Up next in 10
AŞÇ104U Beslenmenin Temel İlkeleri 2023-2024 Vize Soruları
Anadolu Aöf Aşçılık
https://lolonolo.com/2026/04/02/asc104u-beslenmenin-temel-ilkeleri-2023-2024-vize-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Vücudunuzu böyle yüksek performanslı,
0:02
şampiyonluğa oynayan bir takım gibi
0:04
düşünün. İşte beslenme bu noktada sıkıcı
0:07
bir görev olmaktan çıkıyor. Tam tersine
0:09
bu takımı kurmanın en heyecan verici
0:11
kısmı haline geliyor. Çünkü ağzınıza
0:13
attığınız her bir lokma aslında
0:15
takımınıza kattığınız yepyeni bir oyuncu
0:17
gibi. Ne kadar heyecan verici değil mi?
0:20
Peki bugünkü yol haritamızda neler var?
0:22
Hızlıca bir bakalım. Önce tokluk
0:24
hissinin ötesine geçeceğiz. Sonra enerji
0:26
ve inşaat ekibimizle yani makro
0:28
besinlerle tanışacağız. Vücudumuzun
0:30
mineral iş gücünü ve koruyucuları olan
0:32
vitaminleri de unutmayacağız tabii. En
0:34
sonunda da tüm bu bilgileri birleştirip
0:36
tabağımızda o yıldızlar takımını nasıl
0:38
kurarız ona bakacağız. Hazırsanız
0:40
başlayalım. Evet, ilk konumuz tokluk
0:42
hissinin ötesi. Yani yemenin asıl amacı
0:45
ne sorusunu masaya yatırıyoruz. Yani
0:47
gerçekten de yemek yemenin tek amacı
0:50
midemizdeki o gurultuyu susturmak,
0:52
açlığı durdurmak mı? Çoğumuz böyle
0:54
düşünüyoruz aslında değil mi? Ama gelin
0:56
bu yaygın kanıya şöyle bir meydan
0:58
okuyalım. Çünkü işin aslı çok daha
1:00
farklı. Aslında biyolojik olarak asıl
1:02
amaç çok daha büyük ve kapsamlı bir şey.
1:05
Biz buna yeterli ve dengeli beslenme
1:07
diyoruz. Yani ne demek bu? Vücudumuza
1:10
hem fiziksel hem de zihinsel
1:11
potansiyelini sonuna kadar
1:13
kullanabilmesi için gereken tüm
1:15
besinleri ama bakın burası çok önemli.
1:17
Doğru miktarlarda ve doğru oranlarda
1:19
vermek. İşte bütün mesele bu. Peki
1:22
takımımızı kurmaya başlayalım o zaman.
1:25
Karşınızda takımın en ağır topları
1:27
enerji ve inşaat ekibimiz yani makro
1:30
besinler. Şimdi bu ikilinin görev
1:33
dağılımı aslında çok net.
1:34
Karbonhidratları takımın depar atan,
1:37
anında enerjiye ihtiyaç duyan hızlı
1:39
oyuncuları gibi düşünün. Onlar bizim
1:41
yakıtımız. Proteinler ise işte onlar
1:44
şantiyedeki usta inşaatçılar.
1:46
Vücudumuzdaki her şeyi yani dokuları,
1:48
hücreleri inşa eden, hasar gördüğünde
1:50
onaran ve ayakta tutan ekip onlar.
1:53
Proteinlerin bu kadar büyük işler
1:54
başarması gözünüzü korkutmasın. Aslında
1:57
en temel hali yani birincil yapısı
1:59
şaşırtıcı derecede basit. Tıpkı bir
2:01
tespih tanesi gibi peş peşe dizilmiş
2:03
amino asitlerden oluşan dümdüz bir
2:05
zincir. İşte her şey bu basit zincirle
2:08
başlıyor. Peki o basit zincir daha sonra
2:11
katlanıp karmaşık bir yumak haline
2:13
geliyor. E vücudumuz bu yumağı nasıl
2:15
kullanacak? İşte burada mutfaktaki en
2:17
büyük yardımcımız devreye giriyor.
2:19
Pişirme, ısı o karmaşık protein yumağını
2:22
çözüyor yani denatüre ediyor. Bu sayede
2:25
sindirimimiz çok daha kolaylaşıyor ve
2:27
biz de o değerli aminoasit yapı
2:29
taşlarına rahatça ulaşabiliyoruz.
2:31
Takımımızın yıldız oyuncularını yani
2:33
protein ve karbonhidratları tanıdık ama
2:36
hiçbir takım sahne arkasındaki o
2:38
görünmez kahramanlar olmadan başarılı
2:40
olamaz. İşte şimdi o ekiple tanışma
2:43
zamanı. Vücudumuzun mineral iş gücü yani
2:45
düzenleyiciler ve destek personeli.
2:48
Mineraller deyince akla ilk gelenlerden
2:50
biri tabii ki kalsiyum ve evet
2:52
vücudumuzdaki kalsiyumun tam %99'u
2:54
kemiklerimizde ve dişlerimizde. Ama işin
2:57
en ilginç kısmı şimdi geliyor. O geri
2:59
kalan küçücük sadece %1'lik kısım var ya
3:02
işte o kısım sinirlerimizin sinyal
3:04
göndermesi, kaslarımızın kasınması gibi
3:07
hayati işlevler için olmazsa olmaz.
3:09
İnanılmaz değil mi? Küçücük bir yüzde,
3:11
devasa bir etki. Bu mineral takımının
3:14
diğer yıldızlarına da bir bakalım.
3:16
Kalsiyum dediğimiz gibi kas ve sinir
3:19
sinyallerinin başrolünde. Fosfor
3:21
kalsiyumla birleşip kemiklerimize o
3:23
sağlam yapısını veren bir nevi çimento
3:25
görevi görüyor. İyot ise tiroid
3:28
hormonlarımızın üretimi için kritik yani
3:30
metabolizmamızın şefi diyebiliriz. Ve
3:33
bir de iz elementler dediğimiz özel bir
3:35
ekip var. Bunlar takımın özel harekat
3:38
timi gibi. Demir, çinko, iyot gibi.
3:42
Vücudumuzun onlara ihtiyacı o kadar az
3:44
ki adeta bir iz kadar. Ama sakın
3:47
miktarlarına aldanmayın. Bu minicik
3:49
miktarlar metabolizmanın düzenlenmesinde
3:52
devasa roller oynuyor. Yani az ama azın
3:56
vücut bulmuş hali onlar. Sırada
3:58
takımımızın koruyucuları yani arıza ve
4:01
bakım ekibi var. Onlar olmadan sistem
4:03
çöker. Evet, tahmin ettiğiniz gibi
4:06
vitaminlerden bahsediyorum. Vitaminleri
4:08
de kendi içinde iki ana kampa
4:10
ayırabiliriz. Bir tarafta A, D, E, K
4:14
gibi yağda çözünenler var. Bunları vücut
4:17
depolayabiliyor. Yani bir nevi birikim
4:19
yapıyor. Diğer tarafta ise B grubu ve C
4:21
vitamini gibi suda çözünenler var. Vücut
4:24
bunların fazlasını depolayamadığı için
4:26
onları her gün düzenli olarak almamız
4:28
gerekiyor. Yani onlar günlük harçlık
4:30
gibi. Peki bu koruyucu ekipte bir
4:33
eksiklik olursa ne olur? Mesela B1
4:36
vitamini yani tiamin görev başında
4:38
olmazsa işte o zaman beri beri dediğimiz
4:41
sinir sistemini vuran, denge kaybı ve
4:44
kalp sorunlarına yol açan ciddi bir
4:45
tablo ortaya çıkıyor. Bir oyuncunun
4:48
eksikliği bütün takımı nasıl etkiliyor
4:50
görüyorsunuz. Benzer bir durum C
4:52
vitamini için de geçerli. C vitamini
4:55
olmadığında vücudumuzun adeta doğal
4:57
yapıştırıcısı olan kolajen üretilemiyor.
5:00
Sonuç diş etleri kanıyor, yaralar
5:03
iyileşmiyor. Yani tarihten bildiğimiz o
5:05
meşhur skorbüt hastalığı. Yine tek bir
5:08
vitaminin eksikliği ve yine büyük bir
5:10
sorun. Ve son olarak çoğunlukla sadece
5:13
hayvansal gıdalarda bulunan B12 vitamini
5:16
onun eksikliği de pernistiyöz anemi
5:18
denen özel bir kansızlık türüne sebep
5:20
oluyor. Kırmızı kan hücrelerimiz düzgün
5:22
bölünemediği için hem devasa hem de
5:24
işlevsiz hale geliyorlar. Yani sahada
5:26
varlar ama yoklar gibi bir durum. Tüm
5:29
oyuncuları tanıdık, görevlerini
5:30
öğrendik. Şimdi en önemli soruya geldik.
5:33
Takımın menajeri olarak siz bu yıldızlar
5:36
karmasını nasıl bir araya
5:38
getireceksiniz? Yani tabağınızı nasıl
5:40
kuracaksınız? İşte oyuncu transfer
5:43
pazarlarımız yani dört temel besin
5:45
grubu. Aslında beslenme bilimi işimizi
5:47
çok kolaylaştırmış. Elimizde dört ana
5:50
grup var. Süt ve süt ürünleri yani
5:52
kalsiyum takımımız. Et, yumurta,
5:54
baklagiller yani protein ligi, sebze ve
5:57
meyveler yani vitamin ve lif
5:59
kaynaklarımız ve son olarak ekmek ve
6:01
tahıllar yani karbonhidrat, enerji
6:03
santrallerimiz her grup takımımıza
6:05
farklı bir uzmanlık katıyor. Yalnız
6:07
burada çok yaygın bir yanılgıyı
6:09
düzeltmemiz lazım. Süt ve yumurta
6:11
genelde aynı kategoride düşünülür, değil
6:13
mi? Ama hayır. Besin değerlerine
6:16
baktığımızda tamamen farklı takımların
6:18
oyuncuları. Süt kalsiyum içeriğiyle öne
6:20
çıktığı için kalsiyum grubunda bir
6:22
yıldız. Yumurta isa tam bir protein
6:25
deposu olduğu için protein grubunun
6:27
vazgeçilmez bir oyuncusu yani formaları
6:30
farklı. Evet, artık takımınızın bütün
6:33
oyuncularını tanıyorsunuz. Kimin ne işe
6:35
yaradığını, kimin eksikliğinde ne
6:37
sorunlar yaşandığını biliyorsunuz. Artık
6:39
teknik direktör koltuğunda siz varsınız.
6:41
O zaman soru şu: Bugün vücudunuzun o
6:44
muhteşem takımı için sahaya hangi
6:46
oyuncuları süreceksiniz?
#Cooking & Recipes
#Food
#Nutrition