Up next in 10
Ata Aöf Makro İktisat 2024-2025 Bütünleme Soruları
https://lolonolo.com/2026/07/06/ata-aof-makro-iktisat-2024-2025-butunleme-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Selamlar. Ata OEF makro iktisat
0:02
bütünleme sınavına hazırlık için
0:03
oluşturduğumuz bu hızlı tekrar rehberine
0:05
hoş geldiniz. Biliyorum zamanınız dar o
0:08
yüzden en karmaşık makroekonomik
0:09
kavramları bile zihninize kazıyacak
0:11
şekilde doğrudan konuya gireceğiz. Hadi
0:13
başlayalım. Sizden gelen mesajlarda bu
0:16
yoğun çalışma sürecinde nolondo.com'un
0:18
ne kadar hayat kurtarıcı bir kaynak
0:19
olduğunu vurgulamamızı istemiştiniz.
0:21
Harika bir nokta. Biz de tam olarak bunu
0:23
yapacağız. Yani bilgilerinizi
0:25
pekiştirirken en sadık çalışma
0:27
arkadaşınız olan bu platformu merkeze
0:29
alacağız. tamamen sizin taleplerinize
0:31
göre şekillenen bir içerik sizi
0:33
bekliyor. İşte yol haritamız. Üzerinden
0:35
geçeceğimiz beş temel konumuz var.
0:38
Fiyatlar ve işsizlik türleri, tüketim
0:40
davranışları ve çarpan,
0:43
piyasalar dengesi, Merkez Bankası ve
0:45
Faiz ve son olarak büyüme ve ekonomik
0:48
entegrasyon. Birinci bölümümüzle yani
0:51
fiyatlar ve işsizlik türleriyle hızlıca
0:53
başlıyoruz. Şimdi burada çok çok kritik
0:56
bir ayrım var. Enflasyon dediğimiz şey
0:58
fiyatların sadece bir kere zıplaması
1:00
değildir. Genel fiyat düzeninin sürekli
1:02
artmasıdır. Tam tersi fiyatlar sürekli
1:05
düşüyorsa buna da deflasyon diyoruz.
1:07
Peki devletler oyuna nasıl dahil olur?
1:09
Hükümetler ihracatı ucuzlatmak ve dış
1:12
ticaret açığını kapatmak için
1:13
paralarının değerini kasıtlı olarak
1:15
düşürebilir. Buna devolüasyon diyoruz.
1:18
Paranın değerlenmesi ise revolüasyon. Ha
1:20
bir de unutmadan bankaların döviz alıp
1:22
satarken aradaki farktan elde ettikleri
1:24
kar var ya işte ona da kambiyo karı
1:27
diyoruz. Aklınızda bulunsun. Gelelim çok
1:29
ilginç bir kavrama. Doğal işsizlik.
1:32
Çoğumuz ekonomi mükemmel işlediğinde
1:34
işsizliğin sıfır olacağını düşünürüz,
1:36
değil mi? Ama hayır durum kesinlikle
1:38
böyle değil. Ekonomi tam istihdamda
1:41
tıkır tıkır çalışırken bile işsizlik
1:43
asla sıfıra inmez. Ortada hep belli bir
1:46
taban seviyesi kalır. Peki ama neden? Bu
1:49
doğal işsizliği tam olarak ne tetikler?
1:51
İşte cevabı. Doğal işsizliğin arkasında
1:54
üç temel neden yatar. Mevsimlik
1:56
dalgalanmalar, insanların iş değiştirme
1:58
sürecindeki o kısa boşluklar yani
2:00
friksiyonel işsizlik ve teknolojinin
2:02
değişmesiyle yeteneklerin uyuşmaması
2:05
yani yapısal işsizlik. Bunların hepsi
2:07
son derece doğal. Ancak işin içine
2:10
ekonomik krizler ve düşük talep girerse
2:12
işte o zaman konjonktürel namı diğer
2:14
devrevi işsizlik başlar ve bu doğal
2:16
değildir. Kriz dönemlerinde devletler
2:19
genişletici politikalarla tam da bu
2:21
devrevi işsizlikle savaşırlar. İkinci
2:23
bölümümüze geçiyoruz. Tüketim
2:25
davranışları ve çarpan. Burada ekonomi
2:28
dünyasının iki dev ismi karşı karşıya
2:30
geliyor. Sol tarafa baktığımızda Milton
2:32
Friedman'ı görüyoruz. Friedman'ın
2:34
sürekli gelir hipotezi der ki,
2:36
"Harcamalarımızı o anki cebimizdeki
2:38
paraya göre değil, hayatımız boyunca
2:40
kazanmayı beklediğimiz ortalama sürekli
2:42
gelire yaparız. Yani işten atılmak ya da
2:45
piyango vurması gibi geçici şoklar uzun
2:47
vadede sıfırlanır. Sağ tarafta ise
2:50
düesemben beri var. Düesen beriin nisbi
2:52
gelir hipotezi biraz daha nasıl desem
2:54
psikolojik. O der ki harcamalarımız
2:57
çevremize ve geçmişte ulaştığımız en
2:59
yüksek yaşam standardına adeta yapışık
3:01
yaşar. Gelirimiz düşse bile o lüks
3:03
harcamalardan kolay kolay vazgeçmeyiz.
3:06
Buna literatürde dişli çark etkisi yani
3:08
ratchet effect deniyor. Çok tanıdık
3:10
geldi değil mi? Şimdi gözünüzü
3:12
korkutmasın ama makroekonominin
3:14
kalbindeki o meşhur kenezyen çarpan
3:17
formülü tam da bu. 1/1 - c x parantez
3:21
içinde 1 - t + m. Aslında mantığı o
3:24
kadar basit ki buradaki C sizin marjinal
3:27
tüketim eğiliminizdir. 0 la 1 arasında
3:29
bir sayıdır ve otonom tüketimle beraber
3:32
sistemin ne kadar büyüyeceğini belirler.
3:34
Kısacası siz harcamaya ne kadar
3:36
hevesliyseniz ekonomiye pompalanan para
3:38
da o kadar çok katlanarak büyür. Sihir
3:41
gibi bir şey. Ama küçük bir pürüz var.
3:43
Bu çarpan her yerde aynı verimle
3:46
çalışmaz. Eğer ekonomi dışı açıksa
3:49
gelirinizin bir kısmı ithal ürünlere
3:51
kayar. Yani sistemden dışarı sızar.
3:54
İthalat bir nevi delik kova etkisi
3:56
yaratır. O yüzden altın kuralı asla
3:59
unutmayın. Açık ekonomi çarpanı dışarıya
4:01
sızan para yüzünden her zaman kapalı
4:04
ekonomi çarpanından daha küçüktür.
4:06
Geldik 3. bölüme. ISM piyasalar dengesi.
4:11
Makroekonominin en havalı analizlerinden
4:13
birindeyiz. Ayrım çok net. İğrisi mal
4:15
piyasasının, LM eğrisi ise para
4:17
piyasasının nabzını tutar. Bakın, IS
4:19
eğrisinin sağına düştüğünüzde faizler
4:22
dengenin üzerindedir. Haliyle mal arzı
4:24
fazlası oluşur. Soluna geçerseniz
4:26
faizler düşüktür. Bu sefer de mal talep
4:28
fazlası patlar. LM eğrisi üzerinde ise
4:30
her şey dengededir. Para arzı tam olarak
4:32
para talebine eşittir ve eğim tamamen
4:34
sizin gelire ve faize ne kadar duyarlı
4:37
olduğunuza bağlıdır. Peki ya sistem
4:39
kilitlenirse işte o zaman meşhur
4:41
likidite tuzağına düşeriz. Bu para
4:44
talebinin faize sonsuz duyarlı hale
4:46
gelip elem eğrisinin tamamen yatay
4:49
dümdüz bir çizgiye dönüştüğü o aşırı
4:51
senaryodur. Ve inanın bana Elem eğrisi
4:54
böyle yataylaştığında Merkez Bankası'nın
4:56
eli kolu bağlanır. İstediği kadar para
4:58
bassın. Standart para politikaları
5:00
ekonomiyi canlandırmada tamamen etkisiz
5:02
kalır. Tabii bu noktada ekonomistler de
5:05
ikiye bölünmüş durumda. Kenezyenler der
5:07
ki, "Kısa dönemde arz eğrisi yataydır.
5:09
Sistem eksik istihdamda tıkanabilir ve
5:12
devlet müdahalesi yani harcama ve vergi
5:14
indirimleri şarttır. Ama klasik
5:16
iktisatçılara sorarsanız hiç gerek yok.
5:18
Onlara göre ekonomi kendi kendini
5:20
iyileştiren kusursuz bir makined her
5:22
zaman tam istihdamdadır. O yüzden klasik
5:24
görüş devlet müdahalesini savunan
5:26
Kenezyan mantıkla kesinlikle ama
5:28
kesinlikle bağdaşmaz. 4. bölümümüz
5:31
Merkez Bankası ve Faiz. Bütün o paranın
5:34
bir kaynağı olmalı değil mi? İşte para
5:36
arzının kalbi parasal tabandır. Merkez
5:39
Bankası bilançosundaki bu kalem rezerv
5:42
para ve açık piyasa işlemlerinin
5:43
toplamından oluşur. Merkez Bankası
5:46
piyasadaki paranın miktarını doğrudan
5:48
doğruya bu işlemler ve rezervler
5:50
üzerinden yönetir. Buranın işleyişi tam
5:52
bir domino etkisi. Tek bir dokunuşun
5:55
yani reskont oranının nasıl dalga dalga
5:57
tüm piyasayı sarstığına bakın. Merkez
6:00
Bankası ilk adımda reskont oranını
6:02
arttırırsa ne olur? İkinci adımda
6:04
bankaların borçlanma maliyeti fırlar.
6:07
Haliyle 3üncü adımda krediler küçülür,
6:10
musluklar kapanır ve piyasadaki toplam
6:12
para arzı daralır. İşte sistem tam
6:15
olarak böyle çalışır. Ve faizlemişken
6:18
Fisher denklemini adınız gibi
6:19
bilmelisiniz. Neden mi? Çünkü yüksek
6:22
enflasyonlu bir ülkede yaşıyorsanız
6:24
bankanın size verdiği nominal faizden
6:27
enflasyonu öyle bakkal hesabı gibi
6:29
doğrudan çıkaramazsınız. Çok
6:30
yanılırsınız. Gerçekten cebinize giren o
6:33
satın alma gücünü yani reel faizi bulmak
6:36
istiyorsanız 1 + nominal faizi 1 +
6:39
enflasyona bölüp 1den çıkarmalısınız.
6:42
İşin asıl matematiği budur. Ve son
6:44
bölümümüze ulaştık. Bölüm 5. Büyüme ve
6:47
ekonomik entegrasyon. Büyüme denince
6:50
akla gelen ağır topları bir
6:51
hatırlayalım. Smith, Maltus, Ricardo,
6:54
Schumpetter. Bunlar işin öncüleri, temel
6:57
taşları. Sonra Paul Romer sahneye
6:59
çıkıyor ve teknolojik gelişmeyi
7:01
dışarıdan gelen bir mucize değil
7:03
sistemin kendi ürettiği bir güç olarak
7:05
gören yeni içsel büyüme teorisini
7:07
kuruyor. Harold modeli ise büyümenin
7:10
lokomotifi olarak yatırımları işaret
7:12
ediyor. Bir de küçük bir genel kültür
7:13
bilgisi vereyim. Ekonometri kelimesini
7:16
1926'da literatüre sokan kişi de Ragnar
7:19
Frit'tir. Sınavda hayat kurtarır demedi
7:21
demeyin. Ülkelerin birbiriyle
7:23
bütünleşmesi öyle bir gecede olmuyor.
7:25
Adım adım ilerleyen beş aşamalı bir
7:27
yolculuk bu. Önce tercihli ticaretle
7:30
ufaktan başlarlar. Sonra serbest ticaret
7:32
bölgesi kurulur. Üçüncü adımda gümrük
7:35
duvarları kalkar. Gümrük birliği başlar.
7:37
Dördüncüsü ortak pazardır. Artık emek ve
7:39
sermaye özgürce dolaşır. Ve zirme
7:42
noktası iktisadi birlik. Burada ülkeler
7:44
artık para ve maliye politikalarını
7:46
tamamen birleştirmiş, adeta tek bir
7:48
vücut olmuşlardır. İşte böyle. En temel
7:51
kavramlardan küresel ekonomiye kadar tüm
7:53
makroekonomik tabloyu katman katman
7:55
ördük. Ama asıl sorumuz şu. Bütün bu
7:58
anlattığımız faiz, yatırım, çarpan gibi
8:01
faktörlerin birbiriyle nasıl dans
8:03
ettiğini tam olarak hissedebildiniz mi?
8:05
Bütünleme sınavını alt etmeye tam
8:06
anlamıyla hazır mısınız? Bu sınavın
8:09
kilidini açacak şey formülleri sadece
8:11
ezberlemek değil. aralarındaki o güçlü
8:13
bağı çözmektir. İşte tam da bu yüzden
8:15
pratik yapmak şart. Hemen lulonolo.com'a
8:18
girin. Oradaki 25 soruluk testi çözerek
8:20
bilginizi bir test edin. Sınavdan o
8:22
yüksek notu kapacağınızdan hiç şüphem
8:23
yok. Yalnız testi bitirdikten sonra
8:25
üzerine bir düşünün bakalım. Kitaplarda
8:27
böyle kusursuzca tıkır tıkır işleyen bu
8:29
teoriler yarın kapımızı çalacak yepyeni
8:32
bir küresel krizi çözmeye gerçekten
8:33
yetecek mi? Bir sonraki incelememizde
8:35
görüşmek üzere. Hepinize sınavda bol
8:37
şans.
#Jobs & Education