında yer alan
11:36
bağlantıya tıklayabilirsiniz.
Jobs & Education