Up next in 10
Ata Aöf Rekreasyon ve Çevre 2024-2025 Vize Soruları
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Ya hiç düşündünüz mü o
0:02
keyif için yaptığımız tatiller, hafta
0:05
sonu kaçamakları acaba gezegenimizin
0:07
sağlığını nasıl etkiliyor? İşte bugün
0:10
aradaki bu görünmez ama çok güçlü bağı
0:12
birlikte keşfedeceğiz. Hazırsanız
0:14
başlayalım. Evet, biliyorum. Kulağa
0:17
biraz iddialı geliyor değil mi? tatil
0:19
yaparak gezegen mi kurtulurmuş diye. Ama
0:22
inanın bu sorunun cevabını hep birlikte
0:24
bulacağız ve cevaplar sizi epey
0:27
şaşırtabilir benden söylemesi. Şimdi
0:30
kendi etkimizi anlamadan önce şöyle bir
0:33
durup oyun alanımızı tanımamız lazım.
0:35
Yani üzerinde yaşadığımız bu dünyayı.
0:38
Gelin bazı temel kavramların üstünden
0:40
hızlıca bir geçelim. Fiziksel çevre
0:43
dediğimiz şey aslında çok basit.
0:45
dokunabildiğimiz, görebildiğimiz her
0:47
şey. Dağlar, denizler, ormanlar hatta
0:50
şehirlerimizdeki binalar, köprüler bile.
0:53
Ama bakın burada önemli bir ayrım var.
0:55
Bu bizim insan ilişkilerinden oluşan
0:57
sosyal çevremizden tamamen farklı bir
1:00
şey. Mesela bir ormanı gözünüzün önüne
1:02
getirin. Ağaçlar var, hayvanlar var ama
1:05
sadece onlar değil. Toprak, su, hava.
1:08
Bütün bu canlı ve cansız her şey
1:10
birbirleriyle sürekli bir etkileşim
1:12
halinde. Tıpkı dev bir canlı organizma
1:15
gibi. İşte biz buna ekosistem diyoruz.
1:18
Peki ekoloji ne yapıyor? Ekoloji işte bu
1:21
ekosistemlerin yani doğanın kullanım
1:24
kılavuzu gibi bir şey. Tek ağaçlara,
1:27
böceklere değil bütün bu sistemin
1:29
birbiriyle nasıl konuştuğuna, nasıl
1:31
çalıştığına yani büyük resme
1:33
odaklanıyor. Tamam. Doğanın kurallarını
1:36
az çok anladık. E peki biz bu oyunun
1:38
neresindeyiz? İşte şimdi sıra geldi
1:41
bizim bu sahnedeki rolümüze yani meşhur
1:44
insan ayak izi meselesine. Kitle turizmi
1:47
deyince aklınıza ne geliyor? Muhtemelen
1:49
hepimizin bildiği o deniz, kum, güneş
1:52
tatilleri. Hani her şey dahil oteller,
1:55
standart paket turlar, kalabalık
1:57
plajlar. İşte bu hepimizin aşina olduğu
1:59
o geleneksel model. Ve işte geldik en
2:02
kilit kavramlardan birine. Ekolojik ayak
2:05
izi. Bunu şöyle düşünün. yaşam
2:07
tarzımızın doğaya kestiği bir fatura.
2:09
Yani yediğimizden giydiğimizi,
2:11
seyahatlerimizden ürettiğimiz çöpe kadar
2:13
her şey için ne kadar verimli toprağa ve
2:16
suya ihtiyacımız var? İşte bu sorunun
2:18
cevabı bizim ayak izimiz. E tabii bu
2:21
faturalar birikince ortaya pek de hoş
2:24
olmayan bir sonuç çıkıyor ve bu kolektif
2:27
faturanın belki de enişe verici sonucu
2:30
hepimizin artık bildiği gibi
2:32
gezegenimizin giderek ısınması. Peki bu
2:35
ısınma gezegenin adeta akciğerleri olan
2:38
o yemyeşil ormanlarımızı nasıl vuruyor?
2:40
Sizce en dramatik, en yıkıcı etkisi ne
2:43
olabilir? Cevap maalesef son yıllarda
2:46
hepimizin canını yakan bir gerçek. Artan
2:49
ve çok daha şiddetli orman yangınları.
2:51
Çünkü artan sıcaklıklar ve kuraklık
2:54
ormanları resmen birer barut fıçısına
2:56
dönüştürüyor. Yangınlar artık hem daha
2:58
sık çıkıyor hem de bir kere başlayınca
3:01
durdurulması çok daha zor oluyor. Peki
3:04
tamam durum bu kadar ciddi. Ne
3:06
yapacağız? Karamsarlığa kapılmaya hiç
3:08
gerek yok. Çünkü bir çözüm var. Hem de
3:10
ne çözüm. Şimdi rotamızı sorundan çözüme
3:13
çeviriyoruz ve dünyayla daha barışık,
3:15
daha vicdanlı bir ilişki kurmanın
3:17
yollarına bakıyoruz. Bakın aradaki farkı
3:20
görmek için şu tabloya bakmak yeterli.
3:22
Sol tarafta ne var? Standart yüksek
3:25
hacimli yani doğaya yükü fazla olan
3:27
kitle turizmi. Sağda ise tam tersi.
3:30
Doğayı merkeze alan, yerel halkı
3:32
destekleyen ve en önemlisi düşük etkili
3:35
ekoturizm. İki bambaşka dünya değil mi?
3:38
İşte bu daha iyi yaklaşımın kalbinde
3:40
yatan sihirli kelimede
3:42
sürdürülebilirlik. En basit, en yalın
3:44
haliyle ne demek biliyor musunuz? Bizden
3:47
sonra gelecek olanların hakkını yemeden
3:49
bugün kendi ihtiyaçlarımızı karşılamak.
3:51
Yani emaneti aldığımız gibi hatta daha
3:54
iyi bir şekilde teslim etmek. Ama sakın
3:57
yanlış anlaşılmasın. Sürdürülebilirlik
3:59
demek sadece ağacı çiçeği korumak değil.
4:01
Bu iş üç ayaklı bir tabura gibi. Bir
4:03
ayağa çevre evet ama diğer ayakları da
4:06
ekonomik canlılık ve sosyal adalet. Bu
4:08
üçünden biri eksik olursa sistem
4:10
devrilir. Düşünsenize doğayı
4:12
koruyorsunuz ama oradaki yerel halk para
4:15
kazanamıyor. E o iş yürümez,
4:16
sürdürülebilir olmaz. Bu anlayış o kadar
4:19
önemli bir hale geldi ki bakın ta 2002
4:22
yılında Birleşmiş Milletler bir karar
4:24
aldı ve o yılı uluslararası ekoturizm
4:27
yılı ilan etti. Yani bu meselenin artık
4:30
küresel düzeyde ne kadar ciddiye
4:31
alındığının resmi bir kanıtı. Geldik son
4:34
bölüme. Şimdi biraz daha işin
4:36
felsefesine yani bu bilinçli seyahat
4:39
etme halinin arkasındaki zihniyete ve
4:41
tabii ki hepimizin uygulayabileceği
4:43
basit ama çok etkili kurallara
4:45
bakacağız. Peki bilinçli bir gezgin yani
4:48
bir ekorekreasyonist nasıl davranır?
4:51
Aslında kurallar çok basit. 1. Doğaya
4:54
yeni yollar açmak yerine var olan
4:56
patikaları kullanır. 2. Yaban hayatına
4:59
uzaktan saygı duyar. Onları rahatsız
5:01
etmez. 3. Mümkün olduğunca motorlu taşıt
5:04
kullanmaktan kaçınır ve belki de en
5:06
önemlisi o tek kullanımlık plastik
5:08
belasını asla ve asla doğaya sokmaz.
5:12
Aslında bütün mesele dünyaya nasıl
5:14
baktığımızla ilgili. İki temel bakış
5:16
açısı var. Birincisi insan merkezli
5:19
bakış. Yani doğa benim için var, benim
5:22
kullanmam için var diyen anlayış. Diğeri
5:24
ise çevre merkezli bakış. Bu da diyor
5:27
ki, "Hayır, ben bu karmaşık sistemin
5:29
sadece bir parçasıyım." sahibi değil.
5:32
İşte sorumlu gezginin benimsediği de tam
5:35
olarak bu ikinci görüş. Tam bu noktada
5:37
çok kritik bir kavramla tanışıyoruz.
5:40
Taşıma kapasitesi. Bu uzun tanım aslında
5:42
şunu söylüyor. Bir doğal alan hem
5:45
kendisine kalıcı bir zarar gelmeden hem
5:47
de oraya giden insanların keyfi kaçmadan
5:50
aynı anda en fazla kaç kişiyi
5:52
ağırlayabilir? İşte bu bilimsel bir
5:54
sınır. Yani özetle olay ne? Doğayı
5:58
boğmadan, onu yormadan o mükemmel
6:01
dengeyi, o tatlı noktayı bulmak. Her şey
6:04
bu dengeyle ilgili. Ve evet, şimdi söz
6:07
sizde. Unutmayın, hepimiz bu gezegende
6:10
bir iz bırakıyoruz. Kaçış yok. Asıl soru
6:13
şu. Sizin bırakacağınız iz nasıl bir iz
6:16
olacak? Doğanın sırtında bir yük mü
6:19
yoksa onunla birlikte yürünen uyumlu bir
6:21
yolun hatırası mı?
6:23
Kararsızım.
Jobs & Education
Education