Up next in 10
Ata Aöf Türk Hukuk Tarihi 2023-2024 Bütünleme Soruları
https://lolonolo.com/2026/08/12/ata-aof-turk-hukuk-tarihi-2023-2024-butunleme-sorulari/
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese selam. Yaklaşan bütünleme
0:02
sınavınızı tereyağından kıl çeker gibi
0:04
halletmeniz için hazırladığımız bu hukuk
0:06
tarihi özetine hoş geldiniz. Bugün
0:09
karmaşık gibi görünen o tarihi kural ve
0:11
kavramları, şaşırtıcı detayları ve
0:14
sınavda karşınıza çıkabilecek o meşhur
0:16
çeldiricileri hep birlikte büyük bir
0:19
keyifle parçalarına ayıracağız.
0:21
Hazırsanız enerjimizi toplayalım ve
0:23
hedefe odaklanalım. Hemen konuya
0:26
dalalım. Eski Türklerde kadınların
0:28
kocasından miras alamadığına dair o
0:30
meşhur efsaneyi duymuşsunuzdur. Hani şu
0:33
evlenirken kalın yani bir nevi başlık
0:36
parası aldıkları için mirastan mahrum
0:38
kaldıkları söylentisi. Sizce bu doğru
0:41
mu? Bu soruyu şimdilik aklınızın bir
0:43
köşesine yazın. Çünkü anlatımımızın
0:45
sonunda bu devasa efsaneyi yerle bir
0:47
edeceğiz. Bugünkü zaman yolculuğumuzun
0:50
rotası şöyle. Önce eşya, arazi ve miras
0:54
hukukuna bakacağız. Sonra kişiler ve
0:57
aile hukukuna geçeceğiz. Oradan
0:59
yabancılar, borçlar ve suçlar diyeceğiz.
1:01
Ardından Tanzimat ve Kanunlaştırma
1:03
sürecine uzanıp finali İslamiyet öncesi
1:06
Türk hukuku ile yapacağız. Hadi
1:07
başlayalım. 1inci bölüm: Eşya, arazi ve
1:11
miras. Tarihi adliyemizin ilk
1:13
odasındayız. Osmanlı mülkiyet sisteminin
1:16
kaybuz. Geleneksel sistemde toprak
1:19
meseleleri epey mühimdir. Mesela mevat
1:22
arazi diye bir kavram var. Bunu
1:24
günümüzün alın teri sermayesi gibi
1:26
düşünün. Ortada kimseye ait olmayan
1:29
çorak tarıma elverişsiz bir toprak var
1:31
diyelim. Gidip oraya emek veriyorsunuz.
1:33
O toprağı işliyorsunuz. Yani tabiri
1:36
caizle ihya ediyorsunuz ve mülkiyetini
1:39
tamamen kazanıyorsunuz. Sistem doğrudan
1:41
emeği ve üretimi ödüllendiriyor. Harika
1:44
değil mi? kiralama işlerine gelirsek
1:46
icare-i muacele kavramı karşımıza
1:49
çıkıyor. Bu aslında çifte kiralı
1:51
dediğimiz icarete vakıflarda kiracıdan
1:54
alınan malın neredeyse gerçek değerine
1:56
yakın bir peşin kira beteli demek. Tabii
1:59
yeri gelmişken ufak bir parantez de
2:01
açalım. Devletin kurum mülkiyetini
2:03
elinde tutup sadece tasarruf hakkını
2:06
veya vergi gelirini vakfettiği o sisteme
2:08
de gayri sahih vakıf diyoruz. Ayrıca
2:10
alacaklının borcunu alana kadar
2:12
borçlunun malını elinde tutması doğrudan
2:15
rehin hakkı kapsamındadır. Buna da hapis
2:17
hakkı denir. Aman dikkat. Sınav tuzağı
2:20
alarmı. Şu iddiaya bir kulak verin. Size
2:23
çok mantıklı gelebilir. Çünkü günümüzün
2:25
modern medeni hukukunda işler tam olarak
2:27
böyle yürüyor. Dedeniz vefat etmeden
2:30
önce babanız vefat ettiyse dedenizin
2:32
mirası paylaştırılırken babanızın payı
2:35
size yani torunlara geçer. Ama
2:37
geleneksel fıkıh sistemine giriyorsak
2:39
modern varsayımlarınızı kapıda
2:41
bırakmanız şart. Evet. Az önceki ifade
2:44
tamamen yanlış. Eğer geleneksel fıkıh
2:47
sisteminden bahsediyorsak halefiyet
2:49
ilkesi yani yerine geçme kuralı asla
2:51
uygulanmaz. Varis miras bırakandan önce
2:54
vefat etmişse o varisin çocukları anne
2:57
veya babalarının yerine geçip mirasa
2:59
ortak olamazlar. Sınavda modern hukuku
3:02
eski sisteme uyarlamaya çalışan bu
3:04
tarzlardan kesinlikle uzak durun. Peki
3:07
miras yetmezse ne oluyor? İşte burada
3:09
avliye dediğimiz o zarif matematiksel
3:12
çözüm devreye giriyor. Diyelim ki miras
3:14
paylaştırılacak. Herkesin hissesi
3:16
hesaplandı ama bir bakıyorsunuz mevcut
3:19
mal bu hisseleri karşılamaya yetmiyor.
3:21
Yani pasta dağıtılacak dilimlere göre
3:23
küçük kalmış. Sistem burada çökmüyor.
3:26
Herkese eşit oranda bir fedakarlık
3:28
yükleniyor ve her mirasçının payından
3:31
orantılı bir şekilde eksiltme yapılıyor.
3:33
İşte bu orantılı eksiltme işlemine
3:35
avliye diyoruz. İkinci bölümümüze
3:38
kişiler ve aile hukukuna geçiyoruz.
3:41
Mülkiyetten insanlara doğru zarif bir
3:43
geçiş yapalım. Hukukta hak sahibi
3:46
olabilirsiniz ama o hakkı kullanma
3:48
ehliyetiniz her zaman tam olmayabilir.
3:50
Burada çok net bir ayrım var. Kontrol
3:53
edemediğiniz durumlar ve tamamen kendi
3:55
yaşam tarzınızla yarattığınız durumlar.
3:57
Semavi arızalar iradeniz dışındadır.
4:00
Akıl hastalığı, henüz küçük yaşta olma
4:02
veya marazı mout yani ölümcül hastalık
4:05
gibi. Bunlar sizin elinizde değildir.
4:07
Ama tablonun diğer tarafındaki sefahet
4:10
yani savurganlık kişinin tamamen kendi
4:13
iradesi ve hatalarıyla ortaya çıkardığı
4:15
müktesep yani sonradan kazanılan iradi
4:18
bir ehliyet arızasıdır.
4:20
İşte karşınızda ikinci bir sınav tuzağı
4:23
alarmı. Şu kurala bir bakın. Sizce
4:25
mantıklı mı? Düşünsenize ayırt etme gücü
4:28
olmayan küçük bir çocuğun veya akıl
4:30
hastası bir bireyin boşanma gibi hukuki
4:33
sonuçları son derece ağır olan bir
4:35
süreci kendi iradesiyle yürütmesi,
4:38
sonuçlandırması mümkün olabilir mi?
4:40
Tabii ki kesinlikle yanlış. Talak yani
4:43
boşanma müessesesinin gerçekleşebilmesi
4:46
için boşanma iradesini ortaya koyan
4:48
kişinin mutlak suretle tam ehliyetli
4:50
olması şarttır. Ergen olacak, akıllı ve
4:54
mümeyyiz. Yani ayırt etme gücüne sahip
4:57
olacak. Ve çok kritik bir diğer şart
4:59
ikrah altında yani herhangi bir zorlama
5:02
veya baskı altında kesinlikle
5:04
bulunmayacak. 3üncü bölüm: Yabancılar,
5:07
Borçlar ve Suçlar. Tarihi sistemin
5:10
dışarıdan gelenleri nasıl karşıladığına,
5:12
anlaşmalara ve kuralları yıkanlara
5:14
kesilen cezalara bakacağız. Bu iki
5:17
kavramı günümüz dünyasıyla kıyaslarsanız
5:19
aklınızda çok rahat kalır. Zimmi İslam
5:22
veya Osmanlı ülkesinde temelli yaşayan
5:25
gayrimüslim vatandaştır. O devletin
5:28
kalıcı bir parçasıdır. Müstehmen ise
5:31
aman alarak yani günümüz tabiriyle
5:33
geçici bir vize veya güvenceyle barışçıl
5:36
amaçlarla ülkeye girmiş kişidir. İşi
5:38
bitince memleketine dönecek olan bugünün
5:41
turisti veya geçici iş insanı gibi
5:43
düşünebilirsiniz. Borçlar hukukuna
5:45
geldiğimizde nakit muhayyerliği gibi
5:48
havalı bir terim gözünüze hiç
5:49
korkutmasın. Bu aslında modern
5:51
alışverişlerdeki ödemeyi şu güne kadar
5:54
yapmazsan siparişin iptal olur kuralının
5:56
ta kendisidir. Bir akit yapıyorsunuz ve
5:58
diyorsunuz ki bedeli şu vakte kadar
6:00
ödemezsen sözleşme fesedilir. İşte bu
6:03
şert nakit muhayerliğidir. Tabii bir
6:05
kişinin başkasının malından veya
6:07
emeğinden haksız yere zenginleşmesi
6:09
durumu var ki buna da haksız iktisap
6:12
yani sebepsiz zenginleşme diyoruz. Ceza
6:15
hukuku söz konusu olduğunda tazir
6:17
suçları karşımıza çıkıyor. Buradaki can
6:20
alıcı nokta şu: Tazir sınırları ve
6:22
cezası Kur'an'da açıkça ve kesin bir
6:24
dille belirlenmemiş olan eylemler için
6:27
uygulanır. Anahtar kelimemiz takdir
6:29
yetkisi yani tazir cezalarının miktarını
6:32
ve türünü belirleme işi tamamen kadının
6:35
yani dönemin hakiminin inisiyatifine
6:37
bırakılmıştır. Sınavlarda karşınıza çok
6:40
sık çıkan çok popüler bir tarihi
6:42
efsaneyle daha karşı karşıyayız. diyor
6:44
ki, "Kamu hukukuyla özel hukuk ayrımını
6:47
ilk kez İslam hukukçuları yapmıştır."
6:49
Çok iddialı ve öğrenciyi tuzağa düşüren
6:51
bir cümle değil mi? Ama maalesef tarihin
6:53
gerçekleri biraz farklı. Bu efsaneyi de
6:56
hemen çürütelim. Bu ifade tamamen
6:58
yanlıştır. Kamu hukuku ve özel hukuk
7:01
şeklindeki o temel ayrım aslında Roma
7:02
hukukunun dünyaya bıraktığı bir
7:04
mirastır. İslam hukukçularının elbette
7:07
uluslararası hukuka devasa katkıları
7:08
olmuştur. Örneğin sier eserleri
7:10
yazmışlardır. Ancak kamu özel ayrımının
7:12
mucidi onlar değildir. Sınavda bu büyük
7:15
ayrımın Roma hukuku menşeli olduğunu
7:17
lütfen aklınızdan çıkarmayın. 4.
7:20
bölümümüz Tanzimat ve Kanunlaştırma
7:22
Süreci. Değişim rüzgarlarının en sert
7:25
estiği, batılı yasak odlarının Osmanlı
7:27
sistemine adapte edildiği o hareketli
7:29
döneme giriyoruz. Bu sürecin nasıl inşa
7:32
edildiğine adım adım bakalım. Batıdan
7:34
alınan ilk kanun Fransa'dan iktibas
7:37
edilen kara ticaret kanunu yani
7:39
kanunname iticareti berriyedir. Ardından
7:42
hukuk, ceza ve deniz ticareti gibi
7:44
usuller de batıdan alınmıştır. Ancak
7:46
buradaki üçüncü adıma, o büyük istisnaya
7:49
çok dikkatli bakın. Şeriat
7:50
mahkemelerinin yargılama usulünü
7:52
düzenleyen usul-i muhakeme-i şeriye
7:55
batıdan alınmamıştır. Batı menşei
7:57
olmayan bir istisna arıyorsanız
7:59
cevabınız tam olarak bu olacak. Dönemin
8:02
en güçlü kurumlarından biri olan
8:04
meclis-i valayı ahkam-ı adliyeye de
8:07
değinmeden geçmeyelim. Bu kurum adeta
8:10
her şey hem meclis gibi kanun taslakları
8:13
hazırlıyor hem bakanları yargılayan bir
8:15
yüce divan olarak görev yapıyor hem de
8:18
devletle birey arasındaki
8:19
uyuşmazlıklarda en üst merciği yani
8:22
temyiz merciği olarak çalışıyor.
8:24
Gerçekten muazzam bir güç merkezi. Ve
8:27
geldik son bölümümüze. 5. bölüm
8:30
İslamiyet öncesi Türk hukuku. Zaman
8:32
makinemizle en başa Türk hukukunun
8:35
köklerine dönüyoruz. Hatırlarsanız en
8:37
başta size kadının miras hakkı ile
8:39
ilgili bir soru sormuştum ve o büyük
8:42
efsaneyi yıkma vakti geldi. Eski Türk
8:44
hukukunda kadının kalın yani başlık
8:47
alması sebebiyle kocasının mirasında
8:49
hakkı yoktu. ifadesi tamamen yanlıştır.
8:52
Evet, kızlar çeyiz alır, evlenirken
8:54
kalın ödenirdi. Ama bütün bunlar kadının
8:56
eşinden miras alamayacağı anlamına asla
8:59
gelmiyordu. Eski Türk toplumunda kadının
9:02
kocasından gayet net bir şekilde miras
9:04
hakkı bulunmaktaydı. Bu sınavda sıkça
9:06
sorulan çok tatlı bir çeldiricidir.
9:08
Sakın ola bu tuzağa düşmeyin. İşte bu
9:11
kadar. Bu keyifli özet anlatımımızın
9:13
sonuna geldik. Şimdi kendinizi gerçek
9:15
anlamda test etme zamanı. Ata AÖEF Türk
9:18
Hukuk Tarihi dersinin bütünleme dönemi
9:20
çıkmış sorularını deneme sınavı
9:22
formatında çözmek ve bilgilerinizi
9:24
sınamak için lololo.com adresini ziyaret
9:26
edebilir veya hemen aşağıdaki açıklama
9:28
kısmındaki bağlantıya tıklayabilirsiniz.
9:31
Sınavınızda şimdiden büyük başarılar
9:33
diliyorum. Kapatırken şunu bir
9:34
düşünmenizi istiyorum. Yüzyıllar önce at
9:37
sırtında Bozkır'da uygulanan miras
9:38
haklarıyla bugün modern mahkeme
9:40
salonlarındaki kurallar sandığımız kadar
9:42
farklı mı yoksa insanlığın adalet
9:44
arayışı hep aynı mıydı? Kendinize çok
9:47
iyi bakın. Hoşça kalın.
Jobs & Education