Up next in 10
Ata Aöf Davranış Bilimleri 2024 Yaz Okulu Soruları
https://lolonolo.com/2026/09/28/ata-aof-davranis-bilimleri-2024-yaz-okulu-sorulari/
Davranış Bilimleri 2024 Yaz Okulu Soruları | Psikolojinin Alt Dalları | Algı ve Gestalt | Öğrenme | Motivasyon | Stres | Kişilik ve Savunma Mekanizmaları | Grup ve Toplum | İletişim | Örgüt Kültürü
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Lolo Nolo platformuna hoş geldiniz. Bu
0:02
dersimizde davranış bilimleri 2024 yaz
0:05
okulu konularını, çıkmış sorularını ve
0:07
detaylı açıklamalarını derinlemesine
0:09
inceliyoruz. Bugün sizlerle gerçekten
0:12
harika bir yolculuğa çıkacağız. İnsan
0:14
zihninin o gizemli iç işleyişinden
0:16
başlayıp yavaş yavaş dışarıya doğru
0:18
genişleyerek karmaşık örgüt kültürlerine
0:20
kadar uzanan tabiri caizse mikrodan
0:22
makroya muazzam bir serüven bizi
0:24
bekliyor. Gündemimiz çok net. Önce
0:26
davranış bilimlerine giriş yapacağız.
0:28
Sonra algı ve öğrenme. Ardından
0:30
motivasyon ve stres, gruplar ve
0:32
toplumsal yapı ve son olarak da iletişim
0:34
ve örgüt kültürü ile kapanış yapacağız.
0:36
Hazırsanız başlayalım. Pekala, hadi bu
0:39
konunun derinliklerine inelim. Birinci
0:41
bölümümüz davranış bilimlerine giriş.
0:44
Biliyorsunuz davranış bilimleri
0:45
dediğimizde aslında tek bir bilim
0:46
dalından bahsetmiyoruz. Bu daha çok
0:48
psikoloji, sosyoloji ve antropolojinin
0:50
güçlerini birleştirdiği devasa bir
0:52
şemsiye gibi. Burada aklınızda tutmanız
0:54
gereken çok önemli ikili bir yapı var.
0:57
Şöyle düşünün. Bir davranışı tam olarak
0:59
anlamak için iki farklı cepheye bakmamız
1:01
şart. Bir yanda kişinin iç dünyasında
1:03
kopan fırtınalar, doğrudan göremediğimiz
1:05
korku, sevinç, öfke gibi tamamen öznel
1:08
yaşantılar var. Diğer yandaysa dışarıdan
1:11
gayet net bir şekilde
1:12
gözlemleyebildiğimiz insanların gruplar
1:14
içindeki etkileşimleri yani nesnel
1:16
eylemleri duruyor. Yani psikolojiyi tek
1:19
parça, yekpeare bir blok gibi
1:20
düşünmeyin. Aslında her biri farklı
1:22
soruların peşinden koşan çeşit çeşit alt
1:24
dalları var. Mesela gelişim psikolojisi
1:27
bizi doğduğumuz andan yaşlılığımıza
1:29
kadar adım adım izler. Klinik psikoloji
1:31
ise daha çok ruhsal sorunların tanısı ve
1:33
tedavisi ile ilgilenir. Eğitimsel,
1:35
deneysel, uygulamalı liste uzayıp
1:38
gidiyor. Ama burada özellikle bu derste
1:40
altını çizeceğimiz, üzerinde duracağımız
1:42
asıl dal sosyal psikoloji. Neden mi?
1:45
Çünkü sosyal psikoloji başkalarının yani
1:48
toplumun ve o grup üyeliğinin sizin
1:49
üzerinizdeki etkisini araştırır ki bu da
1:52
bugünkü sınav odaklı sohbetimizin tam
1:54
merkezinde yer alıyor. Şimdi kameramızı
1:57
biraz daha yakına, iyice içimize doğru
1:59
ayarlayalım ve mikro düzeye geçelim.
2:01
İkinci bölümümüz: algı ve öğrenme.
2:04
Çevremizden gelen o ham işlenmemiş
2:06
veriyi almak sadece basit bir duyum
2:08
meselesidir. Ancak dünyayı anlamlı bütün
2:11
bir tablo olarak deneyimlemek işte bu
2:13
algıdır. Gestalt psikologlarının o
2:15
meşhur yaklaşımı da tam burada devreye
2:17
giriyor. Hani derler ya bütün kendisini
2:20
oluşturan parçaların toplamından çok
2:22
daha farklı, çok daha büyük bir şeydir.
2:24
Zihnimiz bilgiyi öylece almaz. onu
2:26
organize eder. Mesela şekil zemin
2:28
yasasıyla hemen odaklandığımız nesneyi
2:30
arka plandan pat diye ayırırız. Ya da
2:33
kapalılık yasasını düşünün. Eksik bir
2:35
şekil gördüğümüzde zihnimiz onu sanki
2:37
tamammış gibi anında dolduruverir.
2:39
Neden? Çünkü beynimiz her zaman pragnans
2:41
yasasına yani en basit, en düzenli ve en
2:44
anlamlı forma ulaşmaya programlıdır.
2:47
İşte sınavda hayat kurtaracak kesinlikle
2:49
bilmeniz gereken o meşhur teorisyenler
2:52
Ivan Pavlov, BF Skinner, Edward
2:54
Thorndijke. Bu isimler öğrenmeyi temelde
2:56
bir uyaran tepki bağı veya ödül ceza
2:59
sistemi olarak tanımlar. Ama burada bir
3:01
isim var ki ezberleri fena bozuyor.
3:04
Edward Tolman. Tomman o meşhur
3:06
labirentteki fare deneyleriyle aslında
3:08
şunu kanıtladı. Öğrenme olması için
3:10
anında bir ödül verilmesine hiç gerek
3:12
yok. Hayvanlar ve tabii ki bizler
3:14
zihnimizde bilişsel haritalar
3:16
oluşturarak çevreyi fark etmeden de
3:18
öğrenebiliyoruz. Buna gizil yani işaret
3:21
öğrenme diyoruz. Kısacası öğrenme
3:23
dediğimiz şey her zaman bilinçli ve
3:25
anında gözlemlenebilen bir tepki olmak
3:27
zorunda değil. Peki tüm bunları öğrendik
3:30
diyelim. Bu bilgileri eyleme
3:32
dönüştürecek o kıvılcımı, o itici gücü
3:35
nereden buluyoruz? 3üncü bölümümüz
3:37
motivasyon ve stres. Karşımızda o
3:40
hepimizin aşina olduğu çok meşhur
3:42
Maslow'un ihtiyaçları hiyerarşisi. Bu
3:44
piramit bize aslında çok basit ama bir o
3:47
kadar da vurucu bir şey söylüyor.
3:48
İhtiyaçlarımız öyle rastgele sıraya
3:50
girmez. Şunu hayal edin. En alt
3:52
basamaktaki açlık, susuzluk gibi hayati
3:55
fizyolojik ihtiyaçlarınız veya güvenlik
3:57
kaygılarınız belli bir seviyede
3:58
karşılanmadan piramidin o en tepesindeki
4:01
kendini gerçekleştirme zirvesine motive
4:03
olmanız kesinlikle imkansızdır. Yani
4:05
karnı guruldayan, kendini güvende
4:07
hissetmeyen bir insan için potansiyelimi
4:09
keşfedeyim ya da saygınlık kazanayım
4:11
düşüncesi o an için davranışı
4:13
yönlendiren bir güç olamaz. Değil mi?
4:15
Motivasyon denilince sınav komitelerinin
4:17
sormaya bayıldığı bir başka teoriye
4:19
geliyoruz. Herzberg'in çift faktör
4:21
kuramı. Lütfen buradaki ince çizgiye çok
4:23
dikkat edin. Herzberg diyor ki, "Bir
4:25
çalışanın maaşını arttırmak, iş
4:26
güvenliğini sağlamak ya da çalışma
4:28
koşullarını iyileştirmek sadece birer
4:30
hijyen faktörüdür." Peki bu ne demek?
4:33
Bunları yaparsanız çalışanınızın
4:34
mutsuzluğunu, o şikayet etme halini
4:36
engellersiniz. Evet. Ama onu asıl işine
4:39
motive edemezsiniz. Bir çalışanı
4:40
gerçekten ateşleyecek, ona iş tatmini
4:43
verecek şeyler başarının kendisi,
4:45
tanınma hissi, ona duyulan güven ve
4:47
verilen sorumluluktur.
4:49
Tüm bu motivasyon teorileri harika ama
4:51
gerçek hayatta her zaman bu kadar mutlu
4:53
ve enerjik değiliz tabii. Bazen
4:55
kapasitemizi fena halde zorlayan
4:57
durumlarla yüzleşiyoruz. Hansel stresi
5:00
biyolojik bir yolculuk olarak üçe
5:01
ayırarak anlatıyor. Önce bir tehlike
5:03
anında alarm zili çalıyor. Adrenalin tüm
5:06
vücuda pompalanıyor. Kalp atışı
5:08
hızlanıyor. Beden o ilkel savaş ya da
5:10
kaç durumuna geçiyor. Hemen ardından
5:12
direnç çevresi başlıyor. Yani vücut o
5:15
stres kaynağıyla boğuşmaya, baş etmeye
5:17
çalışıyor. Ama sorun şu ki eğer bu stres
5:19
çok uzun sürerse işte o zaman tehlike
5:21
çağları çalmaya başlıyor ve tükenme
5:23
evresine giriyoruz. Bütün enerji
5:25
kaynaklarımız sıfırlanıyor. Bağışıklık
5:27
sistemimiz çöküyor ve hastalıklara karşı
5:29
resmen savunmasız kalıyoruz. Peki herkes
5:32
stresi aynı şiddette mi yaşıyor?
5:34
Kesinlikle hayır. Bu durumu az önce
5:36
bahsettiğimiz tükenme evresiyile
5:38
birleştirmek zorundayız. Mesela A tipi
5:40
bireyleri düşünün. Sürekli zamanla
5:42
yarışan o aşırı rekabetçi,
5:44
mükemmeliyetçi ve başarısızlığa asla
5:46
tahammül olmayan insanlar var ya işte
5:49
onlar öfkeye de o tehlikeli tükenme
5:51
evresine girmeye de çok daha
5:52
yatkındırlar. Bir de B tipi bireyler
5:54
var. Onlar çok daha sakin, esnek,
5:57
hayatın akışına uyum sağlayabilen
5:59
yapılarıyla bu kriz anlarını inanın çok
6:01
daha rahat ve sağlıklı atlatıyorlar.
6:03
Gelelim kaygıyla başa çıkmak için
6:05
zihnimizin o gizli bilinç dışı
6:07
silahlarına. Savunma mekanizmaları.
6:10
Şimdi bu kısımla ilgili gerçekten ilginç
6:12
olan şey tüm bu mekanizmalar arasında en
6:14
sağlıklısının yüceltme olmasıdır. Neden
6:17
mi? Şöyle düşünün. içinizde toplum
6:19
tarafından asla kabul görmeyecek belki
6:22
de yıkıcı bir öfke, bir şiddet dürtüsü
6:24
var diyelim. Siz bunu alıp profesyonel
6:26
bir boksöre dönüşerek veya bu tutkuyu
6:28
sanata, müziğe dökerek ifade
6:30
ediyorsunuz. İşte bu yüceltmedir. Kişi
6:33
bu sayede hem o içsel basıncı, o dürtüyü
6:35
sağlıklı bir şekilde boşaltmış olur hem
6:37
de toplumdan takdir Harika bir
6:39
zihin hilesi değil mi? Böylece bireyin o
6:42
kendi içindeki zihnindeki mikro
6:44
dünyasından çıkıyoruz ve bir üst
6:46
seviyeye mo düzeye atlıyoruz. 4.
6:48
bölümümüz gruplar ve toplumsal yapı.
6:51
Şunu çok iyi biliyoruz ki
6:52
davranışlarımız içinde bulunduğumuz
6:54
ortama, dahil olduğumuz gruba göre bu
6:56
kalem gibi anında renk değiştirir.
6:59
Charles Horton Coolly bunu grup
7:00
türleriyle inanılmaz net bir şekilde
7:02
açıklıyor. Akşam ailenizle veya çok
7:05
yakın arkadaşlarınızla masada yemek
7:07
yerken nasılsınızdır? Tamamen samimi,
7:09
duygusal, maskesiz yani birincil grup
7:12
içindesiniz. Ama ertesi sabah kalkıp
7:14
ofisten içeri adım attığınızda iş
7:16
arkadaşlarınızla aranızdaki o ilişki
7:18
tamamen değişir. Artık kuralları olan,
7:21
amaca yönelik çok daha resmi ve mesafeli
7:23
bir ikincil grup formundasınızdır. Aynı
7:26
insan, farklı ortam, tamamen farklı
7:28
roller. Genelde birlikten kuvvet doğar.
7:31
Grup halinde çalışmak her zaman mükemmel
7:33
sonuçlar verir diye düşünürüz, değil mi?
7:35
Ama aslında kazın ayağı pek öyle değil.
7:38
Tabii ki sinerji yakalandığında
7:40
harikalar yaratılır. Ancak grup
7:42
kalabalıklaştıkça o sorumluluk duygusu
7:44
ufaktan buharlaşmaya başlar. İşte buna
7:47
sosyal aylaklık diyoruz. Bireyler grubun
7:49
o görünmez arkasına saklanıp nasıl olsa
7:52
biri yapar diyerek çok daha az çaba
7:54
harcamaya başlar. Bir de bunun çok daha
7:56
tehlikeli bir versiyonu var. Grup
7:58
düşüncesi. Grup içindeki o tatlı ahengi,
8:00
uyumu bozmamak adına herkesin eleştirel
8:03
düşünceyi çöpe atıp resmen felaket
8:05
getirecek hatalı kararlara kafa
8:06
sallaması durumudur bu. Kesinlikle uzak
8:09
durulması gereken bir tuzak. Bildiğiniz
8:11
gibi insanlık tarihi boyunca toplumların
8:14
kaynakları erişiminde hep bir hiyerarşi,
8:16
bir basamaklandırma olmuştur. Biz buna
8:18
sosyolojide toplumsal tabakalaşma
8:20
diyoruz. Kölelik, zümre gibi eski
8:22
yapılar var. Ama burada özellikle kas
8:24
sistemi ile sınıf sistemi arasındaki o
8:27
devasa farkı aklınıza kazımanızı
8:28
istiyorum. Kas sisteminde dolduğunuz yer
8:31
resmen kaderinizdir. İsterseniz dünyanın
8:34
en zeki, en yetenekli insanı olun. O
8:36
katı hiyerarşide bir üst basamağa asla
8:38
çıkamazsınız. Oysa günümüzde içinde
8:41
yaşadığımız sınıf sisteminde eğitim
8:43
olarak çok çalışarak ve çaba sarf ederek
8:45
ekonomi konumunuzu değiştirebilir, o
8:47
toplumsal hareketliliği pekala
8:49
sağlayabilirsiniz.
8:51
Ve nihayet yolculuğumuzun son aşamasına,
8:53
o devasa organizasyonların karmaşık
8:55
dünyasına yani makro düzeye geliyoruz.
8:58
5. bölüm, iletişim ve örgüt kültürü.
9:01
İletişimi sakın ola sadece bir mesajı
9:03
karşı tarafa bir top gibi fırlatıp atmak
9:05
olarak düşünmeyin. Bu sürecin kalbi,
9:07
kilit noktası geri bildirimdir. Siz
9:10
mesajı harika bir şekilde yolladınız
9:12
diyelim. Peki ya karşı taraf bunu tam
9:14
olarak anladı mı? İşte alıcının size
9:16
döndüğü o tepkiyi yani geri bildirim
9:18
size ulaşmadığı sürece bu döngü havada
9:20
kalır. İletişim sadece tek yönlü, eksik
9:23
bir eylemden ibaret olur. Üstelik bu
9:25
döngü son derece kırılgandır. Kültürel
9:27
farklılıklar, cinsiyet ayrımları,
9:29
kafamızdaki önyargılar ve hatta sadece
9:32
karşınızdakini düzgün dinlememek bile o
9:34
hassas iletişim anı saniyeler içinde
9:36
paramparça edebilir. Son olarak binlerce
9:39
insanın çalıştığı o dev şirketleri
9:41
ayakta tutan görünmez ruhu yani örgüt
9:43
kültürünü Edgar Shaine'ın o muazzam
9:45
modeliyle inceleyeceğiz. Bir ofisten
9:47
içeri girdiniz diyelim. Ofisin o modern
9:49
tasarımı, çalışanların kıyafetleri hatta
9:52
kullandıkları jargon hemen gözünüze
9:53
çarpar. İşte bunlar artifaktlardır. Yani
9:56
buzdağının sadece yüzeydeki o ilk
9:58
bakışta görünen süslü kısmıdır.
10:00
Paylaşılan değerlerse şirketin
10:02
stratejileridir. Fakat o kurumu asıl
10:04
yöneten şey çok daha derinlerde yatar.
10:06
çoğu zaman kimsenin yüksek sesle dile
10:08
getirmediği ancak ofisteki herkesin
10:10
kemiklerine kadar inandığı o temel
10:12
varsayımlar. Bunlar tamamen bilinç
10:14
dışıdır ve o kurumun gerçek
10:16
değiştirilemez DNA'sını oluşturur. İşte
10:18
bu gizli yapı taşlarını çözmek büyük
10:20
organizasyonlardaki insan davranışını
10:22
şifresini kırmak demektir. Videoda
10:25
incelediğimiz bu dersin ve yıla ait
10:26
çıkmış soruları kendiniz deneme sınavı
10:28
formatında çözmek, eksiklerinizi
10:30
kapatmak ve kendinizi detaylıca test
10:32
etmek için lolo.com adresini ziyaret
10:35
edebilir, videonun altındaki açıklama
10:36
kısmında yer alan bağlantıya
10:38
tıklayabilirsiniz.
Jobs & Education