Up next in 10
Ata Aöf Genel Sanat Tarihi 2023-2024 Bütünleme Soruları
https://lolonolo.com/2026/08/22/ata-aof-genel-sanat-tarihi-2023-2024-butunleme-sorulari/
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Lolla Nölo platformuna hoş geldiniz. Bu
0:02
dersimizde Ataf Genel Sanat tarihi
0:04
2023-2024leme
0:06
konularını ve sorularını inceliyoruz.
0:08
Evet, hazır mısınız? Binlerce yıllık
0:10
insanlık tarihini, o muazzam sanat
0:11
eserlerini ve tabii ki sınavda hayat
0:13
kurtaracak o en kritik noktaları hep
0:16
birlikte şöyle bir toparlayacağız.
0:17
Sanatın bu büyüleyici yolculuğuna hiç
0:19
vakit kaybetmeden dalalım. Gündemimize
0:22
şöyle bir göz atalım. 1inci bölüm tarih
0:24
öncesi ve ilk medeniyetler. Sonra Klasik
0:27
Antik Çağa ve Bizans'a, oradan Erken
0:29
İslam ve Selçuklu'ya geçeceğiz. Ardından
0:31
Osmanlı mimarisi, batı sanatı akımları
0:34
ve son durağımız olan Türk Süsleme
0:36
Sanatları var. Bu aslında bizim yüksek
0:38
puanlı çalışma haritamız. Hiç merak
0:40
etmeyin. Binlerce yıl arasında o
0:42
bağlantıları öyle bir kuracağız ki o
0:44
zorlu eşleştirme soruları bile sizin
0:46
için çocuk oyuncağı olacak. İlk
0:48
bölümümüz tarih öncesi ve ilk
0:51
medeniyetler. Yazıdan önceki insanlık ve
0:53
Mezopotamya Mısır karşılaştırması. Şimdi
0:57
sanat sadece aa ne güzelmiş deyip
0:59
geçeceğimiz estetik bir üretim değil
1:01
değil mi? Aslında o dönemin inancının,
1:04
ekonomisinin, teknolojisinin tam bir
1:06
aynası. Tarih öncesi dediğimiz o yazının
1:09
olmadığı upuzu evreye bir bakalım.
1:11
Paleolitik, mezolitik, neolitik,
1:13
kalkolitik ve tunçları. Burada
1:16
dikkatinizi çekmek istediğim çok klasik
1:17
bir sınav tuzağı var. şıklara hep Orta
1:20
Çağ koyarlar. Arkadaşlar Orta Çağ yazılı
1:23
bir tarih dönemidir. Kesinlikle bu tarih
1:25
öncesi listenin içinde yeri yoktur.
1:27
Lütfen bu tuzağa düşmeyelim. Peki bu
1:29
çağlarda neler oluyordu? Paleolitik yani
1:32
o eski taş çağında insanlar doğaya
1:34
tamamen bağımlı. Bildiğiniz avcı
1:36
toplayıcılar ve o meşhur mağara
1:38
resimleri var. Ama neolitik çağa
1:40
geldiğimizde işin rengi tamamen
1:42
değişiyor. Müthiş bir devrim. Yerleşik
1:44
hayata geçiliyor. Tarım başlıyor. Çanak
1:46
çömlekler ve o bildiğimiz ana tanrıça
1:49
figürünleri sahneye çıkıyor. Burada ufak
1:51
bir tüo vereyim. Göbeklitepe, Çatalöyük,
1:54
Hacılar ve Alaca Höyük gibi Anadolu
1:56
merkezleri testlerde kesinlikle
1:57
karşınıza çıkar. Bunları mutlaka
1:59
aklımızın bir köşesine yazıyoruz. Şimdi
2:01
genel sanat tarihinin en temel, en
2:04
meşhur karşılaşmasına geldik.
2:05
Mezopotamya Mısır'a karşı.
2:07
Mezopotamya'da Sümer, Akat, Babil, Asur
2:10
var. Malzeme ne? Kerpiç ve tuğla.
2:14
Zikkurat tapınaklarını ve o efsanevi
2:16
Babil'in asma bahçelerini düşünün.
2:18
Mısır'da ise odak tamamen başka bir
2:20
yerde. Yani ölümden sonraki yaşamda.
2:23
Mastabalardan Giza'daki o devasa taştan
2:25
piramitlere uzanan bir takıntı var
2:27
aslında. Sanatlarında da cepheden
2:29
gösterim ve o katı sarsılmaz durağanlık
2:31
çok belirgin. Mezopotamya'nın kerpici
2:33
ile Mısır'ın o ölümsüş saşı arasındaki
2:36
bu zıtlık aslında temeli anlamanız için
2:38
kilit nokta. İkinci bölümümüz klasik
2:41
antik çağ ve Bizans. Yunan ideali, Roma
2:45
mühendisliği ve Bizans inancı. Yunan
2:48
heykel sanatı üç evrede adeta kabuk
2:51
değiştiriyor. En başa arkaik döneme
2:53
baktığımızda hala o Mısır ve
2:55
Mezopotamya'nın katılığı var. Cepheden
2:58
kas katı duran Kuros ve Kore
3:00
heykellerini düşünün. Sonra klasik dönem
3:02
geliyor. İnsan bedeni idealize ediliyor.
3:05
Çok daha doğal bir görünüme kavuşuyor ve
3:07
nihayet hellenistik evre. İşte burada
3:10
heykeller o druhanlığından tamamen
3:12
sıyrılıyor. İnanılmaz hareketli, duygu
3:14
yüklü ve dışa vurumcu bir hale geliyor.
3:16
Yani kas katı bir taştan sanki
3:19
canlanacakmış gibi duran heykellere
3:21
doğru giden harika bir yolculuk bu.
3:23
Gelelim iyon düzenine. Sınavlarda hayat
3:26
kurtaran o minik detaya. Antik Yunan'da
3:28
üç ana sütun düzeni var ama iyon
3:30
düzenini hemen başlığındaki o volüt yani
3:32
kıvrım motifinden şıp diye
3:34
tanıyabilirsiniz. Bunu kesinlikle
3:36
unutmayın. Romalılar da sonradan bu
3:38
Yunan temellerini alıyor. Üzerine
3:40
kemerleri, tonozları, kubbeleri ve
3:42
buldukları o harika beton teknolojisini
3:44
ekleyip devasa amfitiyatrolar, hamamlar,
3:47
zafer takları inşa ediyorlar. Roma'dan
3:50
Bizans'a uzanalım. 330 yılı İmparator
3:53
Konstantin başkenti Bizantion'a taşıyor.
3:56
Bizans sanıtının kalbinde tamamen din
3:58
yatıyor. Bazilikalardan merkezi plana
4:01
geçişin tartışılmaz zirvesi tabii ki
4:03
eşsiz Ayasofya. Duvarlarda mozaikler,
4:06
freskolar, ikonalar ama burada altın
4:09
değerinde bir sınav kelimesi vereceğim
4:10
size. İkonoklazma yani tasvir kırıcılık
4:14
dönemi. Sanatta her şeyin durduğu devasa
4:16
bir kırılma noktası. Bizans'ı
4:18
eşleştirirken bu kelimeyi arayın. İnanın
4:21
çok işinize yarayacak. 3üncü bölümümüz
4:23
Erken İslam ve Selçuklu. Sadeliğin
4:26
anıtsal mimariye dönüşümü. İslam
4:28
mimarisinde ilkler o kadar önemli ki
4:31
hepimiz ilk kıblenin Kudüs'teki Mescid-i
4:33
Aksa olduğunu biliyoruz. Ama günümüze
4:35
kadar ayakta kalmayı başarmış en erken
4:38
anıtsal yapı Emevi halifesi
4:40
Abdülmelik'in yaptırdığı Kubbetüs
4:42
Sahra'dır. Bakın bunu eşleştirme
4:44
sorularında çok sorarlar. Kubbetüs Sahra
4:47
eşittir Emeviler. Aynı şekilde
4:49
Emevilerin çöl kasırları da meşhur.
4:51
Abbasiler dendiğinde ise zihninizde
4:53
hemen devasa Samerra Ulu Camii ve onun o
4:56
burgu şeklindeki ilginç minaresi
4:58
canlansın. Bir de ribatlar var tabii.
5:01
Sınır boylarında hem karakol hem sosyal
5:03
tesis gibi düşünebileceğiniz askeri
5:05
yapılar. Türk İslam sentezine
5:07
geldiğimizde Karahanlılar, Gazneliler ve
5:10
tabii ki o büyük yapısal devrimi yapan
5:12
büyük Selçuklular sahnede mimaride
5:15
çıtayı öyle bir yükseltiyorlar ki
5:17
kümbetler, türbeler, o dört heyvanlı
5:19
medrese planı, kervansaraylar ve o
5:21
muazzam tuğla işçiliği. Hepsi Büyük
5:24
Selçuklu'nun eseri. Mesela Merv'deki
5:26
Talhatan Baba Camii. Tuğla işçiliğinin
5:28
ve plan şemasının nasıl harika bir
5:30
şekilde oturduğunun en net göstergesi.
5:32
Merv, Nişabur, ısfahan. Buralar o
5:35
dönemin adeta sanat fabrikaları. Evet,
5:38
işte tam bir sınav ekleme noktası. Bu
5:40
eşleştirmeler size net olarak puan
5:42
kazandıracak. Kayseri Hacı Kılıç Camii
5:44
ve Medresesi, cami ile medresenin ortak
5:47
bir avluda birleşimi, Konya Karatay
5:49
Medresesi, Anadolu Selçuklu'nun o kapalı
5:51
avlulu medreselerinin en görkemlisi,
5:53
Niğde Hüdavent Hatun türbesi. Sekizgen
5:56
gövdeyi ve o ihtişamlı çift başlı kartal
5:58
motifini görür görmez yapıştırın cevabı.
6:00
ve Karaman İbrahim Bey imareti,
6:02
Beylikler dönemi ve o muazzam renkli sır
6:05
mihrap. Bu dörtlü eşleştirmeyi cebinize
6:07
koyun. Bana teşekkür edeceksiniz. 4.
6:10
bölümümüz Osmanlı mimarisi ve gelişimi.
6:13
Erken dönemden batılılaşmaya geçiş.
6:16
Mimar Sinan efsanesini bilmeyen yoktur
6:18
ama bu üçlüyü sırasıyla refleks haline
6:21
getirmemiz şart. Çıraklık eserim dediği
6:23
Şehzade Cami ile başlıyor. Ardından
6:25
kalfalık eseri Süleymaniye Camii ile
6:27
ustalaşıyor ve Entepe'ye ustalık eserim
6:30
diyerek klasik dönemin zirvesi olan
6:32
Edirne Selimiye Cami'ni konduruyor. Bu
6:35
üç adım sınavlarda en sevilen eşleştirme
6:37
sorularının başında gelir. Unutmayalım.
6:40
Sinan öncesine ve bir de ta batılılaşma
6:42
evresine bakalım. Aradaki fark gerçekten
6:44
uçurum. Erken dönemde İznik Süleymanpaşa
6:47
Medresesi veya Edirne Üç Şerefeli Cami
6:50
gibi son derece geleneksel, ağır başlı,
6:53
kendine has Osmanlı yapıları var. Ama
6:55
Lale Devri sonrasına, o batılılaşma
6:57
dönemine bir geliyoruz. Her şey
6:59
değişiyor. Avlapa'nın o kıvrımlı, süslü
7:02
üslubu Osmanlı mimarisine giriyor.
7:04
Osmanlı barok üslubunun ilk büyük
7:06
anıtsal örneği olan Nur Osmaniye Camii
7:08
ve hepimizin deniz kenarından bildiği o
7:11
zarif ampir dönem eseri Ortaköy Cami.
7:14
İlk dönemlerin o sade ağırlığından
7:16
batının bu gösterişine geçişi aklınızda
7:18
canlandırmak, eşleştirme sorularında
7:20
size çok büyük bir avantaj sağlayacak.
7:23
5. bölümümüz: Batı sanatı ve modern
7:25
akımlar. Rönesans'tan 20. yüzyıl baş
7:28
kaldırılarına Avrupa sanat tarihi
7:31
aslında koskoca bir sarkaç gibidir.
7:33
Rönesansla başlar. Her şey simetrik,
7:36
dengeli, kusursuz oranlara sahip. Tıpkı
7:39
Michelangelo'nun o büyüleyici piyeta
7:41
heykelindeki dinginlik gibi. Sonra o
7:43
sarkaç baroka kayar. Dramatik ışık,
7:45
gölge oyunları, hareketli, coşkulu
7:47
yüzeyler. Ardından Rokoko gelir.
7:50
Barok'un o draması gider. yerine daha
7:52
zarif, ince, süslü püslü bezemeler
7:54
gelir. Ve son olarak neoklasik dönemle
7:56
sarkaç başa döner. Tekrar antik
7:59
Yunan'ın, Roma'nın o sade, görkemli,
8:01
rasyonel düzenine dönüş.
8:03
Berlin-brandanburg kapısı veya Paris
8:05
Zafer Takı. Bunun en anıtsal örnekleri.
8:08
İşte sınav hazırlayanların sormaya
8:10
bayıldığı o nokta. Modern sanat akımları
8:13
ve doğdukları ülkeler. Sanat artık
8:15
kuralları yıktığında her ülkeden farklı
8:17
bir ses çıkıyor. Empresyonizm, fovizm,
8:19
kübizm ya da sürrealizm deniyorsa
8:21
cevabımız hiç düşünmeden Fransa. Ama
8:24
savaşın tam ortasında her şeyi reddeden,
8:27
anlamsızlığı savunan o dadaizm nerede
8:29
çıkıyor biliyor musunuz? İsviçre,
8:31
Zürihte bunu bilmek size kesin net
8:33
kazandırır. Ekspresyonizmin o dışa
8:36
vurumcu coşkusu Almanya'dan, hıza ve
8:38
teknolojiye tapan fütürizmse İtalya'dan
8:41
yükseliyor. Bu akım ülke eşleştirmeleri
8:43
kesinlikle notlarınızın arasında olmalı.
8:45
6. ve son bölümümüz Türk süsleme
8:48
sanatları, geleneksel e sanatları ve
8:50
halıcılık. Tesip ve ebru. İkisi de
8:53
muazzam sabır işi ama birbirinden çok
8:55
farklı. Teship, el yazması kitaplarda
8:58
altın ve boyayla yapılan o aşırı ince
9:01
zarif bezeme işidir. Ebru isa suyun
9:03
üzerinde yapılan bir dans gibidir. Kitre
9:06
ile yoğunlaştırılmış suya boyayı
9:08
serpersiniz ve desenleri kağıda
9:09
alırsınız. Ama burada dikkat sınavlarda
9:12
ebrunun battal, gelgit, şal, hatip gibi
9:16
türlerini aralara serpiştirip aklınızı
9:18
karıştırmaya çalışırlar. Bu kelimelerin
9:20
ebru çeşidi olduğunu bilirseniz o
9:22
çeldiricileri anında elersiniz. Kapanışa
9:25
yaklaşırken size birkaç hap bilgi daha
9:27
vereyim. Mesela camın keşfi genellikle
9:29
fenikelilere mal edilir. Bu aklınızda
9:31
bulunsun. Halıcılıkta ise Osmanlı'nın 16
9:34
ve 17. yüzyıllarda şaha kalktığını
9:37
biliyoruz. Kayseri, Sivas, Uşak, Kula,
9:40
Konya, Bergama, Niğde, Gördez ve
9:43
Kırşehir. Bu şehirler öylesine
9:45
listelenmiş yerler değil. tam anlamıyla
9:47
Anadolu dokuma kültürünün ve Osmanlı
9:49
halıcılığının nabzının attığı
9:50
merkezlerdir. Peki onca yüzyıl, onca
9:53
medeniyet, onca eser bu kadar geniş bir
9:57
konudan sınava girerken nasıl başarılı
9:59
olacağız? Şifre çok basit. Kronolojik
10:02
mantığı kurmak ve az önce verdiğimiz o
10:04
yapı, dönem, akım, ülke eşleştirmelerini
10:06
bolca tekrar etmek. Ama şunu unutmayın.
10:09
Sanat tarihi kuru kuruya ezberlenecek
10:10
bir isimler listesi değildir. İnsanın
10:13
değişen inancı ve teknolojisiyle o
10:16
büyüleyici kendini ifade etme
10:17
hikayesidir. Bu büyük resmi
10:19
anladığınızda inanın tüm detaylar o
10:21
yapbun parçaları gibi yerli yerine
10:23
oturacak. Ve geldik sona. Videoda
10:25
incelediğimiz bu dersin ve yıla ait
10:28
çıkmış soruları kendiniz deneme sınavı
10:30
formatında çözmek ve kendinizi test
10:32
etmek için lololo.com adresini ziyaret
10:35
edebilir, videonun altındaki açıklama
10:37
kısmında yer alan bağlantıya
10:39
tıklayabilirsiniz. Sanatın insanlığa
10:41
dair anlattığı hikayelerin izini sürmeye
10:43
devam edin. Şimdilik hoşça kalın.
Jobs & Education